Zaterdag 08/05/2021

BoekrecensieBoeken

De ups en downs van twee ontsporende zielen in flowerpowerland ★★★☆☆

Hippies in het Amsterdamse Vondelpark. Beeld Gamma-Keystone via Getty Images
Hippies in het Amsterdamse Vondelpark.Beeld Gamma-Keystone via Getty Images

In Knikkerkoning wekt Kira Wuck de bonte capriolen van haar hippieouders tot leven. Ze raakten diep ondergedompeld in de Amsterdamse flowerpowerscene.

‘Melancholisch absurdisme’ en ‘laconieke ironie’. Twee van de meest voorkomende typeringen waar Kira Wuck (°1978) het sinds haar bezongen poëziedebuut Finse meisjes (2012) mee moet stellen. Als dichteres bekoort Wuck niet alleen de hardcoreliefhebbers. Ze palmt ook moeiteloos lezers in die niet dagelijks hun portie verzen degusteren, mede door haar markante podiumoptredens.

De dyslectische Wuck – steeds meer lonkend naar het proza – is een buitenbeentje in de laaglandse letteren. Het heeft deels te maken met haar familieverleden, dat in de Hollandse media al vaker breed is uitgemeten. Haar flamboyante moeder was afkomstig uit Finland, haar vader groeide als Indonesische jongen in de Nederlandse Biblebelt op.

Beiden ontvluchtten de beknelling van hun gezin en troffen elkaar in het Amsterdamse Vondelpark, in de jaren 70 dé attractiepool voor blowende hippies. Maar toen Wuck elf was, overleed haar destructieve moeder aan een cocktail van drank en pillen. Haar vader stierf vijf jaar later aan kanker.

Toch gaat weeskind Wuck niet zwaartillend om met haar turbulente, rommelige jeugd, zo blijkt uit haar romandebuut Knikkerkoning, waarin ze geen enkele moeite doet om de autobiografische component weg te moffelen. Ze liep allang rond met het idee om haar ouders voor het voetlicht te halen, het was ‘onontkoombaar’, vertelde ze in een interview met Het Parool: ‘Mijn kinderjaren waren toch vooral heel avontuurlijk. We gingen vaak ongepland op reis, als het geld op was moesten we liften en slapen op het station of het strand. (…) Ik zie mezelf zeker niet als een beschadigd kind, eerder als streetsmart.’

Miniatuurtjes

Wuck bouwt het driedelige Knikkerkoning via beknopte hoofdstukjes op. Bijna miniatuurtjes zijn het, waarin ze eerst – een tikje uitvoerig – de jeugdjaren van Otto (zoals haar vader hier heet) en Anne (haar moeder) evoceert. De gebeurtenissen ontrollen zich in kortaangebonden zinnetjes, soms met een droogkomische twist én vol rake observaties en subtiele vooruitwijzingen.

Je voelt bij Otto en bij Anne – dromend van filmsterren en rockhelden – al vroeg de neiging opborrelen om uit te breken, zij het zonder vastomlijnd doel. ‘Ze weet dat er wat aan het veranderen is. Iets wat haar moeder niet kan tegenhouden, het groeit zoals een rups, die openscheurt in tere vleugels.’

Anne kampt met een dominante moeder die haar betuttelt en bekijkt ‘alsof ze een miskoop is’, Otto’s vader is een ex-militair die in het almaar uitdijende gezin bijna sadistisch de plak zwaait.

Geen wonder dat Otto en Anne elkaar in de armen sluiten in het wufte atmosfeertje van vrijheid-blijheid, in dat van hasj­odeurs vergeven Amsterdam (‘een stad waar iedereen opnieuw kan beginnen’). De ietwat naïeve Anne kickt op de ‘mooie mensen met verwilderd haar’ en hun ‘lome gelukzaligheid’, als tegengewicht tegen haar eigen ‘zwaarmoedige onderbuikgevoel’, terwijl de blijmoediger Otto er Bob Dylan-songs gaat tokkelen.

Wuck propt de geanimeerde belevenissen van Otto en Anne in amper 200 pagina’s waar andere auteurs daar wellicht het drievoudige voor nodig hebben. Met een flinke vaart volgen we de ups en downs van deze ontsporende zielen, die zich ook voor het karretje van foutieve connecties laten spannen.

Wuck toont hoe achter de hippie- en hare krisjna-idylle het gevaar schuilt en de mislukking wenkt, zeker als je verslavingsgevoelig en stuurloos bent. En dat er wel degelijk grenzen overschreden werden door malafide mansvolk, junks en maffiose types.

Tegelijk bewaart Wuck enige luchthartigheid. Zo is de episode waarbij Otte en Anne bij Brigitte Bardot thuis belanden, zonder meer vermakelijk. Even lijkt het geluk voor het grijpen te liggen met de geboorte van ‘Jane’ (Kira), die aan het eind zelf nog haar perspectief offreert. Maar het drama ligt op de loer.

Zonder poeha

Dik gezaaid zijn ze niet, de Nederlandstalige romans over het (Amsterdamse) flowerpoweruniversum van weleer. Het maakt Knikkerkoning op zich al opmerkelijk. Wuck houdt haar stijl opvallend bedaard en ‘klein’, zonder veel stemverheffing of poeha. Of was ze juist bang om het allemaal te dik aan te zetten? Soms gaat ze te uitdrukkelijk beschrijvend te werk, zodat je weleens snakt naar meer timbre. Toch is er doorgloeide sympathie en begrip voor die resem ouderlijke vergissingen, capriolen en strapatsen.

En ongetwijfeld ook voor die ongedwongen tijdgeest waarin buiten de lijntjes kleuren veel minder werd afgestraft dan nu. Het vormt de onmiskenbare charme van deze roman.

Kira Wuck, 'Knikkerkoning', Podium, 206 p., 20,99 euro.

 Beeld RV
Kira Wuck, 'Knikkerkoning', Podium, 206 p., 20,99 euro.Beeld RV

Met een flinke vaart volgen we de ups

en downs van

twee ontsporende zielen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234