Woensdag 16/10/2019

Reportage

Een dag in de slipstream van 'De ideale wereld': pyjama's, tongzoenen en heel veel piemels

Otto-Jan Ham en sidekick Jan Jaap van der Wal brengen het studiopubliek in de juiste stemming. Beeld Illias Teirlinck

Volgende donderdag eindigt seizoen zes van De ideale wereld. Het eerste dat op Canvas uitgezonden werd, en meteen het langste ooit. Wij lachten een dag mee op de grappigste redactievloer van Vlaanderen. "Hoeveel geld moet Mia Doornaert neerleggen om met ons te mogen tongzoenen?"

Het is dinsdag, het is half negen ’s morgens, en in centrum Halle wandelen twee vrienden over straat. ’Goeiemorgen’ zeggen ze iets te vrolijk. En ook: ‘Santé’. De ene is verkleed als tijger, de andere als olifant. Dat was je vergeten. Dat het carnaval is. En in Halle is dat een begrip, zoals dat heet. Helaas wel, zegt Otto-Jan Ham, die er woont en vannacht door het lawaai nauwelijks geslapen heeft. Toch heeft hij vorig weekend stevig meegevierd. “Vraag me niet waarom, maar ik was zelfs verkleed. In wat? In niets. Gewoon verkleed. Om dat zo snel mogelijk te vergeten ben ik dan maar gaan drinken. Niet zo’n goed idee, bleek achteraf.”

We stappen bij hem in de auto om met hem mee te rijden naar Woestijnvis in Vilvoorde. Op de achterbank zit zijn dochtertje dat hij eerst naar school moet brengen. De bodem ligt bedekt met oude brieven die hij onlangs heeft gevonden op de zolder van het ouderlijke huis. “Ik heb een vaag plan om er een programma over te maken.” Maar dat zal nog even duren. Want hij is moe. En niet alleen van carnaval. Hotel Römantiek is nog maar pas achter de rug, en het zesde seizoen van De ideale wereld (DIW) is ook bijna gedaan.

“Het is een lang seizoen geweest. We zijn bezig van januari 2016. Iedereen is doodop. Waar ik vooral wat mee worstel, is het gevoel dat ik de laatste tijd harder en brutaler aan het worden ben. Dat merk ik bijvoorbeeld in onze rubriek ‘De Gulden Hashtag’, waarin we lachen met wat gepost wordt op social media. Het begint zo absurd te worden wat je op Twitter en Instagram ziet dat het moeilijk wordt om het nog te overtreffen. Neem nu die rel over Artsen zonder Grenzen. Op Twitter stelt iemand er een vraag over aan Theo Francken, die daarop antwoordt terwijl hij ondertussen misschien op het toilet zit. Cafépraat is prima, maar dan gewoon op café, tussen dronken mensen die liever hard en luid zijn dan genuanceerd. 

Jan Jaap Van der Wal toont hoe 'De ideale wereld' aan geld wil raken voor consortium 12-12. Beeld Illias Teirlinck

Nu worden die gesprekken op Twitter gevoerd en daarna nog eens herhaald in de media. Waanzinnig vind ik dat. Ik kom nauwelijks nog op Twitter, en als ik het doe, is het elke keer opnieuw overgeven in mijn mond. Die harde toon infecteert je. Je merkt bij jezelf dat je mededogen stilaan op raakt, en dat je vilein begint te doen over wat de Sven Ornelissen van deze wereld op social media posten, terwijl dat eigenlijk prima mensen zijn.”

Mee polariseren

Er wordt DIW weleens verweten dat ze vooral het rechterspectrum van de politiek belachelijk maken. Onzin, zegt Ham. “Vorige week was Jan Jambon nog te gast in de studio, en die is daar heel goed uitgekomen. We gunnen hem dat even hard als onze andere studiogasten. Dat we N-VA hard aanpakken in onze filmpjes en reportages, dat zal wel, maar wij zijn hofnarren, de macht beschimpen is onze taak, en zij maken nu eenmaal deel uit van de macht. Trouwens, Kristof Calvo en Bruno Tobback hebben bij ons ook al afgezien.”

In elk geval heeft hij dringend iets leuks nodig tegen al die zurigheid, zegt Ham. “Niet voor niets heet ons programma De ideale wereld. Dus gaan we verschillende acties op poten zetten om het consortium 12-12 te steunen. Ik wil die laatste twee weken kunnen afsluiten met iets positiefs. Want hoe harder politici dwaze voorstellen lanceren, hoe meer we daar willen overgaan, waardoor je al bijna mee gaat polariseren. En het aantal piemels dat je op iemand zijn hoofd kunt fotoshoppen, is ook maar beperkt.”

Luc Haekens op reportage. Beeld Illias Teirlinck

Ham verwijst naar N-VA-politicus Rob Van de Velde, die een tijd geleden klaagde over de niet zo flatterende foto van Liesbeth Homans die DIW gebruikt had. ‘Wie bij #canvas #diw voelt zich nu n hele bink bij het langdurig tonen van die rotfoto v Liesbeth? Straffe gasten! #wijframenniet’, tweette hij. De repliek van DIW volgde de dag erop in de uitzending. ’Mijnheer Van de Velde, u kunt onze perskaart niet afnemen, want die hebben we niet, wij kunnen hier dus doen wat we willen. Kijk maar.’ Waarop Van de Velde op groot scherm werd gefotoshopt met een piemel en een drol op zijn hoofd. Heeft hij nog gereageerd? “Ja, met een suffe opmerking als: ‘Moesten ze mij nu echt als Otto-Jan Ham afbeelden?’ Maar de perceptie van mij is dat ik best een knappe man ben, dus dude, technisch gezien klopt je mop zelfs niet. (lacht)

Maatschappelijk relevant

Het is half tien als we op de redactie aankomen. De ochtendbrainstorm is al even bezig. “Bon, die van De Morgen zijn hier, zorg ervoor dat jullie vandaag grappig zijn.” Iemand maakt snel een mopje over De Standaard, maar dat publiceren we best niet.

Met het twintigtal mensen dat rond een grote tafel zit – redacteurs, scenarioschrijvers, Jelle De Beule, Luc Haekens, Jan Jaap van der Wal, Tom Borremans (de man achter Sociaal Incapabele Michiel), Thomas Huyghe (de sportverslaggever van DIW) – wordt door de onderwerpen van de dag gegaan. Wie, wat, waar, waarom: op een krantenredactie zijn die vragen belangrijk, hier niet. Hier gaat het niet om mogelijke verklaringen, analyses of experts die hun licht op de zaak kunnen laten schijnen. Hier gaat het om beelden en geluid en absurde situaties.

Tom Borremans sleutelt aan zijn Sociaal Incapabele Michiel. Beeld Illias Teirlinck

De associaties schieten in het rond, de scenario’s flitsen door het lokaal. Er worden smoelen getrokken en accenten nagebootst. Poolse bouwvakkers, Josje van K3, de acteurs van Thuis, de militairen op de Meir, Gilles Van Bouwel die zijn stem kwijt was tijdens de presentatie van de laatste De mol: hier wordt gelachen met alles en met iedereen. Ook met Bent Van Looy, de centrale gast van vanavond. “Hij gaat vast weer zeuren over Parijs, en hoe geweldig het daar is. Draagt hij nog altijd pyjama’s, trouwens?”(hilariteit)

Hoe meer enthousiasme en ideeën over een onderwerp, hoe meer kans dat het de show van vanavond haalt. Eén item is al zeker. “IBM wil dat zijn werknemers weer op kantoor gaan werken in plaats van thuis. We gaan Luc op pad sturen met dat nieuws: thuiswerken is wel goed, maar je doet het best samen en in het huis van iemand anders.”

Maar hoe gaan ze hem ergens binnenkrijgen? “Dat zal het moeilijkste zijn, de mensen zijn heel wantrouwig geworden”, zegt Haekens. “Kun je niet zeggen dat je van Eandis bent en de meterstanden komt opmeten?”, oppert een redacteur.

Dat een eenvoudig bericht in de krant tot hilarische taferelen kan leiden als Haekens en de ploeg van DIW ermee aan de slag gaan, wordt ’s avonds tijdens de opname nog eens duidelijk. Het publiek ligt dubbel van het lachen, de presentator ook.

Ook om satire te maken over de politieke actualiteit is Haekens zeer geschikt, is meer dan eens bewezen. Begin februari deed staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) een wetsvoorstel om vreemdelingen uit het land te kunnen zetten bij vermoedens van terrorisme, ook als ze hier geboren zijn en nog nooit veroordeeld werden. Haekens trok de straat op, en vroeg de mensen wat ze ervan vonden. ‘Uitstekend idee’, klonk het bijna overal. ‘Waar rook is, is vuur.’

Op de redactie van 'DIW' in Vilvoorde zien eindredacteur Jelle De Beule en zijn collega’s dat het goed is. Beeld Illias Teirlinck

Even later stond Haekens opnieuw aan hun deur, dit keer als politieagent verkleed, opgeplakte snor incluis. “Er zijn vermoedens dat u door het rood licht bent gereden, dat is dan 50 euro boete.” De verontwaardigde reacties lieten zich raden. Wat ze er zelf van vonden, heeft Haekens dat achteraf aan die mensen gevraagd? “Ik was het van plan, maar iemand uit de buurt had de politie verwittigd – de échte politie – omdat ze het verdacht vonden dat er iemand verkleed als agent rondliep. Gevolg: een combi en chaos in de straat. Ik kon het dus niet meer vragen. Of mensen beseffen dat we hun een spiegel voorhouden? Dat vraag ik me ook af. Iemand zou dat eens moeten bestuderen.”

Op elke redactievergadering wordt gevraagd wat we met een onderwerp willen bereiken, zegt Haekens. “Bij het item over Trump op de markt in Ninove was dat puur amusement. Maar als er een controversieel wetsvoorstel is, zoals bij Francken, willen we wel maatschappelijk relevant zijn, ja.”

Natuurlijk is het preken voor eigen kerk. Sinds begin 2016 haalt DIW gemiddeld zo’n 192.000 kijkers, wat niet gigantisch is. Maar op social media doet het programma het goed. Het filmpje over Trump in Ninove bereikte volgens de VRT meer dan 2 miljoen mensen op Facebook, en werd 325.000 keer helemaal uitgekeken. Op VRTNU, het nieuwe videoplatform van de VRT, is DIW overigens het meest bekeken Canvas-programma, zo zegt de VRT.

Willy Naessens ontvoeren

Maatschappelijk relevant, allemaal goed en wel, soms mag het ook gewoon pipi en kaka zijn. “Meteen een warme oproep aan de journaalankers om die woorden meer te gebruiken”, zegt redacteur Thomas, die vandaag instaat voor het vaste item waarin Het journaal wordt samengevat in enkele seconden. Er is nieuws over jachtgebied in achtertuinen, er is nieuws over koning Filip en koningin Mathilde, en die twee blijken verbazend goed te matchen.

Hoe kunnen we gemakkelijk aan geld raken, vragen Jelle De Beule en Otto-Jan Ham zich even later af op de brainstorm voor 12-12. “We kunnen gokken op onze eigen kijkcijfers. En dan gokken op verlies, natuurlijk. We kunnen crystal meth maken. Een casino oplichten. Iemand ontvoeren die veel geld heeft. Ja, we ontvoeren Willy Naessens.”

Luc Haekens, Jan Jaap van der Wal en Bart Van Peer begrijpen dat brainstormen best in een relaxte sfeer gebeurt. Beeld Illias Teirlinck

Productplacement door Otto-Jan Ham op Instagram zal het voorlopig worden, en prostitutie voor het goede doel. 1 euro voor een selfie met een ster van DIW, 75 euro voor een tongkus. “De vraag is: wat als een rijke barones onze actie wil steunen? Hoeveel geld moet Mia Doornaert neerleggen om ons te krijgen?”

Ondertussen moet Ham zijn teksten schrijven, montages begeleiden, de volgorde van het programma mee bepalen. Ook over ‘De Gulden Hashtag’ moet nog worden nagedacht: wie heeft de Instagram van de dag gepost? Komen in aanmerking: Rani De Coninck (iets over dode kippen en grote eieren), Tanja Dexters (die een Chinees ten huwelijk vraagt), Marthe van K3 (“Wees jezelf, er zijn al anderen genoeg”), en Karl Vannieuwkerke, die een filmpje heeft gepost waarin hij na afloop van Gent-Wevelgem een pint op zijn voorhoofd probeert te balanceren. Zo’n filmpje waarvan je eigenlijk niet begrijpt waarom iemand het op Instagram zet.

Malen in het hoofd

Wat nog volgt vandaag, is dit: om vijf uur proefopname in de studio, om zes uur spaghetti eten achter de pc, om zeven uur de definitieve opname met publiek erbij, daarna met dat publiek nog een half uur selfies nemen voor het goede doel (van tongzoenen voor 12-12 is voorlopig echter weinig sprake), om half negen weer achter de pc om de laatste mails te checken en afspraken te maken voor de show van morgen. 

Het is tien uur ’s avonds als Otto-Jan Ham opnieuw in Halle is. “Elke show blijft malen in mijn hoofd. Er is altijd iets wat anders of beter moest. Vandaag vind ik bijvoorbeeld dat onze actie nog wat te weinig uit de verf is gekomen. Meestal helpt de autorit wel om mijn hoofd leeg te maken. Dat heb jij nu verpest.” Gelukkig glimlacht hij erbij.

Hij zei het daarstraks al, dat hij moe is. En zoals iedereen in de creatieve sector denkt hij er in periodes zoals deze weleens aan om iets anders te gaan doen. “Met een bus rondrijden, zou dat niks zijn? Lesgeven speelt al langer in mijn hoofd. Maar ik denk dat de drang om op een podium te staan toch te groot is. Ik weet niet of het met ijdelheid te maken heeft. Ik denk dat het eerder een behoefte is om mensen te entertainen. En ik ben nog altijd heel gelukkig dat ik dit fantastische werk kan doen bij Woestijnvis. Maar onze actie voor 12-12 moet wel slagen. Dat is echt belangrijk voor mij. Daar moeten we dus nog harder aan werken.”

Gaat hij dadelijk kijken naar de uitzending op tv? “Nee, dat doe ik al lang niet meer. Veertien uur per dag is genoeg. De hond uitlaten is het enige wat ik dadelijk nog ga doen. En dan mijn bed in. Morgenvroeg moet ik om half acht weer op de redactie zijn.”

Twee. Minstens. Dat zijn de extra lachrimpels die je ’s avonds in de spiegel ziet. De factuur voor nieuwe dagcrème is onderweg, jongens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234