Zondag 21/04/2019

Interview

“Deze plaat is een herinnering aan de tijd vóór religies, toen de mens het beter had”

Brendan Perry van Dead Can Dance. Beeld epa

Het cultduo Dead Can Dance, dat een devote aanhang heeft, is terug met een nieuwe plaat. Op Dionysus wordt de Romeinse godheid aangeroepen om de mensheid weer in het reine te brengen met de natuur. Want dat is hoognodig, vindt zanger en producer Brendan Perry (59).

Brendan Perry (59), de mannelijke helft van het Australische cultduo Dead Can Dance, wordt helemaal blij als hij vertelt over zijn nieuwe woonplaats ergens in het noordwesten van Frankrijk, bij de Romeinse stad Saint-Malo. “Ik ben omringd door natuur. Mijn studio kijkt uit op een grote tuin vol bomen en zelfs een wijngaard. En achter die tuin ligt een uitgestrekt bos.” Als Perry soms opkijkt van zijn studiowerk, blikt hij het Franse wildleven recht in de ogen. “Het stikt van de vogels. En af en toe komt er een hert in de tuin kijken.”

De natuur heeft Dead Can Dance altijd geïnspireerd. Het duo begon in de jaren 80 als somber rockende gothicband, maar verlegde de aandacht al snel naar folk en wereldmuziek, en naar muziek zoals die in de middeleeuwen moet hebben geklonken, of zelfs ver daarvoor. Perry en zijn toenmalige partner Lisa Gerrard, de vrouw die ieders nekharen overeind zingt, maakten platen als sonische nachtmerries, waarin Afrikaanse ritmes en middeleeuwse zangpartijen ten strijde trokken met Arabische strijkers en Chinese snaarinstrumenten.

Ze hebben tot op heden een wereldwijde cultaanhang achter zich: fans die in de muziek van Dead Can Dance een spirituele kracht voelen en een diep verlangen naar vroegere tijden, waarin de mens nog verbonden was met de natuur. Daarmee is Perry op Dionysus opnieuw het gesprek aangegaan.

Nietzsche

Maar het was niet alleen de vreugde van het landleven die Perry weer aan het componeren kreeg, bijna zes jaar na het voorlaatste album Anastasis. Perry kreeg ook een boek in handen gedrukt dat hem de ogen opende. “Ik las De geboorte van de tragedie, het eerste boek van de filosoof Friedrich Nietzsche. En dat was een openbaring. Dat boek gaat over de Griekse oudheid en de kunst, en de strijd tussen het apollinische en het dionysische en dus de artistieke goden Apollo en Dionysus. Het apollinische staat voor orde en strategie, voor organisatie en intellect. Het dionysische staat voor extase, de sublimatie van de menselijke driften. Als die twee krachten, die nu eenmaal huizen in ieder mens, samengaan, dan komt daar volgens Nietzsche de hoogste kunst uit. Ik realiseerde me ineens dat de muziek van Dead Can Dance ook altijd heeft geprobeerd die twee artistieke menselijke oerkrachten te bundelen. Het serene en het beheerste, de extase en de euforie gaan in onze muziek ook samen.” 

“Eigenlijk beschrijft dat boek van Nietzsche onze muzikale stijl. Onze muziek gaat over de relatie van de mens met het verleden, met de natuur. Over onze plaats in de kosmos, over leven en dood. Nietzsche schrijft daarover, en hij is somber. Hij schrijft vanuit een gevoel van verlies en denkt dat de moderne mens het contact met de natuur en de kosmos is kwijtgeraakt.”

“Het is er sinds Nietzsche niet beter op geworden. De meeste mensen wonen nu in stedelijke gebieden. Er is geen verbinding meer met de natuur. Dat is niet gezond: we leven in stress, zijn opgejaagd en angstig.” Misschien moesten we maar eens terugkeren naar de oudheid, denkt Perry. En die goeie ouwe god Dionysus vragen nog eens af te dalen uit het godenrijk, om de mensheid voor de laatste keer een lesje te leren.

Bevrijden en verbinden

Op Dionysus wordt de mythische godheid onthaald door feestelijk zingende vrouwenstemmen, antieke Griekse snaarinstrumenten en trommels. In een overweldigend mooi muziekstuk als ‘Liberator of Minds’ kun je horen hoe de komst van Dionysus de mens bevrijdt en verbindt met de natuur. In het tweede deel van de plaat verandert de sfeer langzaam. In ‘The Mountain’ wordt Dionysus een berg opgedragen, bij een dreigende elektronische dreun en angstaanjagende Keltische en Perzische blaasinstrumenten. De bedwelmde stemmen van Lisa Gerrard en Brendan Perry nemen de godheid op de schouders en tillen hem naar zijn troon. 

Perry: “De dionysische feesten in het oude Griekenland vielen samen met de seizoenen. Bij de komst van Dionysus in de lente begonnen de gewassen te groeien, keerde het groen terug op de velden en de bergen. Maar in de wintermaanden kreeg Dionysus een andere rol. Hij nam de geesten van de overledenen mee op zijn terugtocht naar het godenrijk en werd een soort gids voor de dode zielen. Het lot van de mens werd gekoppeld aan de natuur en de gewassen die tot leven kwamen en weer verschrompelden.”

Lisa Gerrard van Dead Can Dance live aan het werk. Beeld Alex Vanhee

In het verpletterend mooie en minimalistische slotlied ‘Psychopump’ horen we Dionysus bij wijze van afscheid voor een laatste keer in direct contact treden met de mens. Bij treurige, maar bloedmooie muziek klinkt een bevende stem van Lisa Gerrard, in een taal die alleen Dionysus zal begrijpen.

Perry legt uit: “De natuur trekt zich terug en de mens wordt bang: wat nu? Dionysus stelt de mens gerust: wees geduldig, de gewassen keren weer terug. Deze dialoog gaat natuurlijk over leven en dood. Wees niet bang, het is goed, laat het gaan. Daarom eindigt het nummer ook abrupt, als een afscheid van het leven. De vogels stoppen met zingen, de trom slaat niet meer.”

Religie

Achter deze plaat steekt nog een verborgen betekenis. “De grote religies hebben het noodlot van de mens bezegeld”, zegt Perry. “In de heidense cultuur trok de mens op met de natuur, we waren één met onze omgeving. De natuur kon troost brengen, het leven draaglijk maken. Maar de religies moesten de heidense rituelen zo nodig uitroeien en vervangen.”

En de mensheid kreeg er helaas maar weinig voor in de plaats. Perry: “Nou ja, een vage belofte van een eeuwig leven in een of ander paradijs. Het paradijs om ons heen bestond dus eigenlijk niet, en daar begon de vervreemding. De grote religies zijn een ontkenning van de aarde. Ze propageren een nihilistische moraal, die zich feitelijk afkeert van het leven. En die ellende is dus ook nog als een soort spirituele kolonisator over de wereld gegaan. Een ramp van onvoorstelbare omvang.”

Dionysus mag als een statement worden beschouwd. “Niet als een prekerig betoog, maar als een herinnering aan een tijd van vóór de religies, toen de mens het stukken beter voor elkaar had dan nu. Ik heb niet de illusie dat het ooit nog goed komt met de aarde, maar bij deze muziek kunnen we in ieder geval samen even ontsnappen uit onze destructieve wereld.”

Dionysus is verschenen bij Pias. Dead Can Dance speelt op 7 en 8 mei in het Koninklijk Circus, Brussel. Beide concerten zijn uitverkocht. 

Dionysus

Dionysus, an album by Dead Can Dance on Spotify

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.