Maandag 21/10/2019

Expo

De verborgen kunst van Walt Disney

Een tekening ter voorbereiding van 'The Sorcerer's Apprentice'. Beeld RV Copyright © 2016 Disney Enterprises, Inc.

Deze week verschijnt het kolossale Taschen-boek The Walt Disney Film Archives. En volgende week opent de expo The Art of Walt Disney in Parijs. Het draait allemaal om 'concept art'. Voorstudies die we nooit in de film te zien krijgen. En dat is big business.

Met een prijskaartje van 150 euro ligt The Walt Disney Film Archives in de wat duurdere prijsklasse van uitgeverij Taschen. Maar het boek is dan ook uniek, met 1.500 illustraties uit de periode die Walt Disney zelf heeft meegemaakt. Van de eerste cartoons uit 1921 tot The Jungle Book uit 1966. Auteur Daniel Kothenschulte vond van elke film schetsen, ontwerpen en studies die de look-and-feel hebben bepaald, maar nooit eerder zijn vertoond. En het is een klein mirakel dat die allemaal zijn bewaard.

Concept art is decennialang niet belangrijk bevonden, zegt Amid Amidi, hoofdredacteur van de Amerikaanse animatieblog Cartoon Brew. "Al bij al draaide het om de film. Dat was het afgewerkte product. Eens die klaar was, waren de tekeningen niet meer nodig. Heel wat animatiestudio's hebben dat materiaal destijds gewoon verbrand op een vuilnisbelt achter de studio."

Die houding veranderde in de jaren 60, toen het publiek geïnteresseerd raakte in het ontstaansproces van tekenfilms. Amidi: "Plots zag men in dat die ontwerpen ook heel mooi waren, en dat er vaak ongelooflijk vakmanschap aan te pas kwam. Op dat moment ontstonden ook internationale animatie-associaties of het Franse animatiefestival in Annecy. Sindsdien wordt er veel meer bewaard."

Grote uitzondering op die regel: Disney. Daar werd al sinds het prille begin werkelijk alles bijgehouden. Documenten in een bibliotheek, tekeningen in de Animation Research Library. En daar kreeg Taschen nu onbeperkte toegang toe. "Er bestaan al wel wat boeken over de animatiefilms van Disney, maar dankzij de smaakvolle selectie en de kwalitatieve uitgave is dit heel bijzonder", vindt Amidi.

Kubistische invloeden zijn aanwezig in ontwerpen voor Sleeping Beauty. Beeld RV Copyright © 2016 Disney Enterprises, Inc.

Het kolossale boek valt ook op in de overvloed aan andere 'art of'-boeken die er vandaag op de markt zijn. Want hoewel tekenfilms anno 2016 vooral met de computer worden gemaakt, hebben animatiestudio's nog altijd tekenaars en schilders in dienst die werken aan de preproductie. "Zulke 'art of'-boeken zijn een manier om dat werk te documenteren", zegt Amidi. "De trend begon in jaren 2000 bij Chronicle Books, dat voor elke Pixar-film zo'n boek uitgaf. Maar tegenwoordig slaat de slinger door en verschijnt er voor elke film zo'n boek."

Dat concept art verkoopt, bewijzen ook de vele reizende expo's. Ook een trend die bij Pixar is begonnen, toen de studio in 2005 zijn twintigste verjaardag vierde in het New Yorkse MoMA. Volgende week vrijdag opent de expo 'The Art of Walt Disney Animation Studios' in Parijs.

"Met deze expo willen we de visionaire kant van de studio belichten", zegt Jean-Jacques Launier, curator van het Art Ludique-museum. "Disney ging altijd mee met zijn tijd. In de voorstudies van Dumbo of Fantasia zien we invloeden van het surrealisme. Het kubisme is dan weer aanwezig in ontwerpen voor Sleeping Beauty."

Een pasteltekening voor Dumbo. Beeld RV Copyright © 2016 Disney Enterprises, Inc.

Reizende expo's

Maar de focus ligt niet alleen op de 'Golden Age', de periode die ook het Taschen-boek omvat. In het museum is ook aandacht voor de 'Disney Renaissance', de succesvolle periode in de jaren 90 met films als Aladdin of The Lion King. En voor de nieuwe generatie 3D-films, zoals Tangled, Frozen of de nieuwe Vaiana.

"We linken het kunstige aan de technologie", zegt Launier. "In 1933 bedacht Walt Disney de multiplanecamera, waarmee hij diepte in zijn tekenfilms kon creëren. Beauty and the Beast uit 1991 was dan weer de eerste animatiefilm die gebruikmaakte van 3D-effecten met de computer. Er bewoog wat, artistiek én technologisch. Dat verklaart ook de ondertitel van de expo: 'Movement by Nature'." Na de wereldpremière in Parijs trekt de tentoonstelling naar Tokio.

Beeld RV Copyright © 2016 Disney Enterprises, Inc.

The Walt Disney Film Archives. The Animated Movies 1921-1968 is verschenen bij Taschen. The Art of Walt Disney Animation Studios - Movement by Nature van 14/10 tot 5/03/17 in Art Ludique-Le Musée, Parijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234