Donderdag 26/05/2022

Terugblik 2021Muziek

Dit zijn de 20 beste albums van het jaar

null Beeld DM
Beeld DM

2021 werd niet het verhoopte jaar van de bevrijding, maar gelukkig viel er op cultureel vlak wel opnieuw veel te beleven. De Morgen blikt terug op de hoogtepunten van het jaar. Vandaag: de beste albums.

Gunter Van Assche
'Happier Than Ever' van Billie Eilish. Beeld AP
'Happier Than Ever' van Billie Eilish.Beeld AP

20. Billie Eilish - ‘Happier Than Ever’

Heel erg overdrijft Billie Eilish niet met de titel van haar tweede plaat. Ze voelt zich écht gelukkiger dan ooit. Maar geluk is nog steeds geen kathedraal in haar wereld, eerder een bescheiden kapelletje. Zo zingt ze over emotioneel misbruik, machtsspelletjes en een stuitend wantrouwen. Daarnaast heeft ze het over de valkuilen van de roem. De moody mompelsongs van weleer moeten evenwel wijken voor sensuele boudoirjazz, een paranoïde clubbanger, nostalgische triphoptrekjes of een uitstap naar folk en bossanova. Happier Than Ever is daarmee het overtuigende bewijs dat de jonge popster niet per abuis de zeitgeist mee had op haar debuut.

'Carnage’ van Nick Cave & Warren Ellis. Beeld rv
'Carnage’ van Nick Cave & Warren Ellis.Beeld rv

19. Nick Cave & Warren Ellis - ‘CARNAGE’

CARNAGE is de spontane synthese van Nick Caves vorige, roemruchte langspelers Skeleton Tree (2016) en Ghosteen (2019). De meditatieve zelfreflectie van die laatste plaat en de door merg en been snijdende onrust van Skeleton Tree wisselen elkaar hier af. Het verdriet is nog niet opgedroogd, maar Caves honger naar vergelding lijkt ook weer terug. En die wordt gestild (of versterkt?) door een oudtestamentische lockdownplaat waarin de goorste smeerlapperij geventileerd wordt, en Nick Cave zich met Warren Ellis verzekert van een visceraal hoogstandje. “Deze plaat viel gewoon uit de lucht”, vertelde Cave achteraf. “Het was een geschenk.” Op eenzelfde manier verrast hij vandaag zijn publiek.

'Promises’ van Floating Pionts x Pharoah Sanders x The London Symphony Orchestra. Beeld Humo
'Promises’ van Floating Pionts x Pharoah Sanders x The London Symphony Orchestra.Beeld Humo

18. Floating Points x Pharoah Sanders - ‘Promises’

U zocht nog de perfecte muziek bij het ontwaken? Staakt die queeste. Wie verzot is op spirituele sixtiesjazz en elektronische ambient wordt zijdezacht uit zijn slaap - of transcendentale meditatie - gewekt door de Britse producer Sam Shepherd en de 81-jarige Amerikaanse jazzsaxofonist Pharoah Sanders, bijgestaan door The London Symphony Orchestra. De gedachte aan Coltrane is nooit ver weg, maar ook de feeërieke postklassiek van Floating Points en het orkest werkt als een balsem voor de ziel. Een delicatesse voor fijnproevers, schreven we eerder dit jaar. En geen woord nemen we daarvan terug.

'Collapsed in Sunbeams’ van Arlo Parks. Beeld AP
'Collapsed in Sunbeams’ van Arlo Parks.Beeld AP

17. Arlo Parks - ‘Collapsed in Sunbeams’

De coming-of-ageperikelen van Arlo Parks beleef je het liefst in het comfort van een cocon. Haar elegante songs zijn niet bedoeld om te beluisteren wanneer je overweldigd wordt door brandende verliefdheid, een hemelhoog juichend gemoed of dodelijke depressie. Wel wanneer het water niet langer woelt, de veldslag is gestreden of de storm is gaan liggen. Collapsed in Sunbeams heeft slechts één pretentie: een troostende schouder aanbieden met donszachte indiesoul, hypnotiserende elektronica en schemerende triphop. Achter dat fluwelen gordijn woekeren genderissues en geestelijke gezondheid. Intrigerende plaat.

