Vrijdag 03/04/2020

Film

De vijf beste films van 2019: hoe Netflix Hollywood inpalmt

Robert De Niro (links) en Al Pacino (centraal) in ‘The Irishman’.Beeld AP

Voor enkele van de beste films van het afgelopen jaar hoefde u niet eens het huis uit. Onder andere The Irishman en Marriage Story waren immers gewoon op Netflix te zien. De kans dat het streamingplatform weldra de Oscars domineert, is plots reëel geworden. Het einde van Hollywood? Of juist een nieuw begin?

Vierendertig nominaties, alstublieft. Netflix heeft 34 nominaties voor de Golden Globes binnengehaald. En dan gaat het niet enkel om series als The Crown of Russian Doll, integendeel: met kleppers als Marriage Story (6 nominaties), The Irishman (5 nominaties) en The Two Popes (4 nominaties) is Netflix topfavoriet voor de belangrijkste filmcategorieën. De kans dat diezelfde titels ook nog eens hoog scoren bij de Oscar-uitreiking, is bijzonder groot.

2019 werd het jaar waarin Netflix, vier jaar nadat het met Beasts of No Nation voor het eerst een eigen film uitbracht, zich op de kaart zette als filmstudio. De afgelopen maanden werden de filmpagina’s gedomineerd door titels van het streamingplatform. Titels waarvoor je niet eens naar de bioscoop moet om ze te bekijken. En dat terwijl regisseur Pedro Almodóvar twee jaar geleden, als juryvoorzitter op het filmfestival van Cannes, nog stelde dat “de Gouden Palm niet mag gaan naar een film die niet in de bioscoop wordt vertoond”. Hij had het toen onder andere over The Meyerowitz Stories van Noah Baumbach: de regisseur die nu met Marriage Story kans maakt op een Golden Globe, en weldra ook op een Oscar.

Lange termijn

Ondermijnt Netflix het traditionele Hollywood-model waarbij films in de bioscoop worden uitgebracht en pas enkele maanden later thuis te bekijken zijn, via dvd, video-on-demand of op tv? “Netflix wil zijn stempel drukken op de filmindustrie”, zegt Tom Evens, professor Media-economie (UGent). “Maar ze hebben een andere logica dan klassieke filmstudio’s. Die willen winst maken op korte termijn.” 

Lees: door de ticketverkoop in de bioscoop. Netflix doet iets nieuws. Omdat het de investeringen niet rechtstreeks aan de bioscoopkassa moet terugverdienen, maar door het verwerven van zo veel mogelijk abonnees die maandelijks betalen. Volgens cijfers, die Netflix dit weekend uitzonderlijk openbaar maakte, ligt het aantal abonnementen wereldwijd inmiddels op 158 miljoen. “Netflix zet in op de lange termijn”, duidt Evens. “Het wil zo veel mogelijk abonnees om de grootste streamingdienst te worden.”

Met prestigefilms die (al dan niet exclusief) op dat platform te zien zijn, wil Netflix ook een nieuwe doelgroep aanspreken. Terwijl de streamingdienst het aanvankelijk van liefhebbers van tv-series moest hebben en het filmaanbod eerder beperkt was, moeten ook cinefielen zich nu aangesproken voelen. “Filmliefhebbers zijn de nieuwe doelgroep”, weet Evens. “Daarom proberen ze met heel grote budgetten gerespecteerde regisseurs en acteurs naar hun platform te lokken.”

Scarlett Johansson en Adam Driver in ‘Marriage Story’. Beeld AP

Prestige

Martin Scorsese is daar het beste voorbeeld van. The Irishman kostte 125 miljoen dollar, en geen enkele studio was bereid dat volledige bedrag op te hoesten. Netflix wel. “We waren gezegend met de financiële en creatieve steun van Netflix”, stelde Scorsese vorige week in The Guardian. Ook Oscar-winnaar Guillermo del Toro (The Shape of Water) is in zee gegaan met Netflix. “Ik probeer al tien jaar Pinocchio te maken”, vertelde hij aan zakenblad Forbes. “Ik ben langs elke studio in Hollywood gegaan en ze hebben allemaal nee gezegd.”

