Maandag 23/09/2019

House of Cards

"Didier Reynders lijkt het meest op Frank Underwood"

Beeld rv

Ook de Wetstraat nestelt zich dit weekend in de zetel voor het derde seizoen van House of Cards, dat morgen uitkomt. Maar hoe herkenbaar is de ambitieuze en manipulatieve Frank Underwood voor Belgische toppolitici? Blijft het hier bij wat ellebogenwerk of horen bedrog, verraad en chantage ook hier tot de gewoontes?

John Crombez (sp.a): "Didier Reynders lijkt het meest op Underwood"

Fractieleider in het Vlaams Parlement en kandidaat-voorzitter sp.a
"Natuurlijk is het leuk om naar een serie te kijken die zich afspeelt in mijn leefwereld. De machtsspelletjes, de machinaties achter de schermen: hoe overdreven ook, er zit een zekere herkenbaarheid in. Zoals de intense discussies binnen een partij of de interactie met het middenveld. Concrete voorbeelden kan ik niet geven, maar politici herkennen wel het soms complexe en gespannen overleg en de media die er met een vergrootglas op zitten."

"Een Frank Underwood ben ik hier nog niet tegengekomen, maar nu ik erover nadenk komt Didier Reynders wellicht het dichtst in de buurt. Claire Underwood associeer ik dan weer met Mireille De Gucht. Ik kan geen andere vrouw van een politicus bedenken die zich zo uitgesproken naast haar echtgenoot zet en wier invloed zo flou is."

"Lobbyisten als Remy Danton zijn dan weer heel realistisch. Op het eerste gezicht zijn ze vriendelijk en uitnodigend, maar net daarom gevaarlijk. Als het erop aankomt zijn ze onverbiddelijk. Of neem nu die episode waarin zakenman Tusk belt naar de president om te melden dat hij zijn nucleaire installaties stillegt als de subsidies er niet doorkomen. Alsof de scenaristen de chantage van de Belgische nucleaire aandeelhouders hebben gecopy-pastet. Dat hele spectrum tussen vriendelijke lobby en pure powerplay is mij niet onbekend."

John Crombez. Beeld BELGA

"Net zo herkenbaar zijn de stiekeme uitstapjes van Underwood naar de eettent van Freddy, waar hij in alle rust en discretie ribbetjes gaat eten. Veel politici hebben zo'n plek waar ze naartoe kunnen om te ontsnappen aan hun publieke functie. En nee, ik verklap niet waar ik naartoe ga. (lacht) En zoals Underwood af en toe ideeën aftoetst bij Freddy, heb ik ook een paar mensen die ver van de politieke wereld staan. Zo heb ik nog vaak contact met een jong meisje op wie ik als student weleens babysitte. Ze is ondertussen bijna zelf afgestudeerd, en soms haalt ze ogenschijnlijke evidenties helemaal onderuit met haar nuchtere en scherpe analyses."

"Onderlinge vetes of collega's die elkaar een hak zetten, ik heb het allemaal al weleens gezien. Maar zo extreem als House of Cards is het natuurlijk nooit. De serie schetst een weinig fraai beeld van de politieke realiteit, terwijl ik deze wereld als dubbel ervaar. Het cliché waarop mensen afhaken, de meedogenloos harde wereld, bestaat. Maar evengoed zie ik de mooie kant: een ploeg die samenwerkt om iets te bereiken. Zelfs in House of Cards lopen er politici rond die blijven vasthouden aan hun principes."

Alexander De Croo (Open Vld): "Ik herken zijn ongebreidelde ijdelheid"

Vicepremier en minister van Ontwikkelingssamenwerking, Digitale agenda, Telecom en Post
"House of Cards is Machiavelli ten top, compleet onrealistisch en zo verslavend. Ik ga dit weekend absoluut kijken. Frank Underwood is een goddelijke politicus die de werkelijkheid helemaal naar zijn hand zet, maar zo werkt het natuurlijk niet echt. De serie is duisterder dan de realiteit ooit kan zijn. Politiek wordt herleid tot lobby- en ellebogenwerk, terwijl driekwart van de job dossiers studeren is."

