Dinsdag 29/09/2020

Architectuur

De vernieuwde Bijloke is de concertzaal waar Gent al dertig jaar op wacht

De Bijloke kreeg alle voordelen van een modern concertgebouw, zonder zijn historische authenticiteit te verliezen. Beeld Thomas Nolf

Een eigentijds geluid laten waaien doorheen een eeuwenoud gebouw? Een nieuwe concertzaal openen in coronacrisis? In Gent lijken ze goed gek. Maar in praktijk is er niéts mis met zoveel optimisme of ambitie. De Bijloke onderging een drastische make-over, maar behield zijn karakter als weergaloos erfgoed.

De laatste maanden hadden we meer nood aan ziekenzalen dan muziekzalen. In dat licht is het best wel een verademing om te merken dat een omgekeerde beweging net zo goed mogelijk is. Zo’n acht eeuwen geleden werd in een zompig gebied van Gent een gigantisch hospitaal opgetrokken. Voor het imposante dak alléén moest toen een volledig eikenbos in de Ardennen sneuvelen.

Vandaag vormt ditzelfde monument het kloppende hart van Bijloke Muziekcentrum. Met alle voordelen van een moderne concertzaal, maar net zo goed bewust gestationeerd in een eeuwenoude omgeving. De sfeer van een dertiende-eeuws ziekenhuis waart ook vandaag nog door de zaal, maar tegelijk kan het concertgebouw zich beroepen op een onberispelijke akoestiek en een moderne uitstraling. “Architectuur en akoestiek moesten één worden”, horen we een paar keer herhaald bij de inwijding.

Voor we één voet in de concertzaal binnen zetten, hebben we ook minstens tig keer de term “state of the art” horen vallen. Een zeldzame keer blijkt dat geen slap marketinggelul. Op vlak van akoestiek is het oprecht overweldigend om het Symfonieorkest Vlaanderen te horen repeteren. Het geluid van het orkest in residentie klinkt haarscherp en veelgelaagd. Imposant en toch intiem.

De Bijloke wilde een nieuwe standaard zetten op het vlak van akoestiek, zitcomfort en zicht. Dat kan lukken in deze comfortabel ogende cultuurtempel. De voorbije jaren moest De Bijloke zich uit de nood helpen met elektro-akoestische versterking, zodat het uitwaaierende geluid elk concert niet om zeep hielp. Aan die technische wrevel is paal en perk gesteld, wordt ons op het hart gedrukt.

Ambitieuze verbouwing

Het voorbije jaar stond alles dan ook in teken van een optimale klank, vertelt algemeen directeur Geert Riem. Die opdracht viel in de schoot van dezelfde Londense specialisten die ook voor Sydney Opera House, Oslo Opera en en het onwaarschijnlijke Cornucopia-podium van Björk onder handen namen. Zij vormden een team met DRDH Architects, dat onder meer de Bozar voor hun rekening had genomen.

We’re really rather proud of it”, laten de Londense akoestici van ARUP ons weten met een typisch Brits flegma. Een understatement van jewelste ook. De ambitieuze verbouwing gebeurde op een jaar zonder vertragingen, en een sinecure was het allesbehalve. “Het was alsof we een schip in een fles moesten krijgen”, vertellen ze. Om de historische authenticiteit niet te corrumperen, moesten de werken bijvoorbeeld verlopen zonder muren uit te breken.

De architecten creëerden meer volume, door de zaal iets meer dan een meter te verlagen. Het podium schoof dan weer twaalf meter naar voor, wat het aantal toeschouwers doet teruglopen, maar de concertbeleving ten goede moet komen. Een zo hoog mogelijke zaalcapaciteit kwam sowieso op de tweede plaats. Overigens: met de toevoeging van koorbanken achter het podium, waardoor iets meer dan honderd toeschouwers de concerten vanaf een bevoorrechte positie kunnen volgen, heeft de zaal net voor een even intieme als magistrale surplus moet zorgen.

Ook de akoestische vervorming door de scheve stenen muren, die wellicht al in de dertiende eeuw verzakten, werd eindelijk aangepakt. Over de hele lengte is een stijlvolle eiken lambrisering gekomen, die het geluid zowel absorbeert als weerkaatst. Daarnaast werd het legendarische dakgebinte onder handen genomen, omdat die de akoestiek te veel opslorpte.

“Een mijlpaal voor de stad”, noemde Gents burgemeester Mathias De Clercq de zaal. “Het vormt de top in Gent, maar ook in de wereld. Alleen het beste is goed genoeg voor Gent.” Hij sprak meteen ook zijn wens uit om Gent als rechtgeaarde culturele hoofdstad in 2030 naar voren te schuiven, nu de Arteveldestad eindelijk beschikt over een concertzaal waar ze al dertig jaar op wacht.

“De Bijloke zag ik als een oude man, heel stijlvol en gedistingeerd. Maar tegelijk ook een weduwnaar die te lang alleen bleef”, stelt Sophie de Somere van ONBETAALBAAR. Zij stond mee in voor de charmante foyer buiten de concertzaal en de historische kapel die vandaag als vestiaire dient. “In dat decor staan levendig groen en ronde vormen symbool voor een nieuwe vlam in het leven van die oude man. Hij is nog steeds dezelfde, maar je kunt er opnieuw over de vloer komen. Er heerst een nieuwe huiselijkheid. Je moét je hier ook op je gemak kunnen voelen. In De Bijloke zou je niet op de tippen van je tenen hoeven te lopen wanneer je hier een voet binnen zet.”

Feestelijk openingsweekend op 4/9 tot 6/9 met Symfonieorkest Vlaanderen, B.O.X en Dez Mona, International Opera Academy. Alle info: www.debijloke.be (enkel nog tickets voor Bijloke Binnenstebuiten zaterdag 11u, rest is uitverkocht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234