Maandag 27/06/2022

DM ZaptFrederik De Backer

Een bekentenis die ik liever niet zou moeten afleggen

Dieter Coppens (rechts) opent gedurende zes weken ‘Restaurant Misverstand’, waarvan de medewerkers lijden aan jongdementie. Beeld © VRT - Nattida-Jayne Kanyachalao
Dieter Coppens (rechts) opent gedurende zes weken ‘Restaurant Misverstand’, waarvan de medewerkers lijden aan jongdementie.Beeld © VRT - Nattida-Jayne Kanyachalao

Frederik De Backer zet de blik op oneindig. Vandaag: Restaurant Misverstand.

Frederik De Backer

Op mijn bureau staan twee doodsprentjes. Dat van mijn grootvader, als aandenken aan een lieve man, en dat van de moeder van een dierbare vriendin, als aandenken aan een dierbare vriendin. Mijn vader is niet vertegenwoordigd. Zijn prentje draag ik elk moment van mijn leven in mij mee. Wat erop staat weet ik al vijfentwintig jaar niet meer, maar vergeten ben ik niets.

Ik kan zonder overdrijven stellen dat ik nooit iemand ben tegengekomen die zo als geheel uit naastenliefde leek opgetrokken als mijn grootvader. Mijn peetje. Onze gesprekken bleven altijd rusten op het wateroppervlak, wat niet ongewoon is wanneer de ene zich achtenvijftig jaren verder stroomafwaarts dan de andere bevindt, maar ik ben net dicht genoeg genaderd om me aan hem te kunnen warmen.

Ik ben bang van dementie. Om het te ondergaan en om het te zien ondergaan. Ik heb mijn grootvader niet meer opgezocht in het rusthuis. Het is een bekentenis die ik liever niet afleg, maar het is de waarheid. Ik wilde mijn beeld van hem intact houden, niet laten eroderen door de aanblik van een eroderende geest.

Op school heb ik Hersenschimmen van Bernlef gelezen, te jong wellicht, maar oud genoeg om het nooit meer open te willen slaan. Ik heb Everywhere at the End of Time van The Caretaker genoeg beluisterd om me in stilte achter te laten. En ik heb als kind een vader zien overgaan in een voorwerp, van te dichtbij om het niet moeilijk te blijven hebben met het gevoel dat alles van je wegdrijft en jij machteloos op de oever blijft staan.

Bij dementie wordt dat moment uitgerekt en gespannen over vele maanden, jaren vaak. Het richt een ravage aan in hen die eraan lijden en hen die lijdzaam toekijken.

Mijn moeders ogen na elk bezoek. De machteloosheid die ik vermeed. Ook al schetste ze soms mooie beelden: zijn glimlach bij de liftdeur, of hoe hij trots tegen een verpleegster zei dat dit nu zijn dochter was – en dat ze al met de auto kon rijden. Samen alleen. Je klampt je vast aan elke strohalm die de wind je nog aanreikt. Hoe dor ook.

Ik ging niet op bezoek. Als mijn moeders naam al vergeten was, dan bleef ik zeker onbekend. Ik wilde niet zien vergeten zijn. Niet nog eens achterblijven. Toekijken. En zo liet ik hem achter.

Bij mijn moeder zal het anders zijn. Bij mijn stiefvader ook. Bij mijn vrienden en geliefden, zo neem ik me voor. Maar ik ben bang. Ik merk dat ik zelf begin te vergeten. Altijd veel gequizd, veel gewonnen zelfs, met een hoofd dat langzaam leegloopt. Nog niet problematisch, dat hopelijk nooit, maar genoeg om me op te vallen. Ik kan alleen maar hopen dat indien mijn hart mijn geheugen overleeft, dan ook mijn waardigheid dat doet. En dat de mensen om me heen moediger zijn dan ik.

Restaurant Misverstand, woensdag om 20.40 uur op Eén.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234