"Of ik situaties herkende? (denkt lang na) Ik denk het niet. Het gevecht is niet altijd proper, maar een tegenstander zo fel uitdagen tot die je een mep verkoopt, zodat je toch je zin krijgt? Hier zijn politici heel bereikbaar voor journalisten, maar ook daar gaat Underwood nogal ver in. (lacht)"

"Underwood vergelijken met een Belgische politicus is onmogelijk. Wel herken ik zijn ongebreidelde ijdelheid. Om het land vol te hangen met affiches met je eigen kop moet je wel een beetje ijdel zijn. Underwood heeft ook een sterke veroveringsdrang, politiek en seksueel. In mijn wereld lopen ook wel wat mensen rond die graag tonen dat ze slimmer, knapper of beter zijn dan een ander."

"In de eerste reeks neemt Underwood zijn jongere collega Peter Russo onder zijn vleugels, om hem daarna te laten vallen. Dat zie je wel: mensen die voor elkaar zorgen en aan hetzelfde zeel trekken. En mensen die elkaar laten vallen. En zoals Underwood het vuile werk laat opknappen door zijn rechterhand Doug Stampers, sturen hier veel politici hun kabinetschef naar vervelende gesprekken. Daar probeer ik zelf echt op te letten."

"Wat ik wel heel goed begrijp is de nood van Underwood aan een rustige plek waar hij ongestoord zichzelf kan zijn. Als ik hem ribbetjes zie eten bij Freddy, dan denk ik: 'Damn, ik wil ook wel zo'n plek'. Authentieke mensen zijn een zeldzaam goed als politicus. Pas op, mensen zijn doorgaans heel vriendelijk, maar vaak heb je het gevoel dat ze rekening houden met je functie."

"Of ik soms bang ben dat de serie de clichés van de Wetstraat bevestigt? Denkt u dat alle leerkrachten drugsdealende criminelen zijn sinds Breaking Bad?"

Alexander De Croo. Beeld PHOTO_NEWS

Annemie Turtelboom (Open Vld): "Een vreselijk beeld van de politiek"

Viceminister-president, minister van Begroting, Financiën en Energie
"Menselijke relaties, machtsspelletjes en suspense: House of Cards is gewoon een goed gemaakte serie. En het feit dat het zich in de politieke arena afspeelt, is natuurlijk extra. Ik was ook grote fan van Borgen, waar de strijd tussen werk en privé en de politieke dynamiek heel herkenbaar was. House of Cards speelt met het meerderheidsstelsel, een president en moorden. De link met de actuele politieke situatie is toch wat moeilijker. (lacht)"

"Een figuur als Frank Underwood staat heel ver van mijn wereld. Didier Reynders wordt genoemd? Nee, dat kan ik niet beamen. Een first lady kennen we hier evenmin. Mireille De Gucht is inderdaad een vrouw die prominent in beeld komt, maar daar houdt de vergelijking wel op."

"Wel herkenbaar zijn zakenman Raymond Tusk (invloedrijke vriend van president Garrett Walker, LB) en Freddy met zijn ribbetjestent. Ik ken veel politici met een klankbord buiten de politiek. Tusk staat symbool voor big money, maar ik zie ook die historische band die hij met de president heeft. Ook ik praat weleens met vrienden die ik al jaren ken. En soms is het nuttig dat je een voorstel zelf niet op tafel legt, maar dat het van elders komt."

"House of Cards schetst een vreselijk beeld van de politiek. Volgens mij is het nog niet zo ver gezocht, als je kijkt hoe Obama onder druk werd gezet over zijn geboorteakte of de vraag of hij al dan niet ooit een joint heeft gerold. Het machtsspel en het misbruik van informatie is er veel intenser dan hier."

"Op een gegeven moment draagt Underwood parlementslid Russo voor als kandidaat voor het gouverneurschap, enkel en alleen omdat hij weet dat die zal falen. Zo creëert hij een crisissituatie waarin hij als sterkste uitkomt. Natuurlijk staat zoiets niet mijlenver van de Belgische politiek, en natuurlijk worden hier ook perceptiespelletjes gespeeld. Maar dan toch de lightversie, als je vergelijkt met de Amerikaanse verkiezingscampagnes waarin tegenstanders besmeurd worden."

"Wat me wel is bijgebleven, is een aflevering waarbij Underwood vergadert met zijn kabinet over onderwijshervormingen. Er is hevig maatschappelijk protest, Underwood wordt in een hoek gedrumd en het voorstel dreigt te floppen. Dat is een situatie die ik me levendig kon voorstellen: de zoektocht naar pistes, hoe je de agenda kan zetten, de perceptiestrijd ... Op zo'n moment zit ik bijna mee te zoeken naar oplossingen."

Annemie Turtelboom. Beeld BELGA

Ben Weyts (N-VA): "Reynders is cynischer"

Vlaams minister van Mobiliteit
"Ik ben wat afgehaakt in het tweede seizoen, de geloofwaardigheid was weg. Maar de karakterschets blijft fantastisch: hoe machtswellusteling Frank Underwood het systeem tegen anderen gebruikt. Zijn ijdelheid en kwetsbaarheid voor vrouwen, sigaretten en gamen maken hem menselijk, maar daartegenover is hij zo goed als emotieloos en berekend. Ik ken nog wel politici die hun sociale gaven gebruiken. Didier Reynders heeft ook dat ijdele afgeborstelde, maar hij is cynischer. Niets raakt hem en daar koketteert hij mee. Underwood is een poseur, binnenskamers cynisch."

"Mireille De Gucht doet wat denken aan Claire Underwood. Karel De Gucht erkent zelf dat ze een belangrijke invloed is. En ook zij is een intrigerend personage omdat we maar een stukje van haar te zien krijgen."

Ben Weyts. Beeld BELGA

Karel De Gucht (Open Vld): "Ik herken de archetypen"

Oud-politicus
"Frank Underwood is een meester in het tegen elkaar opzetten van mensen en eronderuit muizen als de bom barst. De serie is een uitvergroting, soms zelfs ongeloofwaardig, maar het zijn situaties die je wel tegenkomt in de politiek. De mechanismes en de archetypen herken ik. Het type dat nooit iets fouts gedaan heeft, ik kan er wel een paar bedenken. En nee, ik noem geen namen."

"Mijn vrouw als Claire Underwood? Ik heb het geluk dat Mireille erg geïnteresseerd is in politiek, dat ik in haar een gesprekspartner vind die ik kan vertrouwen. Ze is helemaal geen cynische vrouw, maar net heel open. De relatie tussen de Underwoods is louter functioneel, op politiek en macht berust. Zij is even verraderlijk in haar manipulaties. Hij is dan weer een tragisch figuur, zo verblind door zijn eigen ambities dat hij niet in staat is tot een normale, menselijke relatie."

"Wie ik wel herkende was zakenman Tusk, die zijn politieke relaties wil gebruiken voor zijn eigen profijt. Of de lobbyist die van kamp verandert als dat beter betaalt. Alweer archetypen. Ook Russo, die door Underwood psychisch kapotgemaakt wordt. Er zijn mensen die aan de politiek ten onder gaan, die verdwijnen meestal stilletjes. Politiek is een harde stiel. De allianties zijn inwisselbaar."

"Maar ik ken ook de zakenwereld goed genoeg om te weten dat het er daar niet zachter aan toe gaat. Zet mensen in een situatie met tegengestelde belangen en ze worden hard en onberekenbaar, in staat om elkaar af te maken. In de politiek verschillen de belangen niet altijd, maar het gevoel leeft er wel. Je kunt je vaak afvragen of het gevecht het wel waard was. Maar na drie decennia kan ik wel zeggen dat het mogelijk is om toch een paar mensen te vinden die je kunt vertrouwen."

Karel De Gucht. Beeld Jelle Vermeersch
Frank Underwood. Beeld House of Cards
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234