Maandag 23/05/2022

Terugblik 2021Film

Dit was filmjaar 2021: zes maanden zonder cinema’s, maar geen gebrek aan meesterwerken

Carey Mulligan in 'Promising Young Woman'. Beeld AP
Carey Mulligan in 'Promising Young Woman'.Beeld AP

2021 werd niet het verhoopte jaar van de bevrijding, maar gelukkig viel er op cultureel vlak wel opnieuw veel te beleven. De Morgen blikt terug op de hoogtepunten van het jaar. Vandaag: Film.

Lieven Trio en Ewoud Ceulemans

20. Spencer

Terwijl ze in Spencer de baljurk van prinses Diana aantrekt, gooit Kristen Stewart definitief het juk van Twilight van zich af. Het voormalige tieneridool schittert nog harder dan de paarlen halsketting waarmee prins Charles de goodwill van zijn vervreemde echtgenote probeert af te kopen. Net als in Jackie vertelt cineast Pablo Larraín op uiterst creatieve wijze het verhaal van een vrouw die tegen wil en dank in het oog van de storm komt te staan. Naast Larraín en Stewart blinkt overigens ook Radiohead-gitarist Jonny Greenwood uit, met een schizofrene soundtrack die perfect samenvat hoe Diana’s droomhuwelijk afglijdt in een nachtmerrie.

Nu te zien in de bioscoop.

19. Un monde

2021 trakteerde ons op heel wat sterke films van eigen bodem, en met wat geluk schopt Un monde het straks tot op de Oscars. Wij stonden versteld van de durf die debutante Laura Wandel aan de dag legt in dit speelplaatsdrama, dat door zijn rauwe intensiteit meer weg heeft van een gevangenisfilm. De regisseuse kiest er radicaal voor om de camera altijd op de hoogte van de jonge personages te houden, en verlaat geen moment de school. De jonge cast acteert met een onwaarschijnlijk naturel: hoofdrolspeelster Maya Vanderbeque is een revelatie.

Nog te zien in enkele cinema’s.

18. Minari

In Minari gebruikt Lee Isaac Chung een Koreaanse selderijsoort als zijn hoogstpersoonlijke madeleine van Proust: dit bitterzoete drama, over een Koreaanse familie die het probeert te maken in Amerika, roept in geuren en kleuren zijn jeugd als migrantenzoon op. Minari is een rijk geschakeerd kleinood over dromen, roots en familiebanden. Door te focussen op impressies, geuren en kleuren verschaft Chung de kijker toegang tot het emotionele archief in zijn hoofd. Tegelijk vertelt hij iets tijdloos en universeels over migratie en veerkracht.

Te bekijken on demand.

This image released by Netflix shows Olivia Colman in a scene from
This image released by Netflix shows Olivia Colman in a scene from "The Lost Daughter." (Yannis Drakoulidis/Netflix via AP)Beeld AP

17. The Lost Daughter

Twee jaar geleden won Olivia Colman een Oscar voor The Favourite, vorig jaar werd ze genomineerd voor The Father. Haar nieuwe film, The Lost Daughter, werd in aanloop naar het awardsseizoen uitgebracht en heeft de prestigieuze naam van bestsellerauteur Elena Ferrante op de generiek staan: het ruikt naar een opzichtige poging van Netflix om hun Oscarhonger te stillen. Maar The Lost Daughter is véél meer dan dat: het is het indrukwekkende regiedebuut van actrice Maggie Gyllenhaal (Donnie Darko, The Dark Knight), die met vaste hand een complex verhaal vertelt. Met een andermaal indrukwekkende Colman in de hoofdrol.

Nu te zien in de bioscoop.

16. The Assistant

Hoe het is om door een zwijn als Harvey Weinstein belaagd te worden, weten we dankzij de vele moedige getuigenissen van zijn slachtoffers. Maar hoe zag het er aan de andere kant uit? Wie waren de mensen die zijn wangedrag mogelijk maakten (en stil hielden)? Regisseuse Kitty Green gaat op zoek naar antwoorden in het sobere maar bijtende The Assistant. Op haast documentaire wijze volgt ze een persoonlijke assistente van een tirannieke filmproducent. Zo legt ze de onzichtbare radertjes bloot die een door en door ziek systeem zo lang draaiende hielden.