Dankzij Netflix kan dat soort titels – auteursfilms met een hoog budget – nieuw leven worden ingeblazen. In de bioscoop, waar megablockbusters als Avengers en Star Wars ruimte en publiek innemen, is dat minder evident. “Een paar jaar geleden leek dat soort films op sterven na dood”, vertelt Michaël R. Roskam, regisseur van The Drop en Rundskop. “Nu is daar weer een markt voor. Ik zie zelfs Pedro Almodóvar nog een film maken voor een streamingplatform. En ik heb The Irishman ook thuis bekeken. Dankzij de homecinema’s van tegenwoordig hoeft die ervaring ook niet onder te doen voor wat je in veel bioscopen krijgt.”

De prestigefilms brengt Netflix, dat tegenwoordig ook een New Yorkse cinema leaset en van plan is hetzelfde te doen in Los Angeles, overigens wél in de bioscoop uit, in een limited release, enkele weken voor de film online te bekijken is. Dat is nodig om kans te maken op de grote awards. En het prestige van die awards is belangrijk voor Netflix, dat vorig jaar al miljoenen besteedde aan de Oscar-campagne voor Roma. Die greep uiteindelijk naast de prijs voor de beste film, deels door de aversie die de oude industrie nog koestert tegenover the new kid on the block

Dit jaar zou het wel eens anders kunnen lopen. “Vroeg of laat zal het voor Netflix wel lukken”, denkt voormalig filmproducent Dirk Impens (The Broken Circle Breakdown, Daens, Girl). “De afkeer is nu al aan het wegebben.”

Anthony Hopkins en Jonathan Price in ‘The Two Popes’. Beeld AP

Etalage

Dat Netflix nu Hollywood-talent probeert aan te trekken om zijn eigen aanzien te vergroten, is niet meer dan logisch, vindt Impens. “Want de catalogus van Netflix is immens, maar heel veel van de titels zijn van B-niveau, of nog lager. Dan gaat het om films en series die in de eerste plaats het volume vergroten. Maar om mensen voor die catalogus te interesseren, moet je grote titels in de etalage zetten. En die etalage moet je om de paar maanden kunnen vernieuwen. Dus moet Netflix om de paar maanden kunnen uitpakken met de film van het moment. Zeker nu concurrenten als Apple+ en Amazon de kop opsteken. Geloof me: ze hebben The Irishman heus niet gemaakt voor de schone ogen van Robert De Niro. Ze doen dat om hun winkel aantrekkelijk maken. Zeker nu er zoveel andere winkels opengaan.”

Maar moet het ‘oude Hollywood’ zich nu zorgen maken? “Hollywood zal zijn model moeten herdenken om nog relevant te blijven”, denkt Evens. “Maar schrijf Hollywood ook niet af. Daar zit héél veel geld. En een grote studio als Disney heeft nu met Disney+ zijn eigen streamingplatform gelanceerd. Ik denk niet dat Netflix en andere streamingdiensten Hollywood van de kaart zullen vegen. Ze zullen eerder een aanvulling vormen.”

Relevantie vs. publieksbereik

“Netflix heeft een nieuw distributiemodel uitgedacht”, ziet Roskam. “Op dat vlak loopt het voor op Hollywood, dat nog een oud model volgt: het is moeilijk om dat model los te laten en tegelijk te innoveren. Maar in de VS hebben de grote studio’s intussen wel al hun eigen streamingdienst: HBO Max valt onder Warner Bros., Disney heeft Disney+ en Hulu, MGM heeft Epix. 

Voor films die hun publieksbereik halen uit hun relevantie, zoals The Irishman, zijn die nieuwe distributiemodellen veel geschikter. Maar voor films die hun relevantie halen uit hun publieksbereik, zoals Avengers, Star Wars of IMAX-films, zullen de grote pretparkcinema’s blijven bestaan – waar ook niets mis mee is.”

