Donderdag 13/05/2021

PoëzieHerman de Coninckprijs

Dichter Alfred Schaffer: ‘Ik wou de harde pit van het verleden kraken’

De Nederlandse dichter Alfred Schaffer, bekroond met de Herman de Coninckprijs. Beeld Patrick Post
De Nederlandse dichter Alfred Schaffer, bekroond met de Herman de Coninckprijs.Beeld Patrick Post

De gerenommeerde Nederlandse dichter Alfred Schaffer is bekroond met de Herman de Coninckprijs voor beste poëziebundel van het jaar. In Wie was ik. Strafregels roept hij op inventieve wijze het leven van zijn vroeggestorven Arubaanse moeder op.

Met Alfred Schaffer (°1973) prijkt - na Eva Gerlach vorig jaar - opnieuw een poëzieklepper op de erelijst. Schaffer, die in Zuid-Afrika woont en doceert, moest het wél noodgedwongen stellen met een digitale overhandiging. De Herman de Coninckprijs levert hem 7.500 euro aan prijzengeld op. Nog maar in december werd het complete oeuvre van Schaffer, die in 2000 debuteerde, bekroond met de prestigieuze P.C. Hooft-oeuvreprijs.

De veelgelauwerde schrijver reageert opgetogen: “Elke prijs die je mag ontvangen voor je werk is een grote eer. Een groep mensen heeft de moeite genomen je zeer goed te lezen en samen te denken met je gedichten. Een geweldig voorrecht. Al ga ik er ook weer niet van naast mijn schoenen lopen.”

Door de geheel vrouwelijke jury werd Wie was ik. Strafregels omschreven als een “trefzekere bundel” met gedichten die zowel “een scherpe aandacht voor de tastbare werkelijkheid” tonen, als “een voortdurende vlucht in de droom en de verbeelding”. Het is, aldus juryvoorzitter Kristien Bonneure, een “volgehouden zoektocht naar betekenis, naar zin, (…) moedig en wanhopig tegelijk”. Schaffers door critici zeer warm onthaalde dichtbundel werd uitverkoren boven vijf anderen: Guillaume van Kreek Daey Ouwens, & rol door van K. Michel, Big Data van Anne Vegter, Parkplan van debutant Wout Waanders en Het stad in mij van Maud Vanhauwaert, als enige Vlaamse genomineerde.

Verdrinkingsdood

Wie was ik. Strafregels is Schaffers huzarenstuk om in dichtvorm het verhaal van zijn ‘heel erg ontwortelde’ moeder te schrijven, die vanuit Aruba naar Nederland kwam, aan de hand van slechts summiere herinneringen. Ze overleed toen Schaffer amper achttien was en werkte in Nederland als verpleegster. “Ik vul dus in, neem mezelf mee, ga er misschien soms ‘voor’ staan. Wat heeft de verdrinkingsdood van mijn zus met haar gedaan? Ik weet het niet. Wat heeft de migratie met haar gedaan? Ze vertelde weleens van racistische voorvallen, maar heel terloops, nooit gedroeg ze zichzelf als slachtoffer, ‘o arme ik’, integendeel, ze was soft spoken maar ook sterk, goedlachs, en had veel vrienden en kennissen, ook witte. Ik weet dat ze altijd terug bleef verlangen naar Aruba, maar vooral via verhalen van mijn vader.”

“Ik probeerde iets onmogelijks tot leven te wekken”, vervolgt Schaffer. “Ik fabuleer dus een geschiedenis en kijk waar het herinneren ophoudt en de verbeelding begint.” Vormelijk trekt hij in de bundel heel wat uit de kast, van briefjes, spam, lijstjes, prozagedichten of een soort flow of consciousness tot strafregels. Toch is de bundel vloeiend en toegankelijk. “Het zijn pogingen om vanaf uiteenlopende invalshoeken het verleden, die harde pit, te kraken, tot leven te wekken. De deur zit dicht; eerst pak je een sleutel, maar die werkt niet. Dus probeer je het met een schroevendraaier, dan pak je een hamer, een zaag – alles om die deur open te krijgen. En toch moet dat schouwspel ook voor de lezer interessant blijven.”

Tot activisme laat hij zich niet verleiden, zegt Schaffer: “Ik ben over te veel dingen te onzeker, door mijn tussenpositie wellicht, en onzekerheid helpt niet als je je activistisch wilt opstellen. Maar kwaad maak ik me wel.”

En dat heeft zijn redenen: “Door mijn leven in Zuid-Afrika merk ik nog scherper die directe confrontatie met ongelijkheid, vooral op internationaal niveau. Eilanden als Aruba en Curaçao hebben veel raakvlakken met Zuid-Afrika, als het gaat om zaken als migratie, veeltaligheid, ongelijkheid en (neokoloniaal) racisme. De uitdaging was wél om deze voor mij belangrijke zaken vorm te geven in gedichten.”

De digitiale matinee van de uitreiking is te bekijken via begeerte.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234