Te bekijken on demand.

15. The French Dispatch

Bij elke film die Wes Anderson maakt, voegt hij een rist grote namen toe aan zijn ensemblecast van fetisjacteurs. Alleen al de generiek – Timothée Chalamet! Frances McDormand! Bill Murray! Edward Norton! Adrien Brody! Léa Seydoux! Benicio Del Toro! – maakt van The French Dispatch een niet te missen film. Tel daarbij de wetenschap dat Anderson voor de drie verhalen van zijn mozaïekvertelling de mosterd ging halen bij de geschiedenis van het immer fascinerende tijdschrift The New Yorker, en je weet dat elke nerd met een neurose à la Anderson dit gezien moet hebben. Geef toe: ook u bent zo iemand.

Nu te zien in de bioscoop.

Dune Beeld AP
DuneBeeld AP

14. Dune

Aangezien de nieuwe James Bond naar onze bescheiden mening mis schoot, verovert Dune moeiteloos de titel van ‘blockbuster van het jaar’. Na een lange periode zonder grootse spektakelfilms zorgde regisseur Denis Villeneuve (Blade Runner 2049) voor de definitieve terugkeer van de big screen experience. Dune is een film die als een kolossale zandworm over je heen raast: een ijzersterk staaltje world building, waarin ieder shot een ontdekking is. De sequel is intussen gepland voor 2023: wij kunnen niet wachten om onze neus weer in de spice te begraven.

Te bekijken on demand.

13. Madres Paralelas

De tijd dat Pedro Almodóvar choqueerde met hysterische tragikomedies of verraste met ingetogen melodrama’s, is een beetje voorbij. Maar dat wil niet zeggen dat hij niet langer indruk maakt: Madres Paralelas is een nieuw, schitterend hoofdstuk op het cv van de beste Spaanse filmmaker van de laatste vier decennia. Het is bovendien zijn meest politieke film tot dusver, waarin het verhaal van twee alleenstaande moeders dient als een prisma om het trauma van de Spaanse Burgeroorlog te belichten. Almodóvar toont hoe meesterlijk hij kan schilderen met een palet van Grote Emoties, waarbij hij voor de zevende keer een indrukwekkende Penélope Cruz als canvas gebruikt.

Nu te zien in de bioscoop.

12. Les Intranquilles

De Brusselse regisseur Joachim Lafosse sloeg ons zowat knock-out met zijn persoonlijkste film tot nu toe. Les Intranquilles, een portret van een gezin dat door een emotionele storm gaat wanneer de vader mentaal ontspoort, is deels gebaseerd op zijn eigen ervaringen met een bipolaire vader. Lafosse probeert het taboe op psychische stoornissen te doorbreken, maar focust vooral op de liefde in het gezin. Hoe lang biedt die soelaas, en wanneer stoot ze op haar grenzen? Les Intranquilles is een uitzonderlijke film: gevoelig, levenswijs, hard maar mededogend, en met de grootst mogelijke overgave geacteerd.

Te bekijken on demand.

11. Les Olympiades

Gouden Palm-winnaar Jacques Audiard (Dheepan, Un prophète) is inmiddels pensioengerechtigd, maar leert in de herfst van zijn carrière nog een van zijn beste films af. In Les Olympiades stelt hij zijn zwart-witcamera op in het 13de district van Parijs, waar de grootstedelijke eenzaamheid tussen het bos van anonieme woontorens waait. Vier jonge Parijzenaars zoeken er hun weg in een emotioneel labyrint van seks en relaties, met zowel een portie naïviteit als een portie cynisme als leidraad. Het resultaat is een swingende en sexy stadssymfonie, waarmee Audiard zich andermaal een meesterlijk dirigent toont.

