Vrijdag 10/07/2020

Festivals

‘Die lege wei, dat doet pijn’: Werchter moet het dit jaar zonder festival doen

Tomas De Soete en Stijn Van de Voorde turen over een leeg festivalpark.Beeld Tim Dirven

Geen files, geen campings, geen vlagen Pearl Jam over de tuinen als de wind goed staat. Voor het eerst in 46 jaar gaat Werchter, het dorp, de zomer in zonder festival en dat is raar. ‘Er blijft ons tenminste een ding bespaard: we worden niet elke dag wakker met Jeff Buckley.’

– “Precies niet veel volk, hè?”

– “De affiche was ook niet zo goed dit jaar.”

– “Zal ik iets van Oasis opzetten?”

– “Dan haal ik nog een pintje.”

Gezeten op een vouwstoel voor een opgooitentje turen Tomas De Soete en Stijn Van de Voorde over een leeg festivalpark naar een podium dat er niet staat. Uit een bluetoothspeaker knalt luide muziek. Tijdens de gitaarsolo veert het duo op voor een potje luchtgitaar. Het bier klotst uit hun plastic bekertjes. Allemaal voor de show: de VRT-presentatoren blikken voor Canvas een trailer in voor LIVE2020, het minifestival dat op 5 juli live vanuit Werchter zal worden uitgezonden op tv en online, ten voordele van het gelijknamige solidariteitsfonds van de livemuzieksector.

Een geamputeerd festival met een reeks Zomerbarconcerten voor maximaal 400 personen tijdens de hele maand juli: meer is er dit jaar niet te beleven op de wei van Werchter. Een pandemie trok een streep door het festivalseizoen. Voor de eerste keer sinds het festival van start ging in 1975, toen nog met de Leuvense volksheld Big Bill als publiekstrekker, is er geen Rock Werchter. Ook de eendagsfestivals Werchter Boutique en TW Classic zijn afgelast.

Hoe dat binnenkomt? Bij De Soete en Van de Voorde is de voertaal ironie, maar vraag deze melomanen niet om uit te leggen wat het écht betekent om deze zomer geen enkel concert te kunnen meemaken. Natuurlijk is dat erg, net zoals dat voor de gemiddelde festivalganger het geval is. Maar ook in Werchter zelf worden gaten geslagen – en niet alleen in de begroting van de lokale verenigingen.

“Wij zijn verweesd”, zo verwoordt Jelle Wouters, burgemeester van Rotselaar, het gevoel van nogal wat inwoners. “Toen de Veiligheidsraad in april besliste om alle festivals af te gelasten, vonden we dat natuurlijk jammer, maar toen voelde dat nog aan als een administratieve beslissing. Nu is het eind juni en als ik die lege wei zie... Ja, dat doet pijn. Normaal gaat het hier vanaf maart crescendo. Door die opbouw, maar ook omdat veel inwoners een rol spelen in het festival, al is het maar als verkeersbegeleider, voelen wij ons een deel van het geheel. Laatst schoot ik ’s nachts wakker en dacht ik aan de dingen die nog moesten gebeuren. Tot ik besefte: nee, het hoeft niet meer.”

Burgemeester van Rotselaar Jelle Wouters. 'Wij zijn verweesd.'Beeld Tim Dirven

De zomer zonder laat zich al voelen bij de afrit van de E314. De vertrouwde aanblik van een bezette gemeente blijft uit. Geen verkeersborden die de weg wijzen naar Camping A1, Press/VIP of de fietsparking. Geen afspanningslinten voor de huizen langs de Provinciebaan op weg naar Werchter. Geen politiepost op de iconische brug, geen mensenmassa’s, geen togen op de stoep. Hier razen de auto’s voorbij zoals ze dat 360 dagen per jaar doen.

“Zo raar”, vindt de familie Adriaensen, een jong gezin met drie kinderen. “Het is alsof de zomer nog niet begonnen is. Wij zijn grote fans van het festival. Als onmiddellijke omwonenden krijgen we gratis tickets en daar maken we dankbaar gebruik van. Elk jaar vind je ons vier dagen op de wei, met de kinderen. Dat is traditie, voor ons is het de start van de vakantie.”