‘Montbray’ van Sylvie Kreusch. Beeld rv
‘Montbray’ van Sylvie Kreusch.Beeld rv

16. Sylvie Kreusch - ‘Montbray’

Een hart aan gruzelementen, het kan een godsgeschenk zijn. Die stelling gaat toch alleszins op wanneer het een schitterend solodebuut als dit oplevert. Sylvie Kreusch brengt een mislukte relatie veel avontuurlijk in kaart - véél gewaagder dan Adele ditzelfde jaar deed, trouwens. Op haar eersteling bezingt ze de zielsversplinterende breuk met Maarten Devoldere van Balthazar. De songs pendelen tussen withete woede, radeloosheid en wraakfantasie. Maar net zo goed is er plaats voor peilloze tristesse en feeërieke schoonheid. Zelf vielen wij als een blok voor deze grand Kreusch, van de dromerige strijkers in ‘Falling High’ tot de verzoenende afsluiter ‘Who Will Fall (Here Into My Arms)’. Deze plaat zou met een parachute moeten komen.

'I Don't Live Here Anymore’ van The War on Drugs. Beeld RV
'I Don't Live Here Anymore’ van The War on Drugs.Beeld RV

15. The War on Drugs - ‘I Don’t Live Here Anymore’

Heeft het grote succes vat gekregen op The War on Drugs? Mogelijk. De songs stevenen niet meer af op het kwartier zoals vroeger, maar lijken verplicht hun doel te moeten bereiken in een meer commerciële vier of vijf minuten. Alleen: hoe korter de nummers, hoe dichter frontman Adam Granduciel bij de perfectie komt. Daarbij balanceert deze Philly-pijndokter nog steeds tussen levensangst en gewetensonderzoek. De dikke gitaarwolken van weleer pakken ook boven deze songs samen, en nog altijd rijdt de groep een smokkelpaadje af langs muzikale dealers als Dire Straits, Bob Dylan, Bruce Springsteen en Neil Young. Daarbij wordt kippenvel per strekkende meter aangeleverd.

‘Chemtrails over the Country Club’ van Lana Del Rey. Beeld Humo
‘Chemtrails over the Country Club’ van Lana Del Rey.Beeld Humo

14. Lana Del Rey - ‘Chemtrails over the Country Club’

Ons Favoriete Pruillipje voelde zich de voorbije jaren al eens vaker onbegrepen. Dat vormt meteen ook de rode draad doorheen dit album. De songs klinken somber, ingetogen, vernederd, terneergeslagen. Ver weg van haar droomwereld Los Angeles en de Hollywood-esthetiek van de jaren vijftig die haar vorige album tekende, is Lana Del Rey nu op zoek naar landelijke rust. Met onbeschroomde americana en poëtische droomlandschappen boetseert ze een eigenzinnige wereld. Folk speelt een belangrijke bijrol op deze zevende langspeler, die melodrama in intimiteit verpakt.

Silk Sonic. Beeld RV
Silk Sonic.Beeld RV

13. Silk Sonic - ‘An Evening with Silk Sonic’

Ze hadden zich net zo lief ‘Slick Sonic’ kunnen noemen voor deze onbeschaamde retroparty van Anderson .Paak en Bruno Mars. Maar het is net iets te makkelijk om de hiphopper en popster met een opgetrokken wenkbrauw te taxeren. Hun feestje vloeit naadloos over van Motown naar Stax, en voegt inderdaad niet zo knap veel toe aan de erfenis van voornoemde muziekbastions. Maar elke criticaster gaat dan voorbij aan de ontwapenende liefde die beide heren tonen voor hun muzikale verleden, waar The Temptations en Delfonics een hoofdrol kaapten. De songs zijn puntgaaf, de grooves lekker los en geil, en de interludia door funkmeister Bootsy Collins geinig.

