Woensdag 30/11/2022

AchtergrondTelevisie

‘De verraders’, of hoe de show die jarenlang niemand hebben wou een absolute tv-hit werd

In ‘De verraders’ worden achttien min of meer bekende Vlamingen in een kasteel samengebracht. Drie van hen worden als verrader aangeduid. Zij beslissen wie vermoord wordt en dus het spel moet verlaten. Beeld VTM
In ‘De verraders’ worden achttien min of meer bekende Vlamingen in een kasteel samengebracht. Drie van hen worden als verrader aangeduid. Zij beslissen wie vermoord wordt en dus het spel moet verlaten.Beeld VTM

Wat heeft een 17de-eeuwse driemaster te maken met het nieuwe VTM-programma De verraders? Verrassend veel, zo blijkt.

Pieter Dumon

De verraders moet bij VTM een van de kijkcijferhits van het voorjaar worden. Het programma waarin achttien deelnemers meegesleurd worden in een wereld vol complotten en verraad groeide vorig jaar op de Nederlandse zender RTL4 - met meer dan 2 miljoen kijkers per aflevering - uit tot een revelatie. Bij onze noorderburen is het tweede seizoen ondertussen ingeblikt en het programma is intussen ook aan een internationale veroveringstocht begonnen. De verraders maakt vanavond zijn entree op VTM, maar ook een Amerikaanse, Britse, Noorse en Portugese versie staat in de steigers.

Nochtans zag het er lang naar uit dat De verraders nooit het scherm zou halen. Bijna zes jaar leurde Marc Pos, een ervaren televisiemaker met een verleden bij programma’s als Big Brother, Idols en De wereld draait door, met zijn voorstel voordat een zender toehapte. “Het probleem was dat mijn idee indruiste tegen zowat alle regels van de televisie-industrie”, vertelt hij aan de telefoon. “Niemand geloofde dat het zou werken. Behalve ikzelf.”

Muiterij

Het verhaal van De verraders begint in 2015, wanneer Pos het boek Muiterij op de Batavia in handen krijgt. Dat boek, een bewerking van het scheepsjournaal dat gezagvoerder Francisco Pelsaert minutieus bijhield, vertelt over de eerste en meteen ook laatste reis van de Batavia. Die driemaster van de Verenigde Oost-Indische Compagnie leed in 1629 schipbreuk voor de westkust van Australië. De bemanning raakte verspreid over een reeks eilandjes waarna een hevige strijd uitbrak, met het goud en zilver dat in het schip was achtergebleven als inzet.

“In het boek wordt gedetailleerd beschreven hoe de overlevenden elkaar probeerden te bedriegen en om de tuin te leiden tot uiteindelijk niemand een ander nog kon en durfde vertrouwen”, vertelt Pos. “Ik was geïntrigeerd door het verhaal en begon als tv-maker meteen te denken hoe je zoiets naar het scherm kon vertalen. Hoe laat je zien wat het betekent om in een wereld te vertoeven waar je niemand kunt vertrouwen?”

Dat denkwerk leverde een format op dat aanvankelijk ook echt De muiters heette. Een groep mensen - onder wie een aantal verraders - werd op een schip samengebracht. Daarna moest de groep op zoek naar de muiters van dienst, terwijl die zoveel mogelijk groepsleden moesten uitschakelen zonder ontdekt te worden. “Ik zag het heel groots met een historisch schip als decor en afvallers die zich via een loopplank in zee moesten laten storten”, lacht Pos. “Maar al snel bleek dat productioneel iets te hoog gegrepen.”

Aperitief in het kasteel in de eerste aflevering. Beeld VTM
Aperitief in het kasteel in de eerste aflevering.Beeld VTM

Het format van ‘De verraders’

In De verraders worden achttien min of meer bekende Vlamingen in een kasteel samengebracht. Drie van hen worden als verrader aangeduid. Overdag proberen zij met de rest van de groep allerlei opdrachten tot een goed einde te brengen. ’s Nachts beslissen de verraders wie vermoord wordt en dus het spel moet verlaten. De rest van de groep moet de verraders zien te ontmaskeren om het moorden te stoppen.

“Je zou het programma ook met onbekende deelnemers kunnen maken”, denkt Pos. “Maar de keuze voor bekende kandidaten geeft extra pigment aan het programma. Het gaat immers om mensen die je als kijker op zijn minst denkt een beetje te kennen. Dan is het extra schrikken als die onder druk van de omstandigheden dingen doen die je niet van hen verwacht.”

Te laat

Die productiekost was niet het enige probleem. In het format van Pos kregen de kijkers al bij het begin van het programma te zien wie de muiters waren. “Ik zag het programma niet als een whodunit, maar eerder als een sociaal experiment. Waarbij je als kijker vanop de eerste rij kunt observeren hoe de verraders te werk gaan. Ik vond dat een veel prikkelender uitgangspunt dan nog maar eens een variant maken op een programma dat al bestaat.”

Alleen zaten de zenderbazen waar Pos langs ging niet op hetzelfde spoor. “Ze vroegen zich af waarom je nog zou kijken als je toch al wist hoe de vork in de steel zat. Maar ik ben heel volhardend blijven pitchen en schaven aan het programma. Tot er uiteindelijk toch een zender geïnteresseerd raakte en we samen met RTL de puntjes op de i hebben gezet.”

Bedenker Marc Pos. Beeld © Olaf Smit
Bedenker Marc Pos.Beeld © Olaf Smit

Al waren er wel degelijk momenten waarop Pos op het punt stond er de brui aan te geven. Toen zijn zoon Daniël hem doodleuk kwam vertellen dat hij zijn programma-idee maar beter kon begraven, bijvoorbeeld. Het bestond immers al.

“Hij had toen Among Us ontdekt”, legt Pos uit. “Een gratis computerspelletje waarbij een ‘imposter’ de leden van zijn crew moet vermoorden tijdens het uitvoeren van opdrachten zonder dat de andere spelers er iets van merken.” Een concept vergelijkbaar met De verraders, waarbij de drie verraders ook de rest van de groep moet zien uit te moorden zonder daarbij in de kijker te lopen. Pos: “Heel even dacht ik echt: misschien ben ik te laat. Maar al snel zag ik in dat het succes van Among Us net een zegen was voor mijn idee. Het bewees dat het programma dat ik in gedachten had perfect aansloot bij de tijdgeest.”

Het format van De verraders doet ook denken aan De weerwolven van Wakkerdam, een gezelschapsspel dat vooral de laatste jaren steeds populairder wordt. Voor Pos nog een bewijs voor zijn tijdgeesttheorie. “Ik kende het spel niet, tot een aantal mensen me op de gelijkenissen wezen. Maar de populariteit van het spel bewijst dat heel veel mensen mijn fascinatie voor complotten, bedrog en psychologische spelletjes delen.”

De verraders, op maandag om 20.35 uur op VTM

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234