Bekeken vanaf de brug woont de familie Adriaensen in het eerste huis op de Haachtsesteenweg en dat heeft zo zijn gevolgen. “Tijdens Rock Werchter kunnen wij vier dagen niet voor- of achteruit. Erg is dat niet: de politie is vlakbij, de ambulances van het Rode Kruis staan klaar, er hangt een camera voor ons huis. Onze tuin zit elk jaar gezellig vol met vrienden die komen kamperen. De kinderen helpen aan de toog op straat en met hun waterpistolen bezorgen ze voorbijgangers verkoeling. Hoeveel mooier kan je het hebben?”

Lullende Hollanders

Op het grasveld tegenover het festivalterrein, waar de Verenigde Hondenvereniging Werchter haar uitvalsbasis heeft, is er wel beweging. Maar het zijn geen hondeneigenaars die voor toeloop zorgen – duivenliefhebbers komen er hun toekomstige prijsbeesten lossen. “Dit is een bekende losplek”, zeggen Maurice Scheers en Maria Claes, die uit Heist-op-den-Berg zijn gekomen voor een oefenvlucht van hun jonge duiven. “Nog twee keer lossen we ze hier, daarna gaan ze naar het duivenlokaal voor het transport naar Quiévrain en Momignies. Dan is het seizoen vertrokken.”

Maurice Scheers uit Heist-op-den-Berg. 'Dit is een bekende losplek.'Beeld Tim Dirven

Het afgelaste festival bespaart Scheers en Claes een rit naar Holsbeek voor hun oefenvluchten. En nog een meevaller: de duiven hebben vast geen last van de muziek. “Welnee”, wuift Scheers weg. “Duiven worden daar niet door afgeleid. Een duif die gelost wordt, heeft maar één doel: in een zo recht mogelijke lijn naar huis vliegen.”

François Mary maakt liever een omweg. Vanop zijn koersfiets neemt hij met zijn gsm foto’s van de North West Walls, de kunstcontainers die een vaste plek hebben gekregen op het festivalterrein. “De foto’s zijn voor mijn archief, ik verzamel streetart. Dat geeft me een doel om naartoe te fietsen.” Het is al de derde keer dat hij hier staat, bekent Mary. “De kunstwerken veranderen regelmatig. Ik moet zorgen dat ik bijblijf en doordat er nu geen festival is, lukt dat prima.”

In het centrum van Werchter woont Marco Mertens. Van 1990 tot 2000 was hij rockfotograaf voor Humo en maakte hij elke zomer een beeldverslag van Werchter. Dat hij er vijftien jaar geleden ook ging wonen, was toeval. “Werchter is een dorp zoals een ander”, zegt de uitgeweken Limburger laconiek. “Tijdens het jaar wordt hier niet over het festival gesproken. Maar in mei en juni, tijdens de opbouw, stijgt de temperatuur ook figuurlijk. Eigenlijk zijn de festivaldagen voor de inwoners de rustigste dagen van het jaar: onze straat wordt afgesloten. Vroeger niet, dan stond er de nacht voor het festival opende een stoet auto’s voor ons huis aan te schuiven om als eerste op de camping te kunnen geraken.”

Ex-rockfotograaf Marco Mertens. 'Ik ben al die tijd bevoorrecht geweest: ik stond op drie meter van de artiesten.'Beeld Tim Dirven

Mertens zegt dat de afgelasting van het festival een drama is voor de verenigingen in en rond Werchter. “Mijn kinderen zijn lid van de voetbalclub in Rotselaar. Die heeft straks tienduizenden euro’s minder in kas omdat ze geen camping of drankstand kunnen runnen. Ik vind het ook spijtig voor de muziekliefhebbers en de jongeren. Werchter is het eerste grote feest na de examens. Jonge mensen hebben drie maanden thuisgezeten en krijgen nu zelfs geen uitlaatklep.”