Te bekijken on demand.

10. The Green Knight

Regisseur David Lowery vond als geen ander poëzie in het nostalgische, rurale Amerika dat hij toonde in Ain’t Them Bodies Saints en The Old Man & the Gun, maar gooit het over een andere boeg in The Green Knight: samen met Dev ‘Slumdog Millionaire’ Patel reist hij naar een mythologisch-middeleeuws Engeland, waar de jonge Gawain indruk wil maken op koning Arthur door een boom van een ridder te onthoofden. De grens tussen schoonheid en schrik is heel dun in deze sprookjesachtige vertelling, waarin Lowery zowel met beelden tovert als met plotwendingen goochelt. Meesterlijke, middeleeuwse magie.

Te bekijken on demand.

'First Cow' van Kelly Reichardt. Beeld RV
'First Cow' van Kelly Reichardt.Beeld RV

9. First Cow

In het Wilde Westen van de 19de eeuw bundelen een zachtaardige kok en een Chinese goudzoeker de krachten: samen gaan ze koekjes bakken om hun brood te verdienen. Kan een plot schattiger zijn? First Cow is een opvallend zachtaardige en geduldige western, die duidelijk de vingerafdruk van indieregisseuse Kelly Reichardt draagt. De kameraadschap tussen haar personages is een kacheltje om je aan te warmen op koude dagen. Een film zo zoet als een geurig gebakje, die toch ook een wrange nasmaak achterlaat: First Cow toont ook de keerzijde van de American Dream. Al wat breekbaar is, wordt uiteindelijk vertrappeld.

Te bekijken on demand.

8. Promising Young Woman

“What are you doing?” De manier waarop Carey Mulligan dit zinnetje uitspreekt – plots bloednuchter en dreigend, nadat ze zich een hele avond strontzat voordeed – doet alle haartjes in je nek rechtkomen. Niet alleen bij de ploert die net haar slipje probeerde uit te trekken, in de veronderstelling dat de blonde stoot in zijn bed te dronken is om nee te zeggen, maar ook bij de kijker. Promising Young Woman was een van de verrassendste films van het jaar: een snoepkleurige wraakthriller die verleidt en entertaint, maar seksueel geweld bloedernstig neemt.

Te bekijken on demand.

7. The Father

Zeg niet zomaar ‘theaterverfilming’ tegen deze theaterverfilming van Florian Zeller. Ja, The Father ontstond op de planken, maar Zeller maakte er onversneden cinema van: hoe hij stiekem goochelt met decors om de verglijdende realiteit van zijn hoofdpersonage tastbaar te maken, is ongezien. The Father is zeker niet de eerste film over dementie, maar wel de eerste die er enigszins in lijkt te slagen om de ervaring van de dementerende zelf waarachtig naar beeld te vertalen. Anthony Hopkins loopt verloren in een labyrint van frustratie, woede en ontroering. Hij is groots in zijn eenvoud, en kreeg daar terecht zijn tweede Oscar voor.

Te bekijken on demand.

6. A Hero

De Iraanse regisseur Asghar Farhadi beleeft dit jaar een kanjer van een comeback. Na zijn ietwat teleurstellende Spaanse uitstapje Todos lo saben knoopt hij weer aan met het torenhoge niveau van zijn Oscarwinnende films A Separation en The Salesman. A Hero, in Cannes bekroond met de Grand Prix, is het spannende relaas van een gevangene die op een voetstuk wordt gehesen nadat hij een goed daad verricht, maar daar keihard weer afdondert wanneer er barsten komen in zijn verhaal. Farhadi blijft onovertroffen in zijn verfijning en morele nuance, en perst alweer een pure thriller uit een sociaal drama.

Vanaf 22/12 te zien in de bioscoop.

