Maandag 14/10/2019

Sonic City

De val van een mannenbastion: vrouwen grijpen de macht over de gitaar

Courtney Barnett is curator van Sonic City in Kortrijk. Beeld Francis Vanhee

Laat slackerprinses Courtney Barnett een festivalaffiche inkleuren en ze maakt prompt een statement. Dat heeft ook Sonic City ondervonden: meer dan 80% van de door haar geboekte artiesten zijn vrouwen, van wie het grootste deel een gitaaract is. Het lijkt een uniek gegeven in een mannenwereld. Maar dat is het niet, of dat zou het toch niet mogen zijn.

Het is al jaren een heikel punt in de muzieksector: diversiteit op de podia. Affiches zijn doorgaans te wit, te mannelijk, te eentonig. En daar heeft Courtney Barnett als curator van het Kortrijkse festival Sonic City niets beters op gevonden dan tegen de stroom in te zwemmen. Je kunt haar keuze om een vrijwel volledig vrouwelijk festival samen te stellen als een statement zien, of simpelweg als een weerspiegeling van de huidige indiescene. Want hoe je het ook draait of keert: de opwindendste gitaarmuziek van het moment komt nu eenmaal van vrouwen.

Sonic City veegt met een geweldig programma het cliché van tafel dat vooral mannen snarentemmers zijn. Ga maar eens op consultatie bij de platenboer: je kunt niet meer om de gitaarvrouwen heen. Met Courtney Barnett, Joan As Police Woman en Snail Mail komen de ambassadeurs van het huidige indietijdperk naar Kortrijk. Ze zijn het uithangbord van de val van een mannenbastion: vrouwen grijpen steeds vaker de macht over de gitaar.

The Future Is Female luidt de ondertitel van Sonic City, en dat weten ook gitaarfabrikanten. Fender maakte onlangs een studie bekend waaruit blijkt dat 50 procent van de eerste aankopen in de Verenigde Staten is toe te wijzen aan vrouwen. Taylor Swift zorgde destijds als countrymuzikant voor een enorme boost in de verkoop, want “je kunt niet worden wat je niet ziet”, volgens de Australische Stella Donnelly, die zondag op Sonic City speelt. “Je zag vroeger geen vrouwelijke gitaristen op podia, in de media of in campagnes. Dat is nu wel het geval, en dat inspireert jongeren om een gitaar op te pakken.”

Lindsey Jordan met haar band Snail Mail. Beeld Redferns

Niet serieus genomen

“Een gitaar is niet langer een instrument dat geassocieerd wordt met behaarde mannen met een lederen vest en een Guns N’ Roses-shirt”, grijnst Donnelly, die de resultaten van de studie toejuicht. Ze staat niet alleen: Lindsey Jordan van Snail Mail speelt ook op Sonic City en is evenmin verbaasd over de cijfers. “Je moet al met serieuze oogkleppen rondlopen als je de huidige beweging zou ontkennen”, zegt de negentienjarige gitarist. “We hoeven niet te mekkeren over wat er in het verleden fout liep, maar focussen op de toekomst. Een vrouw met een gitaar was taboe, maar de perceptie is aan het veranderen. Ik word, net als andere vrouwelijke muzikanten, gesponsord door een bekende gitaarfabrikant. We worden niet meer over het hoofd gezien.”

Fender gebruikt voor zijn campagnes niet langer de Eric Claptons van deze wereld, maar trekt resoluut de kaart van (jonge) vrouwen. Ook andere producenten volgen dat voorbeeld. Al lost die marketingaanpak niet alle problemen op, zegt Stella Donnelly. “Voor de schermen duiken er vrouwen op, maar achter de schermen wordt er nog steeds neerbuigend over ons gedaan. Je moet maar eens door enkele gitaarfora scrollen: je kunt niet om de vrouwonvriendelijke reacties heen. Het blijft ook intimiderend om een gitaarwinkel binnen te stappen, waar je nooit een divers personeel aantreft. Ik word zelden serieus genomen in zo’n winkel. Je krijgt er prompt een gitaar met bloemen en een glinsterende gitaarriem onder de neus geduwd.”

De Australische Stella Donnelly. Beeld Redferns

Lindsey Jordan van Snail Mail is minder vatbaar voor zulke kritiek, maar bevestigt dat het haar ook overkomt. “Als ik mijn mailbox zou openen, ben ik er zeker van dat ik honderd negatieve berichten aantref. Een vrouw met een gitaar wordt nogal makkelijk als lesbienne beschouwd”, grinnikt ze.

Plek voor borsten

Cate Le Bon staat eveneens op de affiche van Sonic City, onder de naam Drinks, met haar muzikale partner Tim Presley. “Waarom ben ik slechts een zangeres en wordt hij, als man, een muzikant genoemd?”, uitte Le Bon haar frustratie in The Guardian. Ook Stella Donnelly kent die opmerkingen. “Als mijn vriend mij begeleidt naar een optreden, wordt hij backstage als eerste aangesproken. Want een vrouw kan onmogelijk een rockartiest zijn, toch?”

Toen The New York Times enkele prominenten uit de huidige indiescene samenbracht, onder wie Snail Mail, Soccer Mommy en Sheer Mag, klaagden zij collectief over de seksistische reacties waarmee ze dagelijks worden geconfronteerd. Van ‘de deuren gaan pas binnen twee uur open’ tot ‘van wie ben jij het lief?’. Het zijn slechts enkele voorbeelden. Stella Donnelly beaamt dat. “Het gebeurt weleens dat een technicus mij vraagt of hij mijn gitaar moet stemmen. Of ze vragen of ik weet hoe ik mijn gitaar moet aansluiten op een versterker. Lachwekkend gewoon.”

De speelkansen worden groter, en de zichtbaarheid in de media vervolgens ook. Maar een vrouwelijke gitarist krijgt het dus nog net te vaak te hard te verduren. Al is er naast de haatreacties nog de problematiek van het instrument zelf. “De vorm van een gitaar is geïnspireerd op het vrouwelijk lichaam, maar het zijn wel vrouwonvriendelijke instrumenten”, opperde Cate Le Bon. Gitaarkoningin St. Vincent was haar klassieke gitaar zelfs zo beu dat ze een vrouwvriendelijk model ontwierp, “with room for a breast or two”

“Maar het idee dat je geslacht als gitarist een handicap is, is gewoon fout”, schreef Le Bon in The Guardian. Al juicht ze de komst van vrouwvriendelijke modellen wel toe. “Je sluit geen mannen uit, en tegelijkertijd sluit je vrouwen in de armen.”

Sonic City, 9-11/11 in Départ, Kortrijk. soniccity.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234