'T(H)Reats’ van STUFF. Beeld rv
'T(H)Reats’ van STUFF.Beeld rv

12. STUFF. - ‘T(H)Reats’

De kaap van de Moeilijke Derde heeft STUFF. moeiteloos genomen met T(H)Reats. Dit is de plaat van de verankering. Tegelijk voelt ze aan als de laatste bushalte aan de bewoonde wereld, daar waar verderop een onherbergzame woestenij wacht. Het kwintet rukt woest aan de ketenen van zijn zorgvuldig geconstrueerde klankesthetiek en verschiet daarmee bij elke beluistering van kleur. Net zoals ze daar live al jaren in slagen. Op Jazz Middelheim leek het alsof ze een spoorspijker door je harses dreven: spectaculair, een béétje gevaarlijk maar ook bijzonder opwindend om te zien. De Gents-Antwerpse band, die in wezen een door hiphop en elektronica aangevreten bastaardvorm van jazzfunk boetseert, komt met deze plaat tot zichzelf.

'Crawler’ van IDLES. Beeld rv
'Crawler’ van IDLES.Beeld rv

11. IDLES - ‘Crawler’

De Bristolse nozems van IDLES leven in een wereld - néé, schroothoop - die bestaat uit dronkaards, wroetende workaholics en ruig volk. Crawlers, zoals zij dat zelf noemen. “Are you ready for the storm?”, croont frontman Joe Talbot ter waarschuwing op dit vierde album. De storm die losbarst, ramt alles uit zijn hengsels, zelfs al wijkt de postpunkgroep al eens vaker af van haar opzwepende headbangers. Het aartsdonkere karakter van deze plaat is een moedige bocht naar links. Agressie wordt al eens ingeruild voor reflectie en introspectie. En ook wel voor adembenemende sensatie. IDLES promoveert zichzelf met deze plaat tot een absolute blijver.

PinkPantheress. Beeld RV
PinkPantheress.Beeld RV

10. PinkPantheress - ‘To Hell with It’

De liedjes van de 20-jarige PinkPantheress zijn ultrakort, dansbaar én sensueel. Geen wonder dat haar TikTok-filmpjes scoren bij een generatie die niet maalt om traditionele popformats. Laat staan om het feit dat PinkPantheress steelt als de raven. Achteloos en schijnbaar argeloos samplet ze slim uit de elektronische muziek van de voorbije veertig jaar: flardjes oldskool jungle, een stukje UK rave... Het lijkt schaamteloos jatwerk. Alleen herschikt PinkPantheress die motiefjes met veel flair. Ze bouwt er zowaar knapperige popsongs omheen, verraderlijk lieflijk gezongen, badend in hartzeer en vervreemding. Gen Z heeft er een fascinerend rolmodel bij.

'FAMILIE BOVEN ALLES’ van STIKSTOF Beeld rv
'FAMILIE BOVEN ALLES’ van STIKSTOFBeeld rv

9. STIKSTOF - ‘FAMILIE BOVEN ALLES’

Brussel is een brandhaard. Maar ook een stad waar STIKSTOF met liefde in staat, als één hechte familie. Dat is geen moment onduidelijk op deze plaat. Zwangere Guy en co. doen alles voor de famz: de copains op café en de gabbers in de goot. De geliefden en de kinderen. Het nihilistische fatalisme van de puberjaren is weggedeemsterd. De woede en de wanhoop in een breder perspectief geplaatst. Er is nog steeds plaats voor norse straathiphop, maar net zo goed voelt het gezelschap zich niet te beroerd voor een ontwapenend eerbetoon aan vrouwen en messcherpe introspectie.