Dat Netflix ervoor heeft gezorgd dat u voor enkele van de beste films van het afgelopen jaar niet meer in het pluche van een bioscoop moet plaatsnemen, maar rustig in de kussens van uw eigen zetel kunt blijven zitten, valt dus niet te ontkennen. Maar een doodsteek aan de traditionele cinema is het ook niet. “Ik kan niet meer bijhouden hoe vaak ik tijdens mijn carrière heb moeten horen dat de cinema dood is verklaard”, besluit Impens. “Maar blijkbaar leeft het nog altijd.”

De beste films van 2019 volgens De Morgen

1. Marriage Story

Regisseur Noah Baumbach (While We’re Young, The Meyerowitz Stories) geeft een nieuwe invulling aan het concept ‘bitterzoet’. Scarlett Johansson en Adam Driver schitteren in dit verhaal over een koppel dat wil scheiden en moet vaststellen dat ze zo ook hun unieke vriendschap op het spel zetten.

2. Parasite

Gitzwart, altijd hilarisch, uiterst spannend en tegelijk ook een pakkende aanklacht tegen het klassenverschil in Zuid-Korea: dat zijn veel zaken om te combineren, maar regisseur Bong Joon-Ho (The Host, Snowpiercer) doet het met verbazingwekkend veel panache. Een terechte winnaar van de Gouden Palm.

3. Midsommar

Een intense rit van maar liefst tweeënhalf uur door een zonnig horrorlandschap: dat is de beste manier om Midsommar te omschrijven. We moesten nog bekomen van zijn debuut Hereditary, maar regisseur Ari Aster legt de lat meteen nog een paar kilometer hoger in deze instant horrorklassieker.

4. The Irishman

Robert De Niro en Al Pacino tezamen in een film van Martin Scorsese: de Heilige Drievuldigheid kreeg een nieuwe invulling. Een lange zit van drieënhalf uur, maar gangsterepos The Irishman verveelt geen moment: een hoogtepunt in de van hoogtepunten doordrongen carrière van de New Yorkse filmmaker.

5. Portrait de la jeune fille en feu

“Een van de mooiste slowburners aller tijden”, schreef onze recensent. Grote woorden, maar ze zijn niet gelogen. Deze film over de intieme relatie tussen een 18de-eeuwse kunstenares en de vrouw wier portret ze moet schilderen, nestelt zich traag onder je huid en blijft er nog lang na de aftiteling zitten.

6. Joker

Prijs voor controversieelste film van het jaar, deze antisuperheldenfilm over hoe een buitengesloten komiek de Slechterik Aller Slechteriken werd. Een film van Todd Philips – de beste uit zijn carrière – maar vooral van Joaquin Phoenix, die Heath Ledger naar de kroon steekt als het titelpersonage.

7. Dolor y gloria

Pedro Almodóvar is terug van nooit weggeweest. Alle typische ingrediënten – Penélope Cruz, Antonio Banderas en een kleurrijke stijl op kop – zijn in overvloed aanwezig, maar het is alweer even geleden dat de Spaanse grootmeester dit indrukwekkende niveau haalde.

8. Once Upon a Time... In Hollywood

Als Quentin Tarantino zich aan zijn belofte houdt om na tien films op pensioen te gaan, is dit zijn voorlaatste werk. En een herinnering aan hoezeer we ’s mans films gaan missen: ook “zijn meest persoonlijke film” is een grote en overtuigende liefdesverklaring aan de filmkunst.

9. Les misérables

Geen nieuwe (barslechte) verfilming van de klassieker van Victor Hugo, maar een bruut portret van het leven in de buitenwijken van Parijs. Regisseur Ladj Ly en zijn cast van plaatselijke, onervaren acteurs vermijden met succes een opgestoken vingertje, en leveren in plaats daarvan een emotionele mokerslag af.

10. Us

De Moeilijke Tweede Film van regisseur Jordan Peele, die vriend en vijand verbaasde met Get Out, een als horrorfilm vermomde aanklacht tegen institutioneel racisme. Het onheilspellende en indrukwekkende Us is moeilijker te interpreteren, en misschien daarom nóg beter. Lupita Nyong’o steelt de show in een indrukwekkende dubbelrol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234