Zaterdag 14/12/2019

Oscars

Deze make-upartiest is genomineerd voor een Oscar. Als je ziet wat hij maakt, snap je waarom

Arjen Tuiten Beeld ANP

Hij maakt monsters en terminators. En nu is Nederlander Arjen Tuiten ( 37 ) genomineerd voor een Oscar voor Beste make-up en haar. 

Er bestaat een jeugdfoto van Arjen Tuiten (37), staand naast zijn zelfgebouwde Terminator, die een mechanische arm legt op de schouder van z'n 10-jarige schepper.

Er bestaat ook een exacte kopie van die foto, maar dan met een tien jaar oudere Tuiten en een heuse Terminator. Niet omdat de Fries toevallig een tentoonstelling met filmprops bezocht, of zoiets. Maar omdat hij als twintiger al meehielp met het bouwen van Terminators, voor het derde filmdeel in de reeks.

"Gebouwd van een oude schoenendoos en een pvc-pijp", zegt Tuiten door de telefoon vanuit Los Angeles, gevraagd naar z'n eerste Terminator. "Met zo'n schuimplastic hoofd, wat spuitbusverf en ledlampjes die ik had gekregen van een oom. Door de arm liepen draadjes en als ik eraan trok bewogen de vingers. Dat had ik zo uitgevogeld. Ik zat nog op de basisschool, ja."

Kindacteur Jacob Tremblay wordt Auggie Pullman, het jongetje met het Treacher Collins syndroom in de film Wonder. Beeld AFP

Misschien is het niet zo verbazingwekkend dat Tuiten genomineerd is voor een Oscar in de categorie beste make-up, als eerste Nederlander. Zonder zijn grimewerk en prothesekunst zou de Amerikaanse filmhit Wonder (2017), over een mismaakt jongetje dat op school wordt gepest, nauwelijks voorstelbaar zijn.

Elf jaar geleden maakte Tuiten al een beetje aanspraak op die Oscar, toen Guillermo del Toro's fantastische Spaanse burgeroorlogsprookje 'Pan's Labyrinth' 'm won. Twee Spaanse grimeurs mochten het beeldje ophalen, maar Tuiten maakte óók deel uit van het Spaanse make-up team. En uitgerekend de Nederlander construeerde 'The Pale Man' - dat vaalbleke demonische wezen uit 'Pan's Labyrinth' met ogen in z'n handpalmen. Tik maar in op Google. Of je kende hem al. Of je kent hem voortaan.

"We hadden geen idee dat die film zo zou aanslaan", zegt Tuiten. "Ik ontmoette die Spaanse grimeurs in Praag, waar we werkten aan Doom - een vreselijk slechte film. Toen ze me vroegen was het: hé, kun je aan een kleine Spaanse film meewerken? Het heet 'El laberinto del fauno'. Wij zijn druk met faun Pan en die grote kikker, dus misschien kun jij dan dat ene monster maken? Is goed, zei ik. Ze dachten: dat monster zit maar een minuutje in de film. Maar dat werd dus wel het monster waar iedereen het over had."

Je filmcarrière begon ooit, zoals het hoort, bij Baantjer.

"Schotwonden maken, dat soort dingen. Heel Hollands."

Ook werkte je in Nederland aan 'Zwartboek', van Paul Verhoeven.

"Toen was ik even terug uit Amerika, omdat mijn visum afliep. Dat waren een hoop bloederige dingen, voor 'Zwartboek'. Kleine, best moeilijke effecten. Een kapotgeschoten hoofd bijvoorbeeld, voor acteur Dolf de Vries. Mensen waarschuwen je vooraf voor Paul: dat hij zo moeilijk is, dat hij schreeuwt. Maar ik hou er juist wel van: sterke regisseurs, met een visie. Er is te veel zwakheid. Ook in Amerika, waar de productie vaak de touwtjes in handen heeft en niet de regisseur. Daarom worden er ook zoveel slechte films gemaakt. Als het op make-up aankomt, ben ik een beetje zoals Paul, denk ik. Ik weet wat ik wil."

Tuiten verliet Joure (dorpje in de provincie Friesland, red.) op z'n 16de en volgde een grimeeropleiding in Amsterdam. Ook kocht hij een thuisstudiepakket van de vermaarde special-make-upartiest Dick Smith, de man die Marlon Brando verouderde voor The Godfather, en dat draaiende hoofd construeerde voor The Exorcist. "Als onderdeel van dat studiepakket kon je vanuit huis dan ook corresponderen met Dick, in New York."

Pan's labyrinth Beeld RV

Smith, overleden in 2014, beval Tuiten aan bij zijn collega en veteraan Stan Winston, grootmeester op het gebied van special-make-upeffecten, bekend van 'Jurrasic Park' en 'Terminator'. Winston (overleden in 2008) haalde Tuiten naar Amerika. "Ik was net 19, mocht stage lopen in zijn studio. Voor mij was het een soort walhalla voor make-upeffecten. Stan heeft me ook geholpen met werkvisa en mijn greencard. Niet voor niks, hoor. Ik moest bewijzen dat ik echt iets kon, ik werkte dag en nacht."

Inmiddels heeft Tuiten zijn eigen studio, in Los Angeles. 'Wonder', de film waarvoor hij is genomineerd, gaat over het getroebleerde schoolbestaan van een jongetje met het Treacher Collins syndroom, een erfelijke aandoening waarbij het gezicht is vervormd. De hoofdrol wordt gespeeld door de nu 11-jarige kindacteur Jacob Tremblay, die eerder was te zien was in het kidnapdrama Room en na Tuitens special-make-upbehandeling volstrekt onherkenbaar is.

'Wonder' was een onverwacht grote hit in Amerika. Jouw aandeel maakt of breekt die film.

"Het is nooit eerder gedaan: een kind van 9 in een full prosthetic hoofdrol. Omdat het zó moeilijk is. Regisseur Stephen Chbosky zei: het móet een echt kind zijn, anders doe ik het niet. Geen animatie, geen digitale effecten. De film is gebaseerd op een boek. Bij ons is het niet zo bekend, maar in Amerika wel: het wordt gebruikt als lesmateriaal over pesten."

Kindacteur Jacob Tremblay wordt Auggie Pullman, het jongetje met het Treacher Collins syndroom in de film Wonder. Beeld AFP

Kun je uitleggen wat er allemaal komt kijken bij een kindacteur in full prosthetic?

"Van z'n borstkas tot z'n schouders en hoger is alles van siliconenrubber: kin, wangen, nek, neus, voorhoofd, geen oren - Treacher Collins-kinderen hebben geen oren. Alles moet medisch kloppen, daarvoor overlegde ik met een chirurg uit Chicago die kinderen met deze aandoening opereert. Maar Jacob Tremblay moest onder die lagen óók kunnen acteren. Hij is volledig bedekt: pruik, met daaronder een soort mechanische helm, een skullcap. Aan zijn oogleden zijn protheses bevestigd, die de ogen naar beneden trekken met een draadsysteem, zodat hij hangogen krijgt."

Kindacteur Jacob Tremblay op de rode loper ter promotie van de film Wonder. Beeld Photo News

Heel wat, voor een jongetje van 9.

"Heavy hoor. Ik heb vooraf ook met zijn ouders gesproken: bereid je er op voor, dit wordt zwaar, veertig draaidagen lang, negen uur per dag met die make-up op. Het is een geweldig jochie, die Jacob."

Maar Tuiten wint zondagnacht niet, meent hij zelf. De grimeurs en special-make-upmakers die Gary Oldman ombouwden tot Churchill zijn favoriet. "Zij hebben tot nu toe alles gewonnen. 'Darkest Hour' is ook genomineerd voor beste acteur, beste dit, beste dat - zoiets helpt enorm. Terwijl 'Wonder'... Ik ben de enige met een nominatie voor de film. De mensen die stemmen, kennen Oldman, maar ze weten niet echt wie Jacob Treblay is. De make-uptechniek die we gebruiken in Wonder is twee keer zo interessant als die voor Churchill, maar mensen zien dat niet. Heb je een soort littekens op zijn wangen geplakt? Dat vragen ze. Ze hebben geen idee dat álles wat ze zien nep is."

Dat is ook een compliment.

"Ja, het geeft ook niet. Ik maak er zondag gewoon een leuke avond van."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234