'Nine’ van SAULT. Beeld RV
'Nine’ van SAULT.Beeld RV

8. SAULT - ‘Nine’

SAULT kwam vorig jaar in het vizier met twee excellente albums, Untitled (Black Is) en Untitled (Rise), die verschenen in het kielzog van de Black Lives Matter-protesten. Met Nine zoomt de politieke funkband dieper in op dat universele thema. Deze keer zwaaien kansarmoede en bendegeweld de plak. Ook de nieuwe liedjes vertellen een verhaal van racisme, trauma en onmacht, maar dan op microniveau. In de getuigenissen tussen de liedjes hoor je mannen in gammele geluidsopnames praten over hun sociale situatie en bendegeweld. Hartverkillend.

'Julius' van Meskerem Mees. Beeld DM
'Julius' van Meskerem Mees.Beeld DM

7. Meskerem Mees - ‘Julius’

Als je achternaam Mees is, weze het bij wet verplicht om als kleine, acrobatische zangvogel door het leven te gaan. Een meevaller voor Meskerem Mees. Julius is een debuutplaat die fragiele folk aan haar aangrijpende strot én schitterend schrijverstalent weet te lijmen. Met een twee jaar oude song als ‘Joe’ of eerdere successingles als ‘­Seasons Shift’ en ‘Astronaut’ voelt deze plaat misschien niet nagelnieuw aan. Maar ook onbekend werk sijpelt meteen vertrouwd in je oren. De verhalen die ze vertelt, soms ginnegappend verwoord, dan weer ingezet als een hittezoekende raket, blijven meteen hangen. Onmiskenbaar talent. Topplaat.

‘New Long Leg’ van Dry Cleaning. Beeld Humo
‘New Long Leg’ van Dry Cleaning.Beeld Humo

6. Dry Cleaning - ‘New Long Leg’

De geneugten van groovy hoekigheid, die ontdekte Dry Cleaning dit jaar. De Londense indieband schuwt het experiment allerminst, maar maakt op het eind van de dag toch vooral het verschil met die verdomd intrigerende frontvrouw, Florence Shaw. “I spent 17 pounds on mushrooms for you, cause I’m silly”, bekent ze in ‘Strong Feelings’ en je begrijpt meteen welk type universum ze probeert te creëren. Haar onderkoelde cut-’n-pastepoëzie schippert ergens tussen Anne Clark en Kim Gordon in. De uitgebeende rockconstructies van haar kompanen bedwelmen dan weer, of ze verontrusten en schuren weerbarstig tegen je aan. Intens debuut.

'Friends That Break Your Heart' van James Blake. Beeld RV
'Friends That Break Your Heart' van James Blake.Beeld RV

5. James Blake - ‘Friends That Break Your Heart’

James Blake kondigde zijn vijfde plaat aan als “een collectie songs over de zoektocht naar innerlijke rust”. Klinkt als meditatief mindfulness-gezwijmel? Think again. Zijn tere, lichtjes neurotische croon domineert deze balsturige ballads, waarin hij al eens een lans breekt voor zijn en uw mentale gezondheid. Op Friends That Break Your Heart legt hij platonische vriendschappen onder de loep en vraagt hij zich af waarom die soms stranden. Op die momenten lijkt de schoorvoetende, terminaal verlegen dubstepjongen van weleer ver weg. Geen achtergrondgeruis, deze nieuwe Blake, maar een eucharistie die vooral in de hoofdtelefoon zal openbloeien.

