Donderdag 28/10/2021

J.D. Salinger

De wonderjaren van een kluizenaar

null Beeld AP
Beeld AP

De man J.D. Salinger zal wellicht altijd een mysterie blijven. Over zijn ontwikkeling als schrijver komen we wel stilaan meer te weten. Drie vroege verhalen demonstreren hoe hij schaafde aan zijn unieke toon.

Welgeteld 25 dollar ontving J.D. Salinger voor zijn eerste gepubliceerde verhaal 'The Young Folks' in het blad Story in 1940. Hij was er blij mee als een kind. Maar later probeerde hij zijn vroege korte verhalen zo veel mogelijk 'uit het zicht te manoeuvreren'. 21 verhalen die hij schreef vóór 'The Catcher in the Rye' (1951) leken van de aardbol verdwenen.

"Is het niet vreemd dat velen denken dat hij als volgroeid genie begon te publiceren?", vraagt Auke Hulst zich af in het nawoord van 'Drie vroege verhalen'. Door een onoplettendheid van Salinger zien 'The Young Folks', Go See Eddie' en 'Once a Week Won't Kill You' nu toch wereldwijd het licht.

null Beeld rv
Beeld rv

Diepe wonden

Cultauteur Salinger - die in 2010 op 91-jarige leeftijd overleed - waakte over zijn oeuvre als een veiligheidsagent met de trekker aan het geweer. Behept met paranoia leidde hij zestig jaar lang een volkomen teruggetrokken bestaan, dat paparazzi, journalisten en biografen tot de gekste bokkensprongen verleidde. Na de novelle 'Hapworth 16, 1924', verschenen in The New Yorker in 1965, loste hij geen letter meer.

Meer zelfs, hij beschouwde publiceren "als een bedreiging van zijn intimiteit". Salinger wilde zélf nauwlettend bepalen wat er na zijn dood nog aan de oppervlakte zou komen. Pas in 2060 mocht er postuum werk opduiken. Maar volgens biografen David Shields en Shane Salerno zouden tussen 2015 en 2020 al vijf Salinger-boeken wereldkundig worden gemaakt.

Maar kijk, zo lang hoeven we dus niet te wachten. Niet alleen lekten in 2013 via internet gescande versies van een aantal jeugdverhalen uit, vorig jaar zorgde vooral de kleine, onafhankelijke uitgeverij Devault-Graves voor opschudding. Ze ging er prat op met de "eerste wettelijke uitgave" van onbekend werk van Salinger te komen. Salinger was immers vergeten het copyright vast te leggen van drie verhalen, verschenen in Story en The University of Kansas City Review, samen goed voor amper veertig pagina's. De uitgeverij kon gewiekst de hand leggen op de rechten. Dat ze het boekje licht frivool liet illustreren, zou Salinger wellicht een beroerte hebben bezorgd.

Salinger geldt - zeker vanwege 'Nine stories' (1953) en 'Franny and Zooey' (1961) over de onorthodoxe familie Glass - als een subliem kortverhalenauteur. Maar je merkt dat hij in de 'Drie vroege verhalen' nog naar zijn vorm zoekt. Auke Hulst merkt op dat "de wonden die Salinger tot een groot kunstenaar zouden maken, nog niet geslagen zijn". Salinger hield aan de Tweede Wereldoorlog een posttraumatische stressstoornis over en die vond in zijn werk daarna een versluierd onderkomen.

Geestig en tegelijk kwaadaardig is 'De jongelui', waarin de vluchtige dialogen tijdens een cocktailparty over en weer flitsen. Iedereen praat naast elkaar heen. En wat ze vertellen, is van een onpeilbare leegte. Maar anderzijds is het zo goed getroffen dat je een grijnslach niet kunt onderdrukken. Salinger neemt al een voorschot op het loze adolescententaaltje waarmee hij later de wereld aan zijn voeten zou krijgen. Tussen de regels valt er trouwens een en ander te ontrafelen.

In 'Ga naar Eddie' zet een onprettig heerschap zijn zus onder druk om een zekere Eddie te zien, die haar een baantje kan bezorgen, en neemt hij haar affaires op de korrel. Het is niet meer dan een uitsnede, maar ook hier toont Salinger zijn vileine trekjes. Veel gevoeliger én bondiger is 'Aan een keer in de week ga je niet dood', waarin een jongeman afscheid neemt van zijn naasten om naar de oorlog in Europa te trekken. Zijn onbeholpenheid spat van de pagina's en hij draagt zijn geliefde op om met een lievelingstante één keer per week naar de bioscoop te gaan. Maar zij heeft al geanticipeerd op zijn vertrek.

Zelfbewust

Deze 'Drie vroege verhalen' maken een nog onaffe indruk, maar overtuigen wel door het zelfbewust tentoongespreide talent van de schrijver. Salinger toont ook hoe hij de kunst van de weglating al vroeg beheerste. Langzaam is hij zijn lijzig pratende en sarcastische personages aan het polijsten.

Uiteindelijk zal hij met Holden Caulfield in 'The Catcher in the Rye' het gedesoriënteerde levensgevoel van naoorlogs Amerika midscheeps treffen.

J.D. Salinger, 'Drie vroege verhalen', De Arbeiderspers, 72 p., 12,50 euro. Vertaling Johan Hos, nawoord Auke Hulst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234