Titane Beeld Photo News
TitaneBeeld Photo News

5. Titane

Geflipter dan Titane wordt een Gouden Palm niet. Uit het waanzinnige brein van Julia Ducourneau – zij die met het studentikoze Grave de kannibalenfilm nieuw leven inblies – komt het verhaal over een moordzuchtige vrouw die, na het inplanten van een titanium plaatje in haar schedel, de liefde bedrijft met auto’s. Een mens denkt dan al snel aan David Cronenbergs Crash, maar Ducourneau drukt met het in met neon verlichte Titane onmiskenbaar haar eigen stempel. Denk: verknipte personages die op een verknipte manier een oplossing zoeken voor hun eenzaamheid. Hadden we al gezegd dat Titane een behoorlijk geflipte film is?

Te bekijken via picl.be.

4. There Is No Evil

Een kleine twee jaar heeft het geduurd vooraleer de winnaar van de Gouden Beer 2020 tot in onze bioscopen geraakte, maar het is het wachten waard geweest. In vier episodes, de ene nog sterker en nog beklijvender dan de andere, onderzoekt Mohammad Rasoulof hoe het in stand houden van de doodstraf de levens van gewone Iraniërs verziekt. Toch is There Is No Evil geen eendimensionaal politiek pamflet: het grootste talent van Rasoulof, die vanwege ‘propaganda tegen het regime’ tot een jaar cel werd veroordeeld, is zijn gave om menselijkheid te vinden in een staat die door een onmenselijk regime wordt bestuurd.

Nu te zien in de bioscoop.

Frances McDormand in 'Nomadland'. Beeld AP
Frances McDormand in 'Nomadland'.Beeld AP

3. Nomadland

Het is intussen al meer dan een jaar geleden dat we Chloé Zhao’s prachtige derde langspeelfilm ontdekten, maar het louterende effect ervan is nog lang niet uitgewerkt. Nomadland is een bedrieglijk eenvoudige roadmovie, die balanceert tussen fictie en documentaire, dood en leven, geestdodende seizoensarbeid en spirituele bevrijding.

Het fictieve hoofdpersonage Fern (een heerlijk ongekunstelde Frances McDormand) dient als gids doorheen een parallel universum: dat van de drifters, eigenzinnige nomaden die in busjes de Verenigde Staten doorkruisen, van het ene slechtbetaalde jobje naar het andere.

Nomadland is een gevoelig portret van hun way of life, maar ook veel meer dan dat. Ferns verhaal is er een van onmetelijk verlies en rouw. Haar reis door het hart van Amerika ook een metafysische trip. In de overweldigende, miljoenen jaren oude landschappen die ze doorkruist, zoekt Fern ook naar een spoor van haar oneindige liefde voor haar overleden echtgenoot. Wij zaten aan het eind van de film met een krop in onze keel die niet zou misstaan tussen de enorme rotsformaties van South Dakota.

Chloé Zhao bracht in 2020 ook een heel ander soort film uit: het Marvel-superheldenspektakel Eternals. Wij kunnen alleen maar hopen dat ze daarmee de vrijheid heeft gekocht om nog heel lang parels als Nomadland te blijven maken.

Nu te zien op Disney+.

2. The Power of the Dog

Met deze broeierige western galoppeert Jane Campion moeiteloos naar de tweede plek in onze lijst. The Power of the Dog is haar eerste langspeelfilm in twaalf jaar, maar o wat was die het wachten waard...

Campion, meestal een expert in het dissecteren van vrouwelijk verlangen, legt deze keer de mannelijke species onder haar microscoop. Cowboy Phil Burbank is een schoolvoorbeeld van een toxische macho: hij pest, vloekt en vernedert dat het een lieve lust is. Maar wat schuilt er onder dat ruftende pantser van onaantastbare mannelijkheid? Terwijl Campion laagje per laagje van zijn ziel afpelt, valt je mond steeds verder open van verbazing.