'We're All in This Alone Together' van Dave. Beeld RV
'We're All in This Alone Together' van Dave.Beeld RV

4. Dave - ‘We’re All in This Alone Together’

De tweede plaat van Mercury Prize-winnaar Dave verteer je niet zonder een dubbele whisky bij de hand. Op weergaloze wijze schetst de rapper met Nigeriaanse roots het lijden van zwarte Britten. Of het nu gaat om de onmenselijke repressie van de Windrush-immigranten, vileine microagressies of de geestelijke gezondheid van jonge Afro-Britten, zijn engagement blijkt even doorvoeld als doordacht. Als tekstschrijver toont Dave zich er hors catégorie. Elke song lijkt wel een kortfilm. Dit is hiphop op zijn allerbest: rauw, wrang, schrijnend, confronterend. Tot op het bot. Het beste is: mogelijk blijkt dit niet eens het magnum opus van Dave. Deze plaat klinkt soms als de briljante openingsscène voor wat nog komen moet. Daarmee lijkt zijn volgende langspeelfilm nu al Oscar-waardig.

‘Bright Green Field’ van Squid. Beeld RV
‘Bright Green Field’ van Squid.Beeld RV

3. Squid - ‘Bright Green Field’

Tijdloosheid is hun enige ambitie, vertelden de Brightonse doerakken van Squid ons eerder dit jaar. Ondanks die bijna lachwekkende bravourepraatjes slaagt de groep daar al bij haar debuut ook werkelijk in. Ze werden natuurlijk al langer getipt als een van de meest opwindende beloftes in Engeland. Maar dit jaar voegde Squid ook de daad bij het woord.

Met Bright Green Field hebben ze allerminst een veilig maar wél een overtuigend debuut in handen. Een perfecte mix van kalmte en chaos werd hun debuut her en der jubelend binnengehaald. Opvallend voor een complexe mastodont van een album, die minstens even wazig als wervelend begint om je vervolgens aan één stuk door te blijven desoriënteren. Onrust en angst trekken als een donkere onderstroom doorheen deze mix van postpunk, krautrock, schots en scheve jazz, dub, psychedelische tics, field recordings en ongebreideld experiment.

Voor het gemak wordt het muzikale vijftal uit Brighton vandaag in de fichebak van de postpunk gesorteerd. Maar dan mispak je je serieus aan deze groep. Veeleer lijken ze de volmaakte schepping van de internetgeneratie, waar je in een handvol muiskliks flaneert langs de soundtrack van Malinese markten, de achterbuurt van New York of hip Berlijn. Daarnaast is Squid overduidelijk het pure product van een democratie, waarin vijf groepsleden met een waanzinnig uiteenlopende muzieksmaak de lakens uitdelen.

'Call Me If You Get Lost' van Tyler, The Creator. Beeld rv
'Call Me If You Get Lost' van Tyler, The Creator.Beeld rv

2. Tyler, The Creator - ‘Call Me If You Get Lost’

Ook Tyler, The Creator zagen we in 2019 al passeren in de eindafrekening, weliswaar op een meer bescheiden negentiende plaats. Met IGOR koos Tyler Gregory Okonma toen voor een groteske popkarikatuur. De vuilbekkende, vleesgeworden paradox zong toen alleen nog over zijn lamentabele liefdesleven. Hartenkreten die ingebed lagen in postmoderne r&b, afgezoomd met een vermakelijke, Gainsbourg-achtige ranzigheid.

Op zijn zesde album refereert Tyler, The Creator dan weer zo manisch aan zijn vroegere oeuvre dat een carrièrebepalende koerswending nabij lijkt. Moet dit Californische enfant terrible terugkeren naar de groezelige shockhiphop van tien jaar geleden? Of borduurt hij het best verder op de psychedelische pop van het Grammy-winnende IGOR? Call Me If You Get Lost opteert voor de synthese, vermomd als een mixtape met DJ Drama.

Jazeker, er is wrange lolbroekerij zoals we die van Tyler zijn gewend (zelfs zijn moeder doet deze keer mee!) maar je hoort net zo lief snoeiharde bangers. Verderop duikelt hij superbe geproduceerde soulpop in, vol flirterige meisjeszang. Het album introduceert ook een nieuwe persona - Sir Tyler Baudelaire, naar de decadente Franse dichter - waarmee hij onderstreept dat politieke correctheid hem nog steeds aan zijn rommelige, tegenstrijdige reet kan roesten. Kanye West is zijn troon kwijt aan deze muzikale mafketel en beroepsprovocateur.