Zelf is Mertens een koele minnaar geworden van het grootste festival van het land. Toen hij na tien jaar rockfotografie ermee kapte, was het genoeg geweest. “Ik ben al die tijd bevoorrecht geweest: ik stond op drie meter van de artiesten. Om naar de andere podia te gaan, kon ik sluipwegen nemen. Ik kon op mijn gemak naar de wc. Dat was tof en als fotograaf dreef ik op de flow van de rock-’n-roll. Maar na tien jaar vroeg ik me af of ik wel een echte festivalganger ben.”

Soms gaat hij nog eens naar de wei en altijd is er wel iets dat hem ergert. “Dan sta je met tienduizend man in de blakende zon naar de Pixies te kijken terwijl er een groep Hollanders in je nek staat te lullen. Genieten op een festival: ik vraag me af wat dat is. Vorig jaar zat ik in mijn tuin toen er vlagen van New Order kwamen overgewaaid. Vond ik ook goed.”

Bij de Chiro van Werchter, toch de bakermat van het festival, denken ze dat het wel goed komt met die financiën. “Wij verhuren onze terreinen elk jaar aan de voetbalclub van Wolfsdonk, die een camping komt uitbaten”, zegt hoofdleider Michiel Bosmans. “We krijgen daar 9.000 euro voor. Een mooie som, maar nu die wegvalt, hoeven we niet op zoek naar extra geld. Er is ook nog onze eetdag, pop-upbar, quiz en comedy-avond. Bovendien hebben we een potje van de voorbije jaren.”

Wat Bosmans erger vindt, is dat hij met zijn vrienden de start van de zomer niet kan vieren. “Met de volledige leiding gaan we elk jaar naar het festival. Voor ons is dat een volksfeest, heel Werchter is er. Nu is het rustig in het dorp en wij zijn dat niet gewoon. Normaal is er eind juni veel meer beweging en zitten onze tuinen vol kamperende logés. Ik hoor van veel vrienden dat ze die kampeerfeestjes toch laten doorgaan, ook al is er geen festival.”

Of er ook een band is die hij gaat missen? “Ik keek uit naar Pearl Jam en Kendrick Lamar”, zegt Bosmans. “Maar die had ik al eens gezien. Misschien komen ze volgend jaar gewoon terug.”

Treuren om Torhout

In café Oud Werchter – “hier hangen nog de affiches van de eerste jaren, met zegel!” – is de stemming bedrukt. Waardin Heidi Daniëls en dochter Tina missen hun vaste klanten. “Elk jaar komen hier tijdens de Rock dezelfde mensen, ook uit het buitenland”, zegt Daniëls. “Dat is altijd een fijn weerzien. Er komen zelfs klanten zonder ticket voor het festival. Die drinken hier hun pintje, gaan langs de Dijle zitten en luisteren naar de muziek. De omzet tijdens die vier dagen is onze buffer voor de winter, maar dat geld zullen we dit jaar moeten missen.”

Waardin Heidi Daniëls en dochter Tina van café Oud Werchter. ‘Elk jaar komen hier tijdens de Rock dezelfde mensen, ook uit het buitenland. Dat is altijd een fijn weerzien.’ Beeld Tim Dirven

De mobilhome die voor het café staat, met ‘Nothing Else Matters’ in graffitiletters erop gespoten, is inderdaad van een klant, zegt Tina. Ze wijst naar Metallica-fan Peter Lembreght, die op het terras zit. “Twintig jaar lang vaste bezoeker van Rock Werchter”, antwoordt hij desgevraagd. “Waarvan twaalf jaar gratis, omdat mijn oom vroeger burgemeester was van Rotselaar. Als ik tijdens de verkiezingen pamfletten voor hem gingen posten, kreeg ik een ticket voor Werchter.”

Maar sinds hij vier jaar geleden naar Werchter verhuisde en zijn intrek nam in de voormalige brouwerij van Jack-Op, waar ook het Werchtermuseum gevestigd is, stopte het voor Lembreght. Te oud geworden? “Maar nee, gij! Ik ga nog naar Graspop en Alcatraz (metalfestival in Kortrijk, SS), de sfeer daar is gemoedelijker. Als je op Werchter een duw krijgt, is ’t meteen agressie.”

Koen Stouten komt erbij zitten. Hij werkt bij Stageco, het bedrijf van podiumbouwer Hedwig De Meyer, die samen met Herman Schueremans de eerste Rock Werchter organiseerde in 1975. Geen festivals, dus ook geen werk voor Stageco? “In september zullen we gefaseerd weer opstarten”, zegt Stouten. “Ik werk als magazijnier en houd alles bij wat binnenkomt en buitengaat. In het begin van de coronacrisis kwamen er nog podia binnen van Rammstein, die in Brazilië aan het touren waren. Maar daarna viel het stil en werd ik technisch werkloos.”

Metallica-fan Peter Lembreght, 'twintig jaar lang vaste bezoeker van Rock Werchter'.Beeld Tim Dirven

Stouten was veertien toen hij de eerste keer naar Rock Werchter ging, maar de editie die hij zich het levendigst herinnert, is die van 1983. “The Scabs openden dat jaar. Zanger Guy Swinnen was bang dat er geen publiek zou zijn, dus toen hij het podium op kwam, riep hij: ‘Waar zijn hier de mannen van Diest?’, waarop de hele wei begon te joelen. Plots was iedereen van Diest.” Stouten somt ze op, de groepen die groot zijn geworden op Werchter en die het festival op hun beurt groot hebben gemaakt: Talking Heads, U2, Simple Minds, Peter Gabriel, Eurythmics. Of hij nu nog gaat kijken? “Nee, ik moet dan werken. Maar ik woon in Rotselaar: als ik in mijn hof sta, hoor ik genoeg.”

Ook belpopkenner Jan Delvaux hoeft maar in zijn tuin in Rotselaar te gaan staan om van de muziek te genieten. Toch zakt hij elk jaar af naar het festivalterrein – uiteraard. “Ik probeer elke editie een goed concert te zien. Maar Werchter is voor mij een sociaal event geworden: je ziet iedereen die je kent in de muziekindustrie. Het is het ideale moment om bij te praten en belpopweetjes op te doen.”

Hoe Delvaux het jaar zonder beleeft? “Raar. Maar het is sowieso een raar jaar. Ik denk niet dat er straks mensen in Werchter opduiken omdat ze het gevoel hebben dat ze iets wezenlijks missen. Iedereen verwacht dat de bands hier volgend jaar opnieuw staan. Het zou anders zijn mocht het festival voorgoed verdwijnen. Ga het maar vragen: in Torhout treuren ze nog altijd om Torhout-Werchter.”

Ook belpopkenner Jan Delvaux zakt elk jaar af naar het festivalterrein. ‘Werchter is voor mij een sociaal event geworden.’ Beeld Tim Dirven

Bij Delvaux komt er een beetje beroepsmisvorming bij kijken. Al twintig jaar schrijft hij teksten voor de website van Rock Werchter. Dat begint in de herfst, als de eerste headliners voor de editie van het jaar daarop gelost worden. “Tegen dat alle namen zijn bekendgemaakt, ben ik al op het festival geweest.”

Voor de inwoners is het dit weekend business as usual. “Het zal zijn zoals alle andere dagen van het jaar. Tijdens Rock Werchter is het contact tussen het dorp en het festival weg. Werchter is vier dagen lang een ommuurde stad. Veel mensen nemen vakantie omdat ze hun huis moeilijk kunnen verlaten om te gaan werken.”

“Er blijft ons tenminste een ding bespaard”, lacht Delvaux. “Tijdens het festival wordt elke ochtend de geluidsinstallatie getest. Al jarenlang gebeurt dat met hetzelfde nummer: ‘Everybody Here Wants You’ van Jeff Buckley, omdat daar alle tonen in zitten die een geluidsmixer nodig heeft. Niks tegen Jeff Buckley, maar dat is een draak van een nummer. Zo blij dat we daar dit jaar niet mee hoeven wakker te worden!”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234