Zaterdag 06/06/2020

Documentaire

Deze Belg is de ster van een nieuwe BBC-reeks: "Het is kóud in zo'n vulkaan"

Benoît Smets daalde in juni af in de meest actieve en gevaar-lijkste vulkaan van Afrika, de Nyiragongo.Beeld RV

Benoît Smets, een Belg van amper 34, daalde in juni af in de gevaarlijkste vulkaan van Afrika, de Nyiragongo. Nu is hij de ster van een nieuwe, prestigieuze BBC-reeks. "Hoe het is in zo'n krater? Kóud."

Benoît en zijn team, onder wie nog drie andere Belgen, lieten zich zakken in de belangrijkste krater van de Congolese Nyiragongo. En in die krater bevindt zich een lavameer met een diameter van 260 meter, het grootste ter wereld. "Het is uniek dat je lava van zo dichtbij kan bestuderen. Magma zit nu eenmaal ondergronds", zegt Benoît. "We zijn neergedaald in de krater en zijn er acht dagen gebleven. Die tijd hadden we nodig om onze instrumenten vlak bij het meer te installeren, de batterijen te vervangen en gegevens te verzamelen. Ons basiskamp bevond zich op een platform, 200 tot 300 meter boven het lavameer." Behoorlijk dicht bij de gloeiende hitte dus.

"Maar wij zaten hoog genoeg", meent Benoît. "Bovendien ontsnapt de warmte heel verticaal. Als je aan de wanden van de krater blijft, zoals wij gedaan hebben, ben je veilig. Eigenlijk was het behoorlijk koud in de krater. Van giftige dampen heb je normaal gezien weinig last in een vulkaan, maar nu waren die vrij lastig. Er stond weinig wind en soms moesten we gasmaskers dragen. De grootste risico's zijn echter de vallende stenen. Soms zijn het kleine kiezelsteentjes, maar als het stormt, kunnen er rotsblokken zo groot als een minibus naar beneden vallen. Bij hevige regen maakt de erosie geulen in de flanken van de krater. Via de geulen kletteren er dan watervallen naar beneden en die sleuren de stenen mee. Dat is levensgevaarlijk."

Levens redden

Bedoeling van de Belgisch-Luxemburgse expeditie, waarover Smets de leiding had, was te voorspellen wanneer de Nyiragongo opnieuw zou uitbarsten. Daarom werden er onder andere tijdverloopcamera's rond het lavameer geïnstalleerd. Die maken op hetzelfde moment foto's van het meer, maar vanuit verschillende hoeken. Op basis daarvan worden 3D-modellen gemaakt waaruit men kan afleiden hoe de lava zich gedraagt. "Het peil van het meer gaat voortdurend op en neer, en dat zegt iets over de druktoestand van de vulkaan. Als de lava stijgt, wil dat zeggen dat de druk toeneemt en dat er een nieuwe uitbarsting aankomt."

Benoît en zijn team bleven acht dagen in de belangrijkste krater van de Nyiragongo - thuis van het grootste lavameer ter wereld.Beeld BBC/Jonathan Renouf

En wannéér dat is, wil Benoît Smets - die voor het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren werkt - absoluut weten. De Nyiragongo barstte recent al twee keer uit, in 1977 en 2002, met desastreuze gevolgen. De laatste keer werd het centrum van de stad Goma, in het oosten van Congo, volledig met lava overspoeld. "Ik ben geoloog van opleiding, maar ik wil mijn kennis gebruiken om mensen te helpen. Deze vulkaan bedreigt één miljoen mensen. Daarom wil ik kunnen voorspellen wanneer er een uitbarsting aankomt. Ik doe dit werk nu al meer dan tien jaar, maar bang ben ik nog nooit geweest. We kennen de risico's en zijn voorzichtig. Maar sommige gevaren kan je gewoon niet voorzien. Mijn zoontje van bijna drie is te jong om te beseffen wat ik doe, maar mijn vrouw wil er liever niet aan denken."

Gewapende conflicten

"Zodra je in de vulkaan bent, ben je veilig. Het gevaarlijkste is de weg ernaartoe, want de regio rond Goma is instabiel. Er zijn heel wat gewapende conflicten." Zo hadden vulkanologen in 1994 al eens zes seismografen op de hellingen van de berg gezet, maar in dat jaar vond de Rwandese genocide plaats. Honderdduizenden vluchtelingen overspoelden de hellingen van de vulkaan. Alle instrumenten, op eentje na, sneuvelden. "Toch is het niet allemaal negatief. Er zijn ook positieve zaken aan zo'n vulkaan, waar in de uitzending van volgende zondag dieper op ingegaan wordt. De omgeving daar is een unieke habitat voor gorilla's én vulkanische grond is ontzettend vruchtbaar."

Beeld BBC/Jonathan Renouf

Expedition Volcano, BBC2, zondag om 22 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234