‘Sometimes I Might Be Introvert’ van Little Simz. Beeld RV
‘Sometimes I Might Be Introvert’ van Little Simz.Beeld RV

1. Little Simz - ‘Sometimes I Might Be Introvert’

Boem, paukenslag! Een theatraal orkest tekent voor de ontzagwekkende ouverture van dit album. Maar ook na zoveel branie blijft de 27-jarige Simbiatu Ajikawo indruk maken. Het kostte haar vier langspelers, maar Little Simz heeft vandaag haar artistieke zenit bereikt. Opmerkelijk, want in 2019 kroonden we haar ook al eens tot de laureaat van het jaar. Op Sometimes I Might Be Introvert toont ze zich evenwel een meesterlijke chroniqueur die rapt met haarscherpe focus, wereldwijsheid en de hartkleppen op de juiste plaats. In haar songs tackelt ze gevoelige onderwerpen als racisme en opgroeien in een getroebleerd gezin.

In deze overspannen tijden, waarin we hunkeren naar enige nuance en intelligentie, lijkt Little Simz de stem van een generatie. Zelfs al breekt de Londense kroonpretendent van de hiphop soms ei zo na onder existentialistische twijfel, haar woorden komen altijd trefzeker over. Om die reden wordt Simz steeds vaker vergeleken met Kendrick Lamar, al schept ze wel degelijk haar eigen universum met de beats van Inflo, het brein achter SAULT.

Zo word je omvergekegeld door oldskool hiphop, afrobeat en phillysoul, maar ook door eightiesfunk en strijkers die uit een Disneyfilm gekidnapt zouden kunnen zijn. In een niet zo ver verleden was Little Simz nog het snoepje van de muziekpers, maar met dit grandioze album - hoogste onderscheiding! - is ze een naam die u onmogelijk nog uit uw herinnering kunt wissen.

Hoe rock-’n-roll in 2021 gereanimeerd werd

Eind mei wint Måneskin de 65ste editie van het Eurovisiesongfestival. De Måne-mania is compleet wanneer ook andere continenten overstag gaan voor hun kitscherige variété-rebellie. De Italianen zorgen daarmee voor de meest opzichtige uitwas van rock-’n-roll anno 2021.

Elders binden jonge bands de strijd aan tegen de oprukkende vertrutting in de popwereld. Squid (#3) is een van de grote blikvangers. De gehypete band wordt gesorteerd onder de noemer ‘crank wave’, samen met hippe postpunkgroepen als Idles (#11), Dry Cleaning (#6) en Fontaines D.C., omdat ze volgens muziekblad NME allemaal “slimme, moderne gitaarbands zijn met een zanger die klinkt alsof die een psychotische episode beleeft.” It’s rock-’n-roll, Jim. But not as we know it.

Uit de slaapkamers van generatie Z schalde dit jaar ook opvallend veel poppunk. Classics uit de nillies herleven op TikTok, en Paramore, All Time Low, Good Charlotte, Fall Out Boy of blink-182 zien hun luistercijfers op streamingplatforms met de dag toenemen.

Dat heeft mogelijk ook te maken met het grote succes van de onbetwiste poprevelatie van dit jaar: Olivia Rodrigo. Die rijmt teenage angst met gladgelikte confectiepop en maakt geen geheim van haar bewondering voor Green Day of Avril Lavigne. Ook Willow - dochter van Will Smith - deelt vandaag graag de credits met Lavigne of met Travis Barker, drummer van blink-182. Als daar maar geen brokken van komen. Of erger nog: een film. Avril Lavigne pikt alvast een graantje mee van die revival door het stof te blazen van ‘Sk8er Boi’. Ze wil een langspeelfilm maken van haar twintig jaar oude punkpophit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234