De Nieuw-Zeelandse regisseuse van The Piano maakt opnieuw duidelijk waarom ze tot de grootste levende filmmakers wordt gerekend: als geen ander geeft ze vorm aan het onzichtbare. Ze maakt opborrelende passie zo fysiek dat je ze bijna kunt vastpakken, en injecteert de diepste, meest onuitspreekbare gevoelens van haar personages rechtstreeks in je aderen. Haar plottwists – en daar zit The Power of The Dog vol mee – komen niet uit een of ander scenariohandboek, maar uit de diepste krochten van de personages zelf. Hoofdacteur Benedict Cumberbatch had goud in handen. Hoeft het te verbazen dat hij een vertolking voor de eeuwigheid neerzet?

Nu te zien in de bioscoop en op Netflix.

Renate Reinsve verbluft in ‘The Worst Person in the World’. Beeld AP
Renate Reinsve verbluft in ‘The Worst Person in the World’.Beeld AP

1. The Worst Person in the World

De cinemazalen waren zowat de helft van het jaar dicht, maar in die andere helft werden we overladen met meesterwerkjes. Het opstellen van deze lijst ging dan ook gepaard met heel wat getwijfel. Maar laat twijfel nu net het onderwerp zijn van onze uiteindelijke nummer één: The Worst Person in the World, een verrukkelijk portret van een jonge vrouw die haar weg zoekt in leven, liefde en werk.

Actrice Renate Reinsve is aanstekelijker dan omikron in de hoofdrol. Zij zet Julie neer als een onvoorspelbare, onbesliste en onvolmaakte, maar ook onweerstaanbare vrouw. Ze geeft een veel bredere en authentiekere invulling aan het concept ‘girlpower’ dan de meeste hedendaagse films, waarin vrouwelijke personages vooral krachtig en gedecideerd moeten zijn om onze aandacht te verdienen.

Julies verhaal dient als een melancholische spiegel voor de kijker: het is een verfrissende ode aan de vrijheid, de tegenstrijdige verlangens, de onmogelijke keuzes en de mislukkingen die we allemaal tegenkomen op ons pad richting volwassenheid.

De Noorse regisseur Joachim Trier vermomt deze pakkende coming-of-agefilm als een luchtige, jazzy romcom, en serveert tussen de herkenbare taferelen door enkele bravourestukjes. De bloedgeile flirtscène op een trouwfeest hebben we intussen al honderd keer opnieuw afgespeeld in ons hoofd.

Nu te zien in de bioscoop.

Het juiste accent leggen

Er zijn veel dingen die acteurs helpen om hun personage te worden. Het aantrekken van de juiste kleren en het uitspreken van de juiste tekst zijn daarbij redelijk essentieel. Maar ook de manier waarop die tekst wordt uitgesproken, is uiterst belangrijk, of beter gezegd: het accent waarméé. Dat heeft filmjaar 2021 nog eens scherp in herinnering gebracht.

Neem Kristen Stewart. Geboren en getogen in Los Angeles, als een all-American girl. Maar een dialect coach hielp haar om de juiste, Britse, aristocratische tongval voor Spencer onder de knie te krijgen. Als dat niet was gelukt, hadden we in Stewart nooit de beste incarnatie van prinses Diana gezien. Ondertussen boekte Benedict Cumberbatch, een man Britser dan een kopje Earl Grey, in hetzelfde filmjaar met rasse schreden vooruitgang: zijn southern drawl in The Mauritanian vonden we uiterst ongeloofwaardig, maar zijn midwestern Amerikaans in The Power of the Dog was een schot in de roos.

Penélope Cruz (Madres paralelas) en Mads Mikkelsen (Riders of Justice) blonken intussen uit in hun moedertaal, want Europese acteurs met een accent worden in Hollywood nog al te vaak gecast als sinistere slechteriken of zuiderse furies. Omgekeerd bleek het dit jaar evenwel een stuk dramatischer: het van een slecht Italiaans accent voorziene Engels waarvan Lady Gaga en Jared Leto zich bedienen in House of Gucci, was om van te huilen. Als we van die film één ding geleerd hebben, is het dit: niet alleen een mode-ontwerper moet de juiste accenten leggen. Ook voor een acteur is het van kapitaal belang.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234