Dinsