Zaterdag 26/11/2022

Review

dEUS in het Koninklijk Circus: een meesterlijke tik

null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee

Elke bokser weet hoe het voelt om met een welgemikte uppercut uitgeschakeld te worden. Je ogen draaien wit weg, het geluid verstomt en de wereld vertraagt tot ze verdwijnt in een waas. In het Koninklijk Circus maaide dEUS je niet neer met zo'n korte, krachtige kinstoot. Maar de meesterlijke tikjes die de Antwerpse groep twee uur lang uitdeelde, sorteerden wel precies hetzelfde effect.

Gunter Van Assche

Voor dEUS loopt een jubileumjaar op de laatste benen. Niet alleen vond hun eerste optreden een kwart eeuw geleden plaats, maar vijf jaar later zou de groep ook een legendarische schokgolf sturen doorheen de Belgische - en zelfs Europese - muziekwereld. Hun debuut Worst Case Scenario uit 1994 blijft tot op vandaag één van de spannendste en meest invloedrijke platen uit de Belpop-geschiedenis.

Grote nostalgici leken aanvankelijk niet verloren te zijn gegaan aan Antwerp's Finest. Op [PIAS] Nites in maart ging de groep haast volledig voorbij aan haar debuut. Pas in de donkerste maanden van het jaar gunt de band het verleden een blik over de schouder waardig. Zo vond de compilatie Selected Songs 1994-2014 onlangs zijn weg naar de rekken. En twintig jaar dEUS werd tegelijk treffend samengevat in een 200 pagina's fotodocument. In dat boek omschrijft Placebo-frontman Brian Molko de groep als een collectief dat "artistieke vrijheid verpersoonlijkt, zichzelf voortdurend durfde heruit te vinden, en altijd een middelvinger opstak naar criticasters en dilettanten die niets van ware kunst begrijpen."

null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee

Opgefokt

De middelvinger bleef nochtans uit in het Koninklijk Circus. Daar speelde dEUS vrijdag het eerste concert van een hoofdstedelijk drieluik. De groep dreef zelfs dankbaar een groothandeltje in opwinding, ontroering en veel te lang live genegeerde publiekslievelingen. Ongemerkt wist de groep zo twintig jaar in amper twee uur samen te ballen.

Zigzaggend door een breed repertoire, stak dEUS meteen groots van wal met 'Via', een classic die de laatste jaren nog zelden haar weg naar de setlist. Vrijdag bleek eens te meer hoe onterecht. In een oogwenk kon je minstens vijf argumenten aanhalen. Die dromerige, maar dissonante intro! Die subtiele knipoog naar R.E.M. ("I skipped the part about love")! Die systematisch ontploffende gitaren! De viool die voortdurend jakkerend op hol leek te slaan! En natuurlijk de strakke drums die deze tegendraadse rocksong wanhopig in een houdgreep probeerden te klemmen. Een ander gouden oudje was 'Morticiachair', met Mauro in parlando, Tom Barman in opgefokte modus ("show me that you are alive," jutte hij het publiek en passant op) en een sound die alle hoeken van de zaal bleef opstuiteren.

null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee

Rillingen

Voor een goeddeels zittend publiek in het Koninklijk Circus durfde de groep niettemin ook al eens drastisch gas terug te nemen. Hoogtepunten legio: zo werd een romantisch weifelend 'Wake Me Up Before I Sleep' opgedragen aan Luc De Vos, die het ooit zijn lievelingsnummer had genoemd. "There's nothing I can say, that isn't gonna be," zuchtte Barman. Rondom je hoorde je enkel nog het gerinkel van harten die in gruzelementen vielen.
Dat zo'n pareltje jarenlang stof had kunnen vergaren op een schap, was effenaf onbegrijpelijk. De frontman geloofde zelfs dat hij de song sinds '96 nooit meer had gespeeld.

Zo mogelijk nog hartverscheurender bleek 'Right As Rain', dat opgedragen werd aan zijn moeder. Die bleek overigens ook van partij in het Cirque. "Voor de eerste keer in tien jaar," klonk Barman haast verontwaardigd. De song ging over "haar echtgenoot" gaf hij ook nog onderkoeld mee, voor de groep zwaar inzette op de ontroering. 'Right as Rain' schreef Barman vlak na de dood van zijn vader, die al jaren aan Alzheimer leed en stierf toen de dEUS-zanger 17 was. De song werd indertijd live opgenomen in een Antwerps café zonder volk. Maar zelfs in een overvol Circus was het nummer wéér goed voor een sluipaanval op de haartjes in je nek, en rillingen die in rotten van drie over je rug bleven lopen. Een spookachtig knarsende viool, Barmans stem die aan het einde even brak en een outro met stemmige, jazzy drums en spaarzame bas volstonden om achteraf nog minuten lang in de touwen te blijven hangen. Een linkse hoek met fluwelen bokshandschoenen.

null Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee

Knock-out

Veel tijd om te recupereren, gunde de groep je echter niet. Wat later zou ook het tijdloze 'Nothing Really Ends' je gemoed als een fluitje van een cent tegen het canvas drukken. Maar net zo goed toonde dEUS zich natuurlijk op zijn best, wanneer ze ontsporen tot kunstvorm wist te verheffen. De jengelende gitaarfeedback van Mauro, waarmee 'Nothing Really Ends' gelijmd werd aan 'Bad Timing', stuurde zelfs een elektrische siddering over de parterre. De onderofficier van Barman werkte zich elders ook moeiteloos op tot blikvanger. Terwijl het publiek vooraan mee over de rooie ging tijdens de outro van 'Instant Street' ging Mauro - met onverstoorbare doodgraversblik - woest aan de zwier met zijn gitaar. Zo'n beetje op eenzelfde manier waarop elke mindere god luchtgitaar zou spelen voor de spiegel. In 'If You Don't Get What You Want' voerde hij dan weer een epileptisch één-tweetje op met Tom Barman: gitaren en ledematen tartten daarbij synchroon de zwaartekracht.

'Theme From Turnpike', met een ingebouwd rondje manisch geblaf van Mauro, stelde de - nochtans al grandioze - studioversie uit 1996 ook volledig in de schaduw. Na zo'n wervelende apotheose had je het de groep wellicht amper kwalijk genomen, wanneer ze zich plichtmatig hadden afgemaakt van de 'Suds & Soda' - al ééuwen de traditionele afsluiter. Maar ook die song werd opgevoerd als een koortsig hoogtepunt. Een enkele keer wurmde Klaas Janzoons zichzelf daarbij uit de schaduw van Barman, terwijl hij als een volleerd volksmenner op het middelste verhoog klom, en zijn alarmviool liet loeien over een publiek dat langzaam in een drukke waterkolk veranderde.

"Can I break your sentiment?" polste Barman achteraf nog. Een loze vraag. dEUS tekende al bij de eerste tik voor knock-out.

Op dinsdag 23 december geeft dEUS zijn laatste optreden van 2014 tijdens Music For Life. De opbrengst van het optredens gaat integraal naar een goed doel dat de artiesten zelf gekozen hebben: in dit geval Daklozenhulp Antwerpen. Alle tickets zijn uitverkocht.

undefined

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234