Zaterdag 25/09/2021

AchtergrondPlaat van 1991

‘Dictator Axl’ en 'Kankergezwel Slash: hoe ‘Use Your Illusion I’ en ‘II’ Guns N’ Roses deed splitten

‘Dictator’ Axl Rose (l.) en ‘kankergezwel’ Slash in de hoogdagen van hun band. Na een vete van twintig jaar treden ze nu weer samen op. Beeld WireImage
‘Dictator’ Axl Rose (l.) en ‘kankergezwel’ Slash in de hoogdagen van hun band. Na een vete van twintig jaar treden ze nu weer samen op.Beeld WireImage

Niet één maar twee platen uitbrengen, gelijktijdig, met in totaal 152 minuten muziek: dat ietwat megalomaan huzarenstukje lukte Guns N’ Roses in 1991. Maar het kostte bloed, zweet en tranen. En vooral: het sloeg diepe wonden. ‘Slash is een kankergezwel.’

Hoort toe, kinderen, opa vertelt. Het jaar is 1991, en opa zit op het streng katholieke Sint-Jozefscollege in Herentals, waar het aantal priesters (3) het aantal meisjes (0) overtreft. Gelukkig bevindt er zich in de Collegestraat een oord des verderfs genaamd De Muziekdoos. Daar worden platen verkocht waarin seks, drugs en rock-’n-roll worden bezongen. Niet dat opa aan die dingen doet – dat mag niet van Meneer Directeur en De Heer Jezus – maar eraan denken is ook al wat.

Op 18 september zetten tal van collegestudenten het na het laatste belsignaal op een sprinten richting De Muziekdoos. De nieuwe Guns N’ Roses is namelijk gearriveerd. Vier jaar daarvoor had dit zootje ongeregeld de hardrock – toen beheerst door geföhnde kerels in leren broeken – een flinke stamp in de ballen gegeven met het debuut Appetite for Destruction, een plaat die naast seks, drugs en rock-’n-roll ook naar urine en braaksel rook. Rauwe rock uit een goot in Los Angeles: net wat de muziekwereld toen nodig had. Met singles als ‘Paradise City’ en ‘Sweet Child o’ Mine’ veroverde GN’R de wereld in ijltempo. Het geld stroomde binnen, en werd even vlot uitgegeven aan drank en harddrugs.

Eind 1989 wil zanger Axl Rose stilaan aan een nieuwe plaat beginnen. Hij heeft ook een duidelijk idee over hoe die moet klinken. De rechttoe rechtaan hardrock waar Appetite for Destruction in grossierde is niet goed genoeg meer: het moet grootser, epischer. Hij wil monumentale ballads, inclusief saxofoon, piano en andere instrumenten die je eerder op een Supertramp-album* zou verwachten. Hij zet zich aan het schrijven. Maar de rest van de band volgt nauwelijks. Rose, sowieso niet de meest stabiele persoonlijkheid, krijgt het er behoorlijk van op zijn heupen. Tijdens een concert in Los Angeles heeft hij een duidelijke boodschap voor zijn bandleden. “Als sommigen in deze groep hun zaken niet op orde krijgen, was dit het laatste Guns-concert”, vertelt hij het verbouwereerde publiek. De andere bandleden staan er beteuterd bij. Tijdens het volgende concert dwingt Rose gitarist Slash een speech te houden over de gevaren van heroïne.

Rose ontpopt zich als een dictator – dat wordt dan ook zijn bijnaam binnen de band. “Iedereen wou aan het stuur trekken, dus reden we bijna het ravijn in. Ik nam het stuur over”, zal hij daar later over zeggen. Hij gooit de manager buiten en vervangt hem door zijn eigen mannetje. En hij zorgt ervoor dat de rechten op de bandnaam enkel bij hem terechtkomen. De rest van de groep – te high, te dronken, te bang voor Roses driftbuien – slikt alles.

