Dinsdag 12/11/2019

Robbedoes

De Tweede Wereldoorlog door de ogen van Robbedoes

Robbedoes fietst door de straten van Brussel, dat gebombardeerd is door de Duitsers. 'Zijn geweten werd gevormd door de oorlog toen hij 14 was.' Beeld RV

Robbedoes die tijdens WO II het jodentransport tracht te beletten of Kwabber- noot die voor de collaborerende krant Le Soir werkt? Hoop in bange dagen is geen alledaagse Robbedoes, weet ook auteur Emile Bravo.

Zwarte laarzen die door de Brusselse straten marcheren, fascistische jongeren van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) die op de vuist gaan met de katholieke scouts, zwaar verbrande lijken na een Duits luchtbombardement... Het zonet verschenen Hoop in bange dagen is geen alledaags Robbedoes-album. De opzet van Emile Bravo is duidelijk: de gruwelen tonen van Wereldoorlog II. "En je hebt nog niets gezien", begint de Fransman. "Dit eerste deel (van vier, GDW) verbeeldt slechts de eerste maanden van het eerste oorlogsjaar en is uiteraard klein bier vergeleken met wat komt: de jodendeportaties en Holocaust."

Naar het waarom van het verhaal is het niet ver zoeken, zegt hij. "Robbedoes fungeerde bij zijn geboorte in 1938 alleen als de mascotte van het gelijknamige blad. Hij werd pas interessant toen Franquin hem vanaf 1946 liet evolueren tot een humanist/avonturier. Ergens daartussen ontwikkelde hij zijn persoonlijkheid. Het is vreselijk, maar mensen evolueren vaak bij trauma's. Idem voor Robbedoes. Zijn geweten werd gevormd door de oorlog toen hij pakweg 14 was."

Nuance, daar was het Bravo om te doen. Niet de Duitsers, wel de nazi's zijn de vijand, laat hij Robbedoes zeggen. Bovendien zadelde hij hem op met een Duits-joodse vriend en een communistisch lief. Hoewel Bravo zijn verhaal als tragikomedie omschrijft, dook hij in boeken en liet zich omringen door historici als Laurence Schram van de Mechelse Dossin-kazerne.

"Het laatste wat ik wilde, was een zwart-witbeeld. Kijk, toen de Duitsers binnenvielen was België ko geslagen. Maar de Belgen twijfelden ook. De Duitsers waren gedisciplineerd en georganiseerd. 'Na de chaos die we hebben beleefd is het misschien niet zo slecht dat iemand weer orde op zaken stelt', laat ik iemand zeggen. Want wat was dat fascisme precies? Pas later zag men de gruwel van het nazisme. Ik heb getracht die tijdgeest zo objectief mogelijk te verbeelden. Centraal stond: Als ik Robbedoes was, onwetend over fascisme of communisme, hoe zou ik me dan gedragen?"

Kerstman bestaat niet

Bravo blaast wanneer de in Frankrijk geponeerde kritiek valt als zou dit album ongeschikt zijn voor kinderen. "Hoe vroeger kinderen weten wat er is gebeurd, hoe beter ze de wereld begrijpen waarin ze leven. Waarom zou je jonge mensen niet voorbereiden op hoe het er op deze planeet aan toe gaat? Dit zijn wij. Dit is onze geschiedenis. Je mag hen niet laten inslapen met afleidingen.

"Een van mijn ergste jeugdervaringen was toen ik erachter kwam dat de Kerstman niet bestond. Ik was 10 en bleef me afvragen: waarom hebben jullie me belogen? Een jaar later ontmoette ik een jongen die vertelde over Einsteins relativiteitstheorie en wat er zou gebeuren als je beweegt met de snelheid van het licht. Ik was te jong om het te begrijpen, maar het had een enorme impact. Toen ik begreep dat zelfs volwassenen daar niet bij stil stonden, besefte ik hoe onwetend wij waren. Als ik nu rond me kijk, ervaar ik hetzelfde: een gebrek aan educatie.”

Bravo bladert naar een scène in het album waarin jonge katholieke scouts in aanvaring komen met jongeren van het VNV. "Kijk vandaag om je heen en je ziet hetzelfde: volwassenen die jongeren trachten te manipuleren. Je kunt alles doen met jonge mensen. Ze worden voor de opportunistische kar gespannen. Vreselijk. In die zin laat ik Robbedoes zijn eigen vrije wil, geweten en vrijheid ontdekken. En dat in nota bene een gruwelperiode waarin iedereen, zoals wij dat noemen, le libre arbitre van de ander tracht te kapen. Ik wil laten zien hoe de vrije wil Robbedoes, en bij uitbreiding ons allemaal, definieert."

Emile Bravo, auteur van het album ‘Hoop in bange dagen’. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234