Maandag 14/10/2019

Documentaire Sakawa

Deze docu toont de gezichten achter amoureuze internetfraude

‘Sakawa’ haalt de onlineoplichters – vrouwen en mannen – voor de camera. Beeld RV

Eenvoudige westerse mannen die voor veel geld worden opgelicht door ogenschijnlijk mooie dames. Het is een bekend fenomeen. Maar wie zit er echt aan de andere kant van het computerscherm? De Belgisch-Ghanese filmmaker Ben Asamoah (33) trok terug naar zijn geboorteland en haalde deze vrouwen – en mannen – voor de camera in Sakawa. De winnaar van Juryprijs voor Beste Belgische Documentaire op Docville draait tijdens het MOOOV Festival en in de zalen.

Hun methode is te simpel voor woorden. Via oude harde schijven maar ook publieke onlineprofielen verzamelen jonge Ghanezen zoveel mogelijk beeldmateriaal van een mooie vrouw. Dat vormt de basis van een eigen, valse account op sociale media, waarmee ze zich voorstellen aan eenvoudige westerse mannen. Die houden ze even aan het lijntje, ze beloven hen eeuwige trouw, en maken hen finaal een grote som geld armer, met dure visum- en reisdocumenten als excuus. Inclusief telefoontje met vervormde vrouwenstem.

Ben Asamoah botste op de gezichten achter deze internetfraude in zijn thuisland Ghana, waar hij op zoek was naar een onderwerp voor zijn eerste lange documentaire. “Eerst zagen ze me niet graag komen”, vertelt hij. “Ofwel vreesden ze dat ik hen wou aangeven, ofwel dachten ze dat ik hun malafide methode wou overnemen. Maar ik had een groot geluk: ik spreek de taal, en kende zelfs enkele jongens die zich online voor iemand anders uitgaven.”

Voodoo

De filmmaker werd in Ghana geboren, maar vertrok niet veel later al met zijn moeder naar België, waar hij tot zijn elfde woonde. Zijn tienerjaren bracht hij wel in zijn geboorteland door, waar zijn moeder een zaak uit de grond stampte. Asamoah werd op kostschool gestuurd. Zijn vrienden van toen vinden vandaag moeilijk werk of moeten krabben om rond te komen. En sommigen van hen hebben zich laten verleiden tot ‘sakawa’.

“Ik ken oud-klasgenoten die lesgeven of in de bank werken, en toch te weinig verdienen om een leven uit te bouwen”, zegt Asamoah. “Internetfraude is dan een manier om toch wat kapitaal op te bouwen. Het zijn individuen die hiervoor kiezen, binnen een gemeenschap van jongeren die elkaar hooguit wat op weg helpen. Zeker geen structurele organisatie die aan maffiapraktijken doet.”

‘Sakawa’ is niet zomaar het Ghanese woord voor internetfraude. Het combineert de misdaad met traditionele voodoorituelen, die ver staan van de wraakzuchtige religie zoals films ze vaak voorstellen. “Dat is maar een klein deel van voodoo”, weet Asamoah. “In Ghana is iedereen gelovig, maar wanneer mensen snelle resultaten willen, doen ze vaak een beroep op voodoo, ongeacht hun geloof. De meeste van die voodoopriesters zijn scammers, zoals de fraudeurs zelf. Maar er zijn ook priesters die meer inspelen op de natuur en energie. Voodoo is heel groot, en kan gebruikt worden door fraudeurs, maar ook door taxichauffeurs die veilig op hun bestemming willen raken.”

De Belgisch-Ghanese filmmaker Ben Asamoah (33) trok terug naar zijn geboorteland voor zijn docu. Beeld Max Meyer

Verslaving

De meeste mensen die Asamoah heeft gesproken, doen aan ‘sakawa’ uit noodzaak. Maar waar geld te rapen valt, ligt hebzucht op de loer. “Dat is heel menselijk”, vindt hij. “Mensen zitten in een vicieuze cirkel en willen uit die armoede geraken. Maar waar ligt de grens? Wanneer heb je genoeg om een toekomst op te bouwen en met deze praktijken te stoppen? Weet je, niemand wordt wakker met het idee om ‘sakawa’-jongen te worden. De meeste jongeren geraken er ook uit. Maar er zijn er altijd die trappen in de val van de gulzigheid, zeker als het over grote bedragen gaat. Dat treedt er een verslaving op.”

In zekere zin is ‘sakawa’ ook een manier voor de beoefenaars om met zichzelf in het reine te komen. “Al geloven velen vooral dat voodoo hen helpt om succesvoller te worden in de praktijken. Terwijl ze er misschien gewoon beter in worden, omdat ze het vaak doen en uit ervaring leren. Maar ik er zelf in geloof? Ik ben een agnost, dus ik weet het niet. Maar ik heb er respect voor voodoo, omdat het meer is dan een pop en een naald. In het westen heb je mensen die naar spiritualiteit zoeken in oosterse meditatie, in Ghana is er voodoo.”

Vanaf 24/4 in de bioscoop.

MOOOV Film Festival, 23/4 tot 5/5. mooov.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234