Gitaarband met koor

In de zomer van 1990 sommeert Rose de band naar de studio voor een plaat die Use Your Illusion zal heten. Maar Steven Adler is intussen zo verslaafd aan heroïne dat nagenoeg geen enkele drumpartij hem lukt. Uiteindelijk wordt hij vervangen door Matt Sorum. Die gebruikt geen heroïne. Wel cocaïne. Dat wordt als een verbetering beschouwd.

De song die het pronkstuk van Use Your Illusion zal worden, is de latere single ‘November Rain’. Dat nummer staat voor alles wat Rose wil: strijkers, piano, koorvocalen en een intussen klassieke gitaarsolo van Slash, alles verspreid over negen minuten. Rose was er al aan beginnen schrijven in 1983 maar was nooit helemaal tevreden, tot hij in 1990 de song toch afwerkte. Het zou uitgroeien tot het meest populaire GN’R-nummer ooit: in de meest recente editie van de 1000 Klassiekers op Radio 2 eindigde dit niet van enige pathos gespeende epos op plaats 46, netjes tussen Louis Neefs en Coldplay.

De rest van de band haat de song. “We waren een gitaarband. En plots hadden we een piano, een orkest, een koor en al die andere shit die we niet wilden”, zou Slash later zeggen.

Op 17 september 1991 verschenen tegelijk  ‘Use Your Illusion I’ én ‘II’. Beeld rv
Op 17 september 1991 verschenen tegelijk ‘Use Your Illusion I’ én ‘II’.Beeld rv

Niet dat Rose volledig afscheid wil nemen van de opwindende rock van het debuut Appetite for Destruction. Maar de songs die op Use Your Illusion die rol moeten invullen zijn toch vooral nummers die destijds het debuutalbum (net) niet haalden. De eerste single ‘You Could Be Mine’, bijvoorbeeld, of ‘Bad Obsession’. Nummers die niet alleen muzikaal maar ook tekstueel fel contrasteren met de langere, epischere songs. ‘Back Off Bitch’ gaat bijvoorbeeld over Roses vrouwenhaat, naar eigen zeggen het gevolg van zijn moeder die hem niet moest. En zo ontstaat een vreemde mix van bittere, smerige rocksongs en zeemzoete, lang uitgesponnen ballads.

In totaal wordt er aan 36 songs gewerkt, waarvan er 30 worden geselecteerd voor de plaat. Of platen? Want het oorspronkelijke plan om een dubbelalbum te maken komt op de helling te staan. Het management wil er meer geld uithalen. Het trekt naar platenlabel Geffen om te heronderhandelen. Dat stelt voor om het dubbelalbum op te splitsen in twee aparte platen. Die kan je namelijk tegen een hogere prijs verkopen. Manager en band gaan akkoord, maar willen wel als stunt beide platen op dezelfde dag uitbrengen.

‘USE YOUR ILLUSION I’ en ‘II’

* Er werden zo’n 35 miljoen exemplaren van Use Your Illusion I en II verkocht.

* Er werden zes studio’s gebruikt voor de opnames.

* De tournee die bij de release van de platen hoorde, duurde meer dan twee jaar.

* Guns N’ Roses is de enige band die erin slaagde om gelijktijdig in de VS en het VK de eerste twee plaatsen in de albumcharts in te nemen.

Op 17 september 1991 om middernacht is het zover: voor het eerst in de geschiedenis van de muziekindustrie worden twee platen van dezelfde band op hetzelfde moment uitgebracht. Overal in de Verenigde Staten staan fans in dikke rijen aan te schuiven. Ene Donald Trump, groot liefhebber van de groep, gaat zijn exemplaren ophalen in een limo met vijf modellen aan boord. Beide albums palmen meteen de eerste twee plaatsen in de Amerikaanse charts in. De rest van de wereld, inclusief Herentals, volgt. Commercieel zijn Use Your Illusion I en II voltreffers.

Thuis valt gitarist Izzy Stradlin net niet van zijn stoel als hij het einde van Use Your Illusion II hoort. Zonder iemand iets te zeggen heeft Rose de plaat afgesloten met een vreemd rapnummer, ‘My World’ getiteld. Die song slaat zelfs in het behoorlijk eclectische Use Your Illusion-universum als een tang op een varken. Stradlin heeft het helemaal gehad en beslist de band te verlaten.

Use Your Illusion II
 Beeld rv
Use Your Illusion IIBeeld rv

De muziekcritici zijn verdeeld. Sommigen prijzen Guns N’ Roses voor de moed om geen doorslagje van het succesvolle debuut te maken. Anderen vinden dat in de 152 minuten muziek één ijzersterke plaat van 45 minuten verscholen zit en betreuren de vele ‘fillers’.

Van band naar soloproject

Het zal Guns N’ Roses worst wezen: na Use Your Illusion zijn ze de grootste band ter wereld. Een stadiontournee verkoopt razendsnel uit. Maar de hechte groep uit de begindagen hangt nu als los zand aan elkaar. Backstage is er amper nog contact tussen de bandleden.

“We speelden ooit het voorprogramma van The Rolling Stones”, zou bassist Duff McKagan zich later herinneren. “We waren stomverbaasd dat elke Stone een eigen limo, kleedkamer en advocaat had. Ik weet nog dat ik tegen de andere leden van Guns N’ Roses zei: wij worden nooit zo. Niet veel later was het zover.”

De incidenten met Axl Rose stapelen zich op. Hij daagt geregeld uren te laat op voor de concerten, waardoor er vaak rellen uitbreken in het publiek. Hij scheldt bandleden uit op het podium. Hij vecht met security en fans.

Tijdens een concert in Hannover stop Rose abrupt met zingen. Hij gaat op het drumpodium zitten en staart minutenlang voor zich uit. Plots staat hij recht, springt van het podium, wandelt naar het publiek, neemt zonder iets te zeggen de fans op de eerste rij in ogenschouw, klautert het podium weer op en gaat opnieuw zitten. Enkele minuten later herstart hij alsnog de show. De reden voor zijn gedrag: het publiek zong niet luid genoeg mee.

Guns N' Roses in het Maracana-stadion in Rio de Janeiro, januari 1991. V.l.n.r. Duff McKagan, Izzy Stradlin and Axl Rose. Beeld Redferns
Guns N' Roses in het Maracana-stadion in Rio de Janeiro, januari 1991. V.l.n.r. Duff McKagan, Izzy Stradlin and Axl Rose.Beeld Redferns

De resterende GN’R-leden verlaten een voor een de band. In 1996 stapt Slash op: het begin van een jarenlange vete met Rose, die hem als ‘kankergezwel’ omschrijft. McKagan houdt het het langste uit, maar in 1997 trekt ook hij de deur achter zich dicht. GN’R wordt op dat moment de facto een soloproject van Axl Rose. Die is al sinds 1994 bezig aan de opvolger van het Use Your Illusion-tweeluik. Hij zal er uiteindelijk veertien jaar over doen. De plaat, Chinese Democracy, komt uit in 2008 en flopt. Ze heeft 15 miljoen dollar gekost om te maken.

Enkele jaren daarna, in 2012, stelde ik Slash de vraag of hij ooit weer samen met Rose onder de GN’R-vlag zou spelen. Het antwoord: “Ik ben helemaal klaar met Guns N’ Roses, op een reünie hoef je niet te rekenen.”

Maar voor geld danst de beer. Sinds 2016 is alles weer koek en ei tussen Slash, McKagan en Rose. De ‘halve reünie’ – Izzy Stradlin is niet geïnteresseerd en Steven Adler nog steeds verslaafd – leverde de band meer dan 150 uitverkochte shows en zo’n half miljard dollar op.

* Niet dat er iets mis is met Supertramp-albums, maar daar vertelt opa wel eens een andere keer over.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234