Vrijdag 16/04/2021

InterviewSoetkin Baptist

‘Die deelname aan Eurosong met Ishtar was niet mijn beslis­sing’

‘Noren zuipen als echte vikings, tot ze erbij neervallen. Door­ gaans zijn ze heel lief en galant, maar zet hen op een feest en het beest in hen komt naar boven.’  Beeld Martin Losvik
‘Noren zuipen als echte vikings, tot ze erbij neervallen. Door­ gaans zijn ze heel lief en galant, maar zet hen op een feest en het beest in hen komt naar boven.’Beeld Martin Losvik

In Het Hoge Noorden had Annemie Struyf een verrassing in petto: een prettig weerzien met zangeres Soetkin Baptist (35). Prompt manifesteerde zich bij menig kijker de kwalijke oorworm ‘O Julissi’, het liedje waarmee ze als zangeres van Ishtar in 2008 België op het Eurovisiesongfestival vertegenwoordigde. Sindsdien emigreerde Soetkin naar Noorwegen, zette ze een kind op de wereld, stapte ze uit de relatie met de vader van haar kind, en blééf ze zingen. Vooral haar moedige moederschap raakte bij de kijkers van Het Hoge Noorden een gevoelige snaar.

Soetkin woont en werkt ver boven de poolcirkel, in het stadje Bodø. (Niet dat het plaatsje erg bekend is, maar een ø schrijven is ook eens løk.) Haar 4-jarige dochter Adah woont 250 kilometer verderop in Steigen, een dorp van zakformaat. Om het weekend overbrugt Soetkin die afstand om haar dochter luttele dagen bij zich te hebben.

Soetkin Baptist: “Die 250 kilometer is de reisweg. In vogelvlucht is het maar een goeie 60 kilometer. Als ik hier in Bodø een berg opklim, kan ik in de verte de berg zien waar mijn dochter woont. Zo ver is het dus niet, maar om er met de auto te geraken, ben ik minstens drieënhalf uur onderweg.”

Een gevaarlijke onderneming.

“Het is geen rechte autostrade, maar een tocht vol bochten, fjorden, bergen en ijsplekken. Een heel intense rit om telkens in je eentje af te leggen. Bijna suïcidaal. Eén keer was het bijna zover: ik was om 4 uur ’s ochtends vertrokken om Adah te gaan halen en had de vorige avond nog tot laat gewerkt. Ik reed achter een vrachtwagen en was opgejaagd – ik wil natuurlijk liefst zo snel mogelijk bij haar zijn. Op een rechte strook dacht ik: kom, ik steek voorbij. Midden in mijn manoeuvre zag ik de koplampen van een tegenligger opdoemen. Nu, in Noorwegen kun je niet gewoon even aan de kant gaan staan: overal zijn er vangrails, want als je afwijkt van je rijbaan, zit je ofwel tegen een bergflank, ofwel rijd je recht een fjord in. Als bij wonder was er een stuk van 100 meter aan de overkant van de weg, waar ik mijn auto nog net op tijd in kon mikken. Toen heb ik beslist: dit moet anders.”

Is er dan een alternatief?

“De boot. Hier in het noorden van Noorwegen is het water ons grootste netwerk – treinen zijn er amper. De boot doet er een uur en een kwartier over, maar gaat slechts één keer per dag van Bodø naar Steigen. Pas de volgende ochtend keert hij terug. Hoe moeilijk het is om je te verplaatsen, besef je pas als je hier woont. Dan weet je welke luxe vier treinen per uur zijn.”

“Ik heb een opdracht aangenomen om een koor te dirigeren in Steigen. Nu neem ik ’s avonds de boot, dirigeer ik het koor, slaap ik bij een vriendin, en ’s ochtends komt Adah naar de kaai en neem ik haar mee met de boot. Het is zoals schapenboer Adriaan in de reeks zegt: ‘De natuur is hier prachtig, maar je kunt er niet omheen.’ Iedereen heeft een weer-app op z’n telefoon. Die check je voortdurend, om te weten of de boot uitvaart. Bij slecht weer kun je het vergeten. Dat is ellendig.”

Zeker als je daardoor je dochter niet ziet.

“Daarom staat mijn auto altijd paraat. Maakt me niet uit hoelang ik moet rijden, ik zál haar zien. Ik ben haar mama. Ik kan niet thuis blijven zitten en denken: dan maar niet dit weekend.”

Jij bent na je relatiebreuk in Bodø gaan wonen, de dichtstbijzijnde stad, omdat er in een dorp niet genoeg werk is voor een freelancemuzikant.

“Ik zou in Steigen als leerkracht kunnen gaan werken in een gewone school, maar ik wil mijn carrière als zangeres niet opgeven. In Steigen blijven betekende dat ik me er zou begraven. Het is een prachtig dorp. Veertig jaar geleden was het nog aan het boomen: de school barstte uit haar voegen. Maar in een halve generatie is het gekanteld. Nu bloedt het dood. Het jonge volkje trekt weg, de huizen worden voor een appel en een ei verkocht. Alleen in de zomer wemelt het van de toeristen. Op zo’n plek wilde ik niet wonen of mijn dochter grootbrengen.”

In 2016 was dat wel het plan: je verhuisde met je Belgische vriend naar Steigen.

“Toen we beslisten te verhuizen, wilde ik eigenlijk liever in Bodø wonen. Maar mijn vriend verkoos Steigen. Ik vond de verhuis al heftig genoeg, dus legde ik me erbij neer. Ik heb het geprobeerd.”

Toen jullie uiteengingen, moest een Noorse rechtbank beslissen over de verblijfsregeling van Adah.

“Ik was degene die was weggetrokken uit Steigen. Dat heeft de rechtbank me zeer kwalijk genomen. Ze bekijken hier alles heel erg vanuit het kind: wat is de beste plek voor haar? Volgens de rechter was dat bij de ouder die een stabiele negen-tot-vijfbaan heeft. Als freelancer brei ik de ene lesopdracht aan de andere koorrepetitie, en ga ik nog geregeld op tournee met mijn eigen muziek. Daarom kreeg ik geen grotere hap uit de verblijfsregeling.”

Had je die uitspraak van de rechter verwacht?

“Totaal niet. Ik had de rechter – een vrouw, nota bene – eerlijk verteld: ‘Ik ben een vrouw met ambities, en daar schaam ik me niet voor. Maar mijn kind is daar niet de dupe van.’ Die rechtszaak was bijna een film. Als ik eraan terugdenk, zou ik weer kunnen janken. Mijn wanhoop was zo groot.”

“Na de hoorzitting viel in de ogen van mijn advocate maar één ding te lezen: fuck. Toen de beslissing viel, durfde ze me niet te bellen met het slechte nieuws. Ze stuurde me een sms: ‘Het spijt me heel erg, maar je dochter gaat in Steigen wonen.’ Ik zat net in een personeelsvergadering. Ik ben in duizend stukjes gebroken en onder tafel geschoven. Ik kon het niet vatten. Mijn dochter was anderhalf en kwam net van de borst, en nu moest ik haar opeens missen. Als ik die rechter nu tegenkom op straat – dat gebeurt weleens: Bodø telt amper 50.000 inwoners – dan kost het me nog altijd moeite om haar aan te kijken. Maar het is zoals mijn advocate achteraf zei, met tranen in de ogen: ‘Rechters zijn ook maar mensen.’”

Het typeert de Noren ook wel dat ze voor die absolute gendergelijkheid gaan: mama en papa zijn inwisselbaar.

“Hoe gendergelijk ze hier ook zijn, ze hebben nog altijd het klassieke plaatje in hun hoofd: mama en papa werken tijdens de week, en in het weekend gaan ze samen met het gezin in een hut in de natuur zitten. Maar het is niet omdat 90 procent van de mensen zo leeft, dat het grote geluk daar ligt. Ik ben ervan overtuigd dat mijn tijd met Adah heel kwaliteitsvol is, net omdat ik mijn drukke werkschema aan haar kan aanpassen: ik krijg genoeg aanbiedingen om alleen te kiezen voor de jobs die mijn tijd met haar niet in de weg staan. Ik ken veel vaders die het zo doen, en niemand die hen er scheef voor bekijkt. (hevig) Die discussie raakt me diep, als ondernemende, ambitieuze vrouw. Mama en muzikant zijn staan voor mij op gelijke hoogte. Mag het even? Ik vind mezelf een goede moeder, net omdat ik mijn werk zo graag doe.”

“Ik heb geprobeerd voor mijn dochter te vechten, met alle argumenten die ik had. Maar ik wist: wat de uitkomst ook zal zijn, het eindigt met ofwel verdriet voor mij, ofwel verdriet voor Adahs papa. Adah zelf heeft geen verdriet, omdat ze nooit wat anders heeft gekend. Het enige verdriet dat ik nu moet torsen, is mijn eigen gemis. Dat is allesverterend. Tegelijk is er het besef: mijn dochter stelt het vandaag goed bij haar papa. Ook dat moet je als ex-partners kunnen inzien.”

Je klinkt helemaal niet bitter.

“Dat weiger ik. Ik maak gretig gebruik van de natuurpracht om mijn gedachten te verzetten. Klim hier een berg op en al je problemen worden nietig.”

“Ik heb absoluut geen aanleg voor depressie: ik zal altijd opstaan en voortgaan. Al heb ik het soms zwaar. In Noorwegen is het leven heel erg geënt op kinderen en ouderschap: de bevolking is sowieso al klein en is ook nog eens in sneltempo aan het vergrijzen. Dus is de boodschap: ‘Komaan, kinderen maken!’ Stap ik buiten, dan zie ik overal mama’s met kindjes en buggy’s. Dat steekt.”

“Als het echt niet gaat, dan denk ik aan dingen die nog erger zijn. Het is onnozel, maar het werkt. Ik sprak een paar weken geleden een vrouw en vertelde haar mijn verhaal over Adah. Ze reageerde heel empathisch. Toen bleek dat haar zoontje van 4 was verdronken. Ik dacht: maar enfin, Soetkin, get a grip! Mijn dochter is gezond, veilig, mooi, schattig… Die gedachte haalt me er altijd door.”

‘Ik wist dat de verhaallijn over mijn dochter zou binnen­ kletsen bij de kijkers, veel meer dan het verhaal over wat ik in Noorwegen uit de grond heb gestampt. Terwijl ik daar toch heel fier op ben.’ Beeld RV
‘Ik wist dat de verhaallijn over mijn dochter zou binnen­ kletsen bij de kijkers, veel meer dan het verhaal over wat ik in Noorwegen uit de grond heb gestampt. Terwijl ik daar toch heel fier op ben.’Beeld RV

EUROSONGCIRCUS

Zei je meteen ja toen Annemie Struyf je een jaar lang wilde volgen?

“Ik had er nachtmerries over! Toen ik de hoge kijkcijfers van de eerste afleveringen zag, wist ik dat iedereen zou klaarzitten met een oordeel. Maar ik heb geluk: de meeste reacties zitten vol liefde. Er reageren vooral mama’s, die het hartverscheurend vinden wat ik meemaak. Hier en daar heb je ook mannen die me voorstellen om me naar mijn dochter te brengen. Heel lief, maar ook wel raar dat je zoiets stuurt aan een wildvreemde (lacht). De hatelijke reacties – ‘Jij kiest je carrière boven je kind!’ – blijven tot nu toe uit. Een keuze was het sowieso niet: ik verloor een rechtszaak.”

“Annemie en ik hebben elkaar bij toeval ontmoet op het vliegtuig. Een fijne babbel, maar toen het voorstel kwam, heb ik toch getwijfeld. Ik wist dat de verhaallijn over mijn dochter zou binnenkletsen bij de kijkers, veel meer dan het verhaal over mijn emigratie of wat ik hier uit de grond heb gestampt. Terwijl ik daar toch heel fier op ben. Ik wil niet dat mensen me zien als ‘de zangeres die hartverscheurend mooi kan zingen, omdat ze zulke hartverscheurende dingen heeft meegemaakt’.”

‘Die deelname aan Eurosong met Ishtar was niet mijn beslis­sing. Ik was toen zo onzeker – als muzikante, en als vrouw.’ Beeld BELGA
‘Die deelname aan Eurosong met Ishtar was niet mijn beslis­sing. Ik was toen zo onzeker – als muzikante, en als vrouw.’Beeld BELGA

Is dat niet beter dan bekend zijn als ‘Soetkin van het Eurovisiesongfestival’?

“Ik heb altijd geweten dat dat etiket aan me zou blijven kleven. Ik ben er destijds ook maar ingerold: ik had auditie gedaan bij Ishtar en opeens mocht ik met professionele muzikanten op een podium staan. Ik heb veel geleerd bij hen, maar die deelname aan Eurosong was niet mijn beslissing. Als ik het vandaag opnieuw mocht doen, zou ik het helemaal anders aanpakken. Ik was toen nog zo onzeker – als muzikante, als vrouw. Nu zou ik veel meer mijn eigen stempel drukken. Ik zou ook niet meer met de Dag Allemaals en de Story’s van deze wereld praten. Telkens als ik een interview aan hen gaf, deed het me achteraf pijn.”

Zelfs over je jurk was er gedoe, zeker toen die afzakte op een repetitie.

“Als je vandaag mijn naam intikt op Google, is dat één van de eerste afbeeldingen die je krijgt: de bijna-nipplegate van Soetkin Baptist. En dan mag ik nog van geluk spreken: de sociale media waren toen bij lange nog niet wat ze vandaag zijn.”

“Na het Eurovisiesongcircus voelde ik al snel dat Ishtar niet de richting uitging die ik wilde, en ben ik uit de groep gestapt. Als iets me niet meer ligt, dan blijf ik er niet in hangen. Toen ik in Het Hoge Noorden verscheen, schreef HLN: ‘Het was even stil rond Soetkin Baptist.’ Maar niets is minder waar: mijn carrière is pas echt beginnen te rollen na mijn exit bij Ishtar. Ik ben blij dat ik niet ben blijven surfen op de golf van het Eurovisiesongfestival.”

Maar ze kennen je verleden wel in Noorwegen.

“Ik heb het hen niet verteld. Ze zijn het zelf te weten gekomen: ‘Jij hebt meegedaan met Melodi Grand Prix!’ Zo noemen ze Eurosong hier – ze zijn verzot op Frans.”

Vragen ze je soms ‘O Julissi’ nog een keer te zingen?

“O nee! Dat zou ik nooit doen. Dat is mijn lied niet. Vorige week, toen bekend werd wie dit jaar de Noorse inzending zou worden, werd ik wel gebeld door de radio: of ik het Noorse liedje naar het Frans kon vertalen en op de radio wilde zingen. Kijk, dat vind ik dan wél weer leuk. Voor de Noren zal ik altijd wat exotisch blijven, en intussen ben ik het ook in België. Die rol ligt me wel.”

Zolang je maar geen platgetreden paden hoeft te bewandelen.

“Precies! Dat heb ik van mijn vader.”

Hij heeft een garage.

“Voor mij is hij veel meer dan garagehouder: hij is filosoof, schrijver, muzikant. Door de rare bochten van het leven is hij in die job beland, en dat gaat gepaard met wat spijt. Dat heeft me altijd aangegrepen en gemotiveerd om mijn dromen na te jagen. Angst mag nooit de drijfveer zijn om iets niet te doen.”

“Ik weet nog dat ik rondreed in het Pajottenland. Mijn carrière was net gelanceerd, dus was de volgende stap: een huis kopen. Maar ik voelde het niet: ‘Ik ga hier toch geen bakstenen kopen, waarvoor ik dan 30 jaar moet afbetalen?’ Mijn vader steunde me meteen in mijn keuze voor Noorwegen – mijn moeder ook, maar moeders zijn altijd wat bezorgder. Nooit meelopen met de kudde, zo heeft mijn vader ons opgevoed. Als kind zette hij mij en mijn vier broers aan de schoolpoort af in het meest aftandse wrak uit zijn garage, gewoon om ons te wapenen tegen de mening van anderen. Hij had gelijk: het heeft me sterk gemaakt. Ik ben geen meeloper.”

'Mijn ambities waren vaker een breekpunt in relaties. Maar als je me mijn con­certen afneemt, word ik een schaduw van mezelf.' Beeld Martin Losvik
'Mijn ambities waren vaker een breekpunt in relaties. Maar als je me mijn con­certen afneemt, word ik een schaduw van mezelf.'Beeld Martin Losvik

ZUIPEN ALS VIKINGS

De andere migranten in Het Hoge Noorden hebben soms moeite met de norsheid van de Noren.

“Alles staat of valt hier met de taal. Ik sprak geen woord Noors toen ik aankwam, maar tegen iedereen die me aansprak, zei ik: ‘Please, don’t speak English to me, only Norwegian.’ In het kleine Steigen ging ik bij iedereen op de koffie. Ik laafde me aan hun taal, cultuur en liedjes. Na drie maanden had ik het Noors in mijn hoofd. Dan vinden ze je meteen sympathiek. Het is alsof je hen een groot cadeau geeft. Ze zijn hier best wel nationalistisch. De Noorse nationale feestdag, daar lachen ze niet mee. Ik ben een fiere Belg, Vlaming en Waalse – mijn mama is Waals – maar aan hun chauvinisme kan ik niet tippen.”

Zijn Noren nors?

“Ik vind ze vooral écht. Ik hield vroeger erg van Frankrijk, maar sinds ik in Noorwegen woon, heb ik er een hekel aan. Als ik nu in Parijs kom, vind ik hun ‘Bonjour, ça va?’ zo fake. De Noren komen inderdaad over als zure appels, maar praat met hen en je merkt meteen hoeveel humor en liefde ze hebben. Vlamingen nemen zichzelf niet al te serieus, maar Noren gaan er nog een stapje verder in: hun humor heeft een donker randje en is kurkdroog. Heerlijk. Misschien passen de Noren ook gewoon goed bij mijn karakter: stille waters, diepe gronden.”

Ze doen het ook veel beter met het virus.

“We hadden in Bodø vorige maand één nieuwe besmetting. En toch ligt het leven hier ook geregeld stil. Sinds gisteren geldt code rood: plots waren er 150 nieuwe besmettingen geteld. Dan gaat het heel snel en gooien ze alles even dicht. Iedereen woont hier zo ver van elkaar – de eerstvolgende stad is 100 kilometer verderop – dat het makkelijk is om de broeihaarden te vinden en aan te pakken. De restaurants zijn ook open tot middernacht, maar ze serveren geen alcohol meer. Dat heeft een reden: Noren zuipen als echte vikings, tot ze erbij neervallen. Doorgaans zijn ze heel lief en galant, maar zet hen op een feest en het beest in hen komt naar boven.” (lacht)

“De quarantaines kunnen me weinig schelen, maar net als elke muzikant kan ik niet wachten tot het post-coronatijdperk aanbreekt. Ik mis het podium enorm. In Noorwegen treed ik meer en meer op met mijn eigen composities in het Noors en het Engels. In België waren mijn Franse chansonproject Que Désire en het nieuwe ensemble Ratas del viejo Mundo – we spelen oude muziek met een rock-’n-rollkantje – net aan het boomen toen corona kwam. Ik heb me al ingeschreven voor het vaccin. Dat is dan weer wél een voordeel van weinig inwoners hebben: het zal hier snel gaan. Niet dat ik zo happig ben op vaccins, maar als mijn job ervan afhangt, mogen ze me gerust prikken.”

Jij laat je ambities door niets of niemand intomen.

“Ik moet toegeven: mijn ambities zijn al vaker een breekpunt geweest in relaties. Ik heb geprobeerd nee te zeggen tegen concerten, om de lieve vrede thuis te bewaren en mijn partner geen verdriet te doen. Maar als je me mijn concerten afneemt, word ik een schaduw van mezelf. Vroeger voelde ik me egoïstisch als ik voor mijn carrière ging. Nu besef ik: het is niet óf een carrière, óf een goeie partner en moeder zijn. Ik ben door een paar lange relaties moeten fietsen om te beseffen dat ik iemand nodig heb die mijn ambities erbij neemt.”

Waar droom je nog van als zangeres?

BAPTIST «Ik ben gelukkig met hoe het nu gaat. Ik droom niet van Sportpaleizen vullen. Oké, het gaf wel een kick om voor duizenden mensen te zingen op het Songfestival, maar Tomorrowland lijkt me de hel. Nee, ik droom van normale, behapbare concerten. Goed betaald, als het even kan.»

In Noorwegen word je als dirigent van een koor schappelijker betaald dan hier.

“Je hebt hier een website waarop alle minimumbedragen staan die je betaald hoort te krijgen als freelancemuzikant. Geen enkele opdrachtgever zal het in zijn hoofd halen die prijzen niet te respecteren. Dat is weer de Noorse drang naar gelijkheid. Het enige nadeel: je kunt ook niet boven die prijs gaan. Soms duurt een koorrepetitie meer dan vier uur en heeft het veel weg van een uitputtingsslag, maar dan ligt het moeilijk om een hoger bedrag te vragen.”

Zie jij je nog terugkeren naar België?

“Zeg nooit nooit, maar nu zeker niet, met mijn dochter. Gisteren heb ik weer een half uur sneeuw en ijs staan schrapen. Dan denk ik: kutland! Maar even later rijd ik door het landschap, zie ik het hallucinant mooie kleurenpalet en moet ik weer even stoppen om een foto te nemen. Of dan ga ik joggen en spat het noorderlicht van de hemel. Voor mij is Noorwegen nog altijd een love affair, maar ik heb hier wel het leven leren kennen in al zijn facetten, van de opperste schoonheid tot de ruwste rauwheid.”

Voelt het nooit als een gouden kooi? Je koos voor het uitgestrekte Noorwegen om van de vrijheid te proeven, maar nu kun je er niet meer weg.

“Onlangs raakte ik aan de praat met een Servische pianiste. Toen ik haar vertelde over Adah, zei ze spontaan: ‘Wauw, jij hebt veel vrijheid! Grijp je kans en bouw aan je carrière!’ Het choqueerde me, maar ergens heeft ze wel gelijk: ik heb nu veel vrijheid. De situatie is wat ze is. Ik wil niet blijven vechten. Ik wil dat mijn kind rustig en blij kan opgroeien. Als dat betekent dat ik me als moeder wat meer moet terugtrekken, dan is dat zo. Maar ik ben geen nachtegaal in een gouden kooi.”

Het Hoge Noorden is te herbekijken via VRT NU.

© HUMO

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234