Woensdag 21/08/2019

Filmrecensie

'Dunkirk': u kan niet nóg meer in de actie zitten

Christopher Nolan heeft geen nazi’s nodig om een goed verhaal over de Tweede Wereldoorlog te vertellen. Zelfs een sterke dialoog of lineair verhaal moeten eraan geloven. Net dat maakt Dunkirk een buitengewoon straffe oorlogsfilm.

Beeld rv Courtesy of Warner Bros. Picture

Na grootse films als Interstellar, Inception of The Dark Knight-trilogie, waagt de Britse regisseur Christopher Nolan zich aan het historische verhaal van de evacuatie uit Duinkerke in 1940. Nolan schreef zelf het script voor Dunkirk en bleef ver weg van een geschiedenisles. In plaats daarvan vond hij een vertelstructuur waarin de blockbustertrucjes uit zijn eerdere werk perfect tot uiting komen.

Nolan trekt resoluut de kaart van één kamp, dat van de Britse geallieerden. De Duitsers komen zelfs niet aan bod. Natuurlijk wel wanneer ze de geallieerden aanvallen. Maar we kunnen er geen gezicht op plakken. Er zit geen enkel hakenkruis in de hele film. Dat op zich is al een unicum.

Te land, ter zee en in de lucht

In plaats van ‘goed’ versus ‘slecht’, bedacht Nolan een verdeling van drie door elkaar verweven verhaallijnen: te land, ter zee en in de lucht. Op het macroniveau spelen ze alle drie een sleutelrol in de evacuatie, maar elk op een ander tempo. Zo'n niet-lineaire structuur – zij het helemaal anders – paste Nolan al eens in toe in Memento. En opnieuw is het een briljant idee.

De film opent op land, in de lege straten van Duinkerke. Een groepje Britse soldaten zoekt er naar een laatste restje proviand, maar moet plots rennen voor de kogels uit het Duitse front. Alleen Tommy (Fionn Whitehead) bereikt het strand, en wordt zo een van de duizenden die wachten op hulp. De gebeurtenissen op het land zullen langer dan een week duren.

Fionn Whitehead als de Britse soldaat Tommy. Beeld AP

Het gedeelte op zee omvat een tijdspanne van een dag. Daar volgen we de wat oudere Dawson (Mark Rylance), die met zijn plezierbootje antwoord gaf aan een oproep om ‘onze jongens’ te gaan redden in Frankrijk. Ook aan boord: zijn zoon Peter (Tom Glynn-Carney) en diens vriend George (Barry Keoghan). Al vrij snel vissen ze een shell-shocked drenkeling (Cillian Murphy) op die vooral niet wil terugkeren naar Duinkerke.

In de lucht valt de timing terug te brengen tot een uur. Drie Spitfire-gevechtsvliegtuigen krijgen de opdracht zoveel mogelijk Duitsers neer te halen, met een beheerste Farrier (Tom Hardy) in de leiding. Het zijn vooral deze scènes die van het scherm spatten, zeker in IMAX. Nolan draaide dan ook de meeste van zijn beelden in dit haarscherpe formaat, zelfs wanneer de camera het standpunt van piloot Farrier overneemt en u hobbelig meezweeft over land en zee. U kan niet nóg meer in de actie zitten.

Voorbijscherende Luftwaffe

Een sterke rode draad door dat verweven drieluik is de muziek. Hans Zimmer – vertrouwd geraakt met het genre in films als The Thin Red Line en Pearl Harbor – maakte zich de bombastische oorlogsgeluiden voor deze film eigen. Alsof een voorbijscherende Luftwaffe in de soundtrack is verwerkt. Zimmer schreef ook een constant getik-tak dat de spanning blijft opdrijven, zelfs wanneer de vijand niet in zicht is. Dat komt hard binnen, zeker door de boxen van een IMAX-zaal.

Beeld rv Courtesy of Warner Bros. Picture

Verder is er geen Grote Boodschap te ontwaren. Geen beklijvende woorden die het gegeven oorlog nog eens zacht moraliserend samenvatten. Meer zelfs, er wordt in de hele film niet veel gezegd. Whitehead, Rylance, Hardy, zelfs popster Harry Styles – godbetert – zijn alle pionnen in het geheel. Steengoede pionnen, die binnen de tijdspanne van hun actie elk tot hun recht komen. Maar niemand steelt de show, niemand draagt het verhaal. En hoewel Dunkirk over echte mensen gaat, wordt niemand helemaal vermenselijkt. We kennen niemands achtergrond, weten niet wie er thuis op hen zit te wachten. Als ware ze stuk voor stuk inwisselbaar. Als ware ze, welja, soldaten in een oorlog.

Vanaf 19/7 in de zalen

Oorlogsfilm
Regie:
Christopher Nolan
Met: Fionn Whitehead, Mark Rylance, Tom Hardy
Duur: 106 minuten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden