Zaterdag 22/02/2020

interview

Documentairemakers 'Marokkaanse moeders': "Sommigen werden echt verketterd"

Een still uit de docu 'Marokkaanse moeders'. Nadat het programma was uitgezonden, ontstond er een storm van protest binnen de gemeenschap.Beeld rv

Hoe gaan Marokkaanse moeders om met de stigma's over hun zonen? Het was het uitgangspunt van een Nederlandse expo die vandaag opent in Recyclart in Brussel. Getuigen vinden was geen sinecure voor de makers. "De nare reacties waren talrijk. Daar schrokken we van."

Marokkaanse moeders is een project van de Nederlandse documentairemakers Marjolein Busstra en Rebekka van Hartskamp. Zij maakten foto's en video's vanuit het standpunt van deze vrouwen, om zo een tegengeluid te geven aan de stigma's. Het resulteerde in een expo in Amsterdam en een tv-reeks voor NTR. Maar de weg was lang. Het was niet eenvoudig om vrouwen voor de camera te laten getuigen. En de reacties achteraf waren niet mals.

"Het viel ons meteen op dat het een vrij gesloten gemeenschap is", zegt Van Hartskamp. "Er wordt van Marokkaanse vrouwen ook niet verwacht dat ze hun kop boven het maaiveld uitsteken. Dat wordt algauw beschouwd alsof die persoon de vuile was wil uithangen. Als we vrouwen vroegen om aan het project deel te nemen, zeiden ze vaak 'ja', maar bedoelden ze 'nee'. Regelmatig stonden we voor een gesloten deur en kregen we de gekste smoesjes. Van 'ik zit bij de dokter' tot 'mijn huis staat in brand'."

Hoe hebben jullie deze vrouwen dan toch overtuigd?
Van Hartskamp: "Omdat we anderhalf jaar zijn blijven doorzetten. Voor het project was het belangrijk om vrouwen bereid te vinden in dialoog te gaan, en wij boden ze een veilige situatie om dat te doen. De gesprekken waren één op één, als gelijkwaardige gesprekspartners. Ze konden net als wij zeggen wat hen op het hart lag."

Busstra: "Wel vonden we het belangrijk confronterende vragen niet uit de weg te gaan. Alles moest bespreekbaar zijn."

Maar ondanks die veilige context kregen ze het achteraf zwaar te verduren.
Van Hartskamp: "Misschien hebben we wat onderschat wat het teweeg zou brengen. Vooral nadat de tv-serie was uitgezonden, hebben we veel nazorg gehad. Sommige vrouwen werden echt verketterd via sociale media omdat ze zo uit de biecht klapten over geloof en cultuur. Hoewel ze puur voor zichzelf spraken, niet over 'de gemeenschap', maar over zaken die dicht bij henzelf stonden. Wie zich niet aan bepaalde spelregels houdt, wordt door het slijk gehaald."

Beeld © rv
Beeld © rv

Feit dat de gemeenschap het wel had gezien op de Nederlandse televisie, getuigt dan weer wel van integratie?
Van Hartskamp: "We hadden vooral te maken met een sneeuwbaleffect. Iemand had het gezien en zei het door aan de volgende. 'Die Marokkaanse vrouw maakt ons belachelijk op televisie', dat soort dingen.

Busstra: "We hebben juist geprobeerd om zo'n genuanceerd mogelijk beeld te schetsen, maar je kunt het dan bijna niet goed doen. Sommigen liepen met een bedreigd gevoel over straat. Een vrouw werd op Facebook als hoer bestempeld, een andere dame werd zodanig geïntimideerd dat we aangifte hebben gedaan bij de politie. Internet is wat dat betreft een grote stoorzender. Iedereen kan op sociale media zomaar zijn mening ventileren, ook anoniem."

Wat had dat voor gevolgen voor de vrouwen in hun gemeenschap?

Van Hartskamp: "Zij die heel open zijn geweest, hadden zich vaak al op een of andere manier afgesloten van de gemeenschap. Dat scheelde. Er waren natuurlijk ook positieve reacties. Mensen die het net sterk vonden dat deze vrouwen over zulke gevoelige onderwerpen durfden te spreken. Dat stemt ons positief dat die negatieve berichten niet de norm zijn, dat er ook veel andersgezinden tegenover staan."

Busstra: "Er waren ook enkele Marokkaanse vrouwen die ons mailden dat ze deze vrouwen als voorbeeld zagen. Maar de nare reacties waren zodanig talrijk, dat we er iets mee moesten doen. Die hebben we nu toegevoegd aan de expo met een stuk Marokkaanse moeders Uncensored."

De herneming van de tentoonstelling in Brussel kon op geen beter moment komen.
Busstra: "Bij de opening in Amsterdam zag ik heel wat Marokkaanse vrouwen die zichtbaar ontroerd waren. Soms spraken we moeders die bang zijn dat ze de grip op hun zonen verliezen. Maar de meeste moeders zijn bang dat ze hun zoons niet kunnen beschermen tegen het negatieve beeld dat heerst in de maatschappij terwijl ze niks verkeerd doen. Daarom is het belangrijk dat de expo hier nu doorgaat."

Marokkaanse moeders, vernissage vanavond om 19 uur en nog tot 27/4 in Recyclart.

Beeld DM
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234