Woensdag 29/01/2020

docville

Drie films die je op Docville gezien moet hebben

Beeld rv

Voor veel mensen staat 'een documentaire' nog altijd gelijk met de WO II-reportages op Canvas of de uitstapjes van David Attenborough op de BBC. Op het Leuvense Docville probeert men al een decennium te tonen dat documentaires een volwaardig filmgenre zijn. Vanaf morgen schotelt het festival negen dagen lang een selectie documentaires voor, met nadruk op auteurscinema die het best tot zijn recht komt op een groot scherm. 

Eén van de trends die dit jaar aandacht krijgen op Docville zijn de documentaires die narratieve elementen gebruiken uit de genrecinema. "Een soort blend van documentaire en fictie", zegt Frank Moens, Docville-directeur. "Daarmee bedoel ik niet zozeer dat er soms nagespeelde stukjes in zitten. Het wil vooral zeggen dat de film is opgebouwd, qua stijl en structuur, als een fictieproject."

In de selectie zit Cropsey, de documentaire uit 2009 die op dit vlak pionierde. "De filmmaker gaat er terug naar de plaats waar hij geboren is. In zijn jeugd deden er verhalen de ronde over een griezelig gebouw midden in de bossen, dat hij terug ging opzoeken. Hij koos ervoor om die film te presenteren als horrorfilm, met alle effectjes en spanningsopbouw en verhaalstructuur die eigen zijn aan het genre."

Auteurs op tv

Nieuw is dat Docville een categorie heeft om de beste tv-documentaire te belonen. Daarvoor zijn niet de traditionele tv-reportages geselecteerd die je pakweg in Telefacts ziet, legt Frank Moens uit. "Die zijn volgens een vaste formule gedraaid en daar heeft de regisseur niets in de pap te brokken. Nochtans is er op tv ook auteurschap te vinden. Bij Heylen en de herkomst zie je heel duidelijk de stempel van de maker, net als bij Onze jongens. Televisie is tegenwoordig vruchtbare grond voor auteurs, en dat is fijn: net als bij film herken ik bij documentaires graag aan de stijl wie hem heeft gemaakt. Net zoals je Scorsese en Spielberg uit elkaar kunt houden door hun beeldtaal, kan je twee goeie documentairemakers herkennen door naar hun films te kijken."

Al kan het bij veel documentaires nog beter, meent Frank Moens. "Heel veel documentaires vertellen hun verhaal door het letterlijk te vertellen, met een voice-over. Maar je bent aan het werk in het medium film: waarom gebruik je dus niet gewoon beelden om het narratief te drijven? Je kunt zeggen: 'In dit verlaten stadje in Amerika wonen nog maar twintig mensen.' Maar je kunt ook gewoon één beeld uitkiezen dat evenveel zegt: dat is nu eenmaal cinema."

Docville, van 1 tot en met 9 mei op verschillende locaties in Leuven.

1. Sam Klemke's Time Machine: Zelfportret van een vrolijke loser

Frank Moens: "Een van de geestigste en leukste films van het festival - veel documentaires zijn erg grappig en dat wordt weleens vergeten - is deze Sam Klemke's Time Machine. Sam Klemke is een soort mislukte filmmaker die vanaf de jaren 70, als jonge snaak, zijn leven begint te documenteren. Hij doet dat met het idee om een gigantisch project op poten te zetten - hij hoopt er enorm rijk mee te worden - en gaat decennialang door, terwijl eigenlijk al snel duidelijk wordt dat zijn leven niet echt aan het lukken is. Hij is dik en lui en alles, vooral hijzelf, staat hem in de weg. Maar het portret wordt nooit zielig of meelijwekkend: het is het verhaal van de vrolijke loser voor wie je toch blijft supporteren. En het heeft een happy end: die film is er namelijk toch maar mooi gekomen. (lacht)"

Sam Klemke documenteerde zijn leven in 'Sam Klemke's Time Machine'. Beeld rv

2. The Forecaster: In het hoofd van een oplichter

Moens: "The Forecaster is het relaas van een Amerikaanse econoom, Martin Armstrong. We zijn het gaan navragen bij jullie collega's van De Tijd en het blijkt een gecontesteerde figuur: ooit vergaarde hij miljarden op de beurs, maar hij werd beschuldigd van zo'n pyramid scheme, zoals Bernie Madoff. Armstrong beweerde dan weer dat hij valselijk beschuldigd werd omdat hij zijn economisch model niet aan de Amerikaanse overheid wilde verkopen."

"Voor alle duidelijkheid: het is géén kritische documentaire, ze gaat helemaal uit van Armstrongs denkwijze. Maar wat hem zo intrigerend maakt: ook al is hij mogelijks een oplichter, hij heeft wel al meerdere controleerbaar ware, heel specifieke voorspellingen gedaan over de beurs. Extra fijn: hij komt ook zelf naar Docville, dus iedereen mag gerust kritische vragen komen stellen. Hoe meer hoe liever, zelfs."

Beeld rv

3. The Russian Woodpecker: Het Tsjernobyl-complot

Moens: "The Russian Woodpecker heeft het meest bizarre verhaal van heel Docville. De vraag die erin wordt gesteld is: werd de reactor van de kerncentrale in Tsjernobyl bewust tot ontploffing gebracht? Je moet weten: buiten Tsjernobyl heb je Duga-3, een gigantische installatie die bedoeld was als ultrakrachtige radar die tot in Amerika zou reiken. Maar het systeem werkte niet, en de hoge piefen moesten kiezen: toegeven dat ze gefaald hadden en dat ze miljoenen hadden verkwist, of het hele boeltje toedekken met een nucleaire ramp. Er is hoe dan ook iets raars met die Duga-3: Rusland ontkent nog steeds het bestaan ervan, ook al ligt dat gigantische ding daar zomaar. Nu ja, of het nu waar is of niet: intrigerend is het alleszins."

Beeld rv

In de marge

Docville is meer dan enkel wat filmvertoningen. Zoals de Docville+ Sessies. Daarmee wil het festival het debat aangaan rond de onderwerpen van enkele markante films. Zo vindt er na de Belgische première van Citizenfour, over Edward Snowden, een discussie plaats over online privacy. Onder meer Caroline De Geest van de Liga voor Mensenrechten, Wauter Van Laethem van de inlichtingendiensten en ethisch hacker Inti De Ceukelaire gaan met elkaar in debat. Ook staatssecretaris voor Privacy Bart Tommelein praat mee. De Morgen-journalist Dominique Soenens, die onlangs nog een groot dossier over het onderwerp schreef, leidt het gesprek in goede banen.

Dinsdag 5 mei in 30CC/ Wagehuys (Leuven). Citizenfour start om 19u, debat om 21.15u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234