Donderdag 30/06/2022

RecensiesKinder- en prentenboeken

Een cavia in judopak en andere verrassende nieuwe kinder- en prentenboeken

null Beeld rv
Beeld rv

Met de paasvakantie in zicht en de Jeugdboekenmaand die afloopt, lichten we vier knappe boeken uit het aanbod kinder- en prentenboeken. Opvallend: ook ‘volwassen auteurs’ als Zadie Smith en Fikry El Azzouzi wagen zich aan jeugdboeken.

Dirk Leyman

Weirdo heeft een boodschap, maar ze ligt er niet duimendik op. Het kinderboekendebuut van de Britse schrijfster Zadie Smith en haar echtgenoot Nick Laird charmeert op velerlei manieren, onder meer met de warme tekeningen van upcoming illustratrice ­Magenta Fox, die herinneren aan het werk van Raymond Briggs. In Weirdo demonstreren ze dat het oké is om een tikje apart te zijn.

“Waarom ben ik zo anders?”, vraagt Ruby zich af. Ruby is een verrassingscadeau voor het meisje Rosa en krabt zich in de haren wanneer ze uit de doos wordt gehaald. Ze is een cavia in een judopak, ze valt niet in een categorie te plaatsen. “Het is geen kat, noch een hond, noch een vogel, dus is het een buitenbeentje”, jeremiëren de andere huisdieren. Ze negeren haar. Hoe zal ze ooit aanvaard worden? Maar Ruby is een durfal, en belandt bij buurvrouw Berthe Blomme. Via haar leert ze zichzelf aanvaarden en gaan de dieren én Rosa overstag voor de moedige cavia: “Tja, we waren een beetje gemeen omdat we ervoor vreesden dat je een weirdo was”, legt Rita uit.

Volgens Zadie Smith wil ze de moraal van het verhaal niet benadrukken: “Kinderen moeten niet belast worden met het idee dat zij boodschappen of argumenten moeten halen uit de boeken die ze lezen. Dat is een preoccupatie van volwassenen. In plaats daarvan mogen ze genieten van details: de manier waarop Ruby de touwtjes van de ballon vasthoudt; de vreugde waarmee Berthe Blomme de borden afspoelt; het plezier dat Rosa schept in het knuffelen van haar nieuwste huisdier.” Riet Wille zorgde voor de Nederlandse vertaling.

Zadie Smith & Nick Laird, Weirdo, Davidsfonds Infodok, 36 p., 15,99 euro.

De slaap van anderen absorberen

null Beeld rv
Beeld rv

Er ging in oktober 2020 een schokgolf door de Vlaamse jeugdliteratuur toen bleek dat illustrator Vanessa Verstappen (°1981) uit het leven was gestapt. Ze maakte naam met haar krachtige houtsneden, waarbij haar debuut Armandus de zoveelste meteen werd bekroond met een Zilveren Penseel en een Boekenpluim. Ook Wolinoti, het houten kind, samen met Dimitri Leue, gooide hoge ogen. Verstappen stond bekend om haar fantasievolle aanpak, waardoor de geest van Alice in Wonderland waaide. Ze toonde bovendien ‘een flinke portie lef, gevoel voor stijl en een ontroerende kwetsbaarheid’, schrijft Vanessa Joossen in het nawoord bij Sst… ik slaap.

Dit postuum uitgebrachte boek puurt uit haar teruggevonden schetsboek. In Een verzameling slaap – een deel van haar eindwerk – probeerde ze (zelf een slapeloze) ‘de slaap van anderen te absorberen’. Ze zag ze overal, de doezelaars, de onverwachte inslapers: op de trein, in het rusthuis, bij vrienden. Of zoals vriendin Jo Van Laer getuigt: “Vanessa kon zich verliezen in haar droomwereld, maar niet in een diepe slaap. Wannneer iedereen sliep, was Vanessa wakker en aan het tekenen.” De intiem ogende prenten van betrapte slapers behouden iets naïefs en spontaans, zo licht van penvoering dat ze haast lijken te verdwijnen. De gedichten van Toon Tellegen completeren ze subtiel: ‘Slaap is verlegen, nu weet ik het!/ hij is bang dat ik te veel van hem houd/ en dat hij mij zal teleurstellen.’

Let ook nog even op de doordachte vormgeving van Kris ­Demey met het tedere omslag-­dekenflapje.

Vanessa Verstappen & Toon Tellegen, Sst… ik slaap, Lannoo, 128 p., 22,99 euro.

Praten met de dieren, zoals vroeger

null Beeld rv
Beeld rv

Fikry El Azzouzi kennen we als theaterschrijver- en maker, romancier (Drarrie in de nacht, De beloning) en soms vlijmscherp columnist. In Aicha en de verloren taal toont hij een ander aspect van zijn kunnen. Het rijkelijke jeugdboek, voorzien van illustraties door Trui Chielens, vertrekt van het uitgangspunt dat dieren en mensen ooit dezelfde taal spraken: “Dieren waren van nature verhalenvertellers. Mensen hielden meer van luisteren.” En: “Zodra een dier begon, hing de mens aan zijn lippen. Bij kalkoenen lag iedereen meteen in een deuk. Je hoorde zelfs het gekraak van bomen die zich een breuk lachten.”

Maar na 999 jaar veranderde er iets in de hoofden van de mensen. “Wanneer de dieren vertelden, hoorden ze een vreemd gegrom, geblaf of gekakel.” Het onbegrip groeide, de taal viel in duizend stukken uiteen. Tot God de oudste djinns de opdracht gaf om mens en dier weer dichter te brengen. Om de 99 jaar zorgde een mirakel ervoor dat er een kind werd geboren dat met ieder levend wezen kon praten. Dat is Aicha, en de astrodjinns krijgen een signaal uit de Lage Landen aan de Noordzee, waar ze moeder ­Naïma detecteerden. ‘Je dochter is een bijzonder kind dat met elk levend wezen zal kunnen praten. Met al die talen wordt het erg druk in haar hoofd. Geef haar daarom de naam Aicha, dat zal de druk verlichten.’

Aicha sluit vriendschappen voor het leven met poes Rocco Klauw of Ali Mus. En altijd weer is er Aicha’s beschermdjinn Milouda. El Azzouzi gooit de remmen van zijn verbeelding los in een meanderende, veellagige maar vlotte fabel voor young adults, vol verzoening, exotiek en (dieren)warmte.

Fikry El Azzouzi, illustraties Trui Chielens, Aicha en de verloren taal, Querido, 126 p., 16,99 euro.

Met de neus tussen de planten

Illustratie uit ‘Mijn mooiste bloemenboek’ van Rachel Ignotofsky. Beeld rv
Illustratie uit ‘Mijn mooiste bloemenboek’ van Rachel Ignotofsky.Beeld rv

Planten en bloemen mogen zich plots verheugen in… ja, zeg maar florissante aandacht in jeugdboekenland. Grijp om te beginnen naar het vrolijk stemmende Mijn mooiste bloemenboek van New York Times-bestsellerauteur Rachel Ignotofsky, een weldoende lees- en kijkervaring op groot formaat. Ze wijst erop dat bloemen overal bloeien: in drukke steden, woeste oerwouden, drassige moerassen, zinderende woestijnen of op rotsachtige berghellingen. Van anemoon tot zeepkruid, van zaadje tot wortels en bloemen: Ignotofsky deed grondige wetenschappelijke research en verpakt haar groene weetjes met veel animo voor jong en oud. Het is alsof je door een bloementuin stapt met een hoogst ervaren gids.

Wie nog meer de diepte in wil, komt terecht bij Briljante planten van de overenthousiaste Nederlandse bioloog Geert-Jan Roebers, met ietwat nerveuzige, woekerende illustraties erbij van Margot Westermann. “De grote fout van veel natuur­liefhebbers is dat ze de belangrijkste levende ­wezens niet zien staan. Ook niet als ze er bijna over struikelen.” Planten dus. “En die stellen je nooit ­teleur.”

Roebers trekt flink van jetje in korte, potige maar doorwrochte teksten. Zo omschrijft hij bladgroen als “een zonnepaneel met ingebouwde accu”. Planten, betoogt Roebers, zijn slimmer en soms sluw en gruwelijk wreed. Als ze echt zouden willen, kunnen ze ons zelfs laten stikken. Maar zo’n vaart loopt het niet. Zijn excursie door planten­gedrag – van plantenseks tot reislustige planten – verveelt geen moment. En hij zet je zelf ook aan het werk. Woelen maar, in die aarde. Conclusie: “Het lijken misschien statische groene wezens, maar als je hun verhalen kent, ga je ze enorm waarderen.”

Rachel Ignotofsky, Mijn mooiste bloemenboek, Lannoo, 18,99 euro. Beeld rv
Rachel Ignotofsky, Mijn mooiste bloemenboek, Lannoo, 18,99 euro.Beeld rv
Geert-Jan Roebers en Margot Westermann (ill.), Briljante planten. Over knappe koppen, boze bollen en ander geniaal groen, Gottmer Kinderboeken, 144 blz. 19,99 euro. Beeld rv
Geert-Jan Roebers en Margot Westermann (ill.), Briljante planten. Over knappe koppen, boze bollen en ander geniaal groen, Gottmer Kinderboeken, 144 blz. 19,99 euro.Beeld rv
Vanessa Verstappen & Toon Tellegen, Sst… ik slaap, Lannoo, 128 p., 22,99 euro. Beeld rv
Vanessa Verstappen & Toon Tellegen, Sst… ik slaap, Lannoo, 128 p., 22,99 euro.Beeld rv
Fikry El Azzouzi, illustraties Trui Chielens, Aicha en de verloren taal, 126 p., Querido, 16,99 euro. Beeld rv
Fikry El Azzouzi, illustraties Trui Chielens, Aicha en de verloren taal, 126 p., Querido, 16,99 euro.Beeld rv
Zadie Smith & Nick Laird, Weirdo, Davidsfonds Infodok, 36 p., 15,99 euro. Met illustraties van Magente Fox.

 Beeld rv
Zadie Smith & Nick Laird, Weirdo, Davidsfonds Infodok, 36 p., 15,99 euro. Met illustraties van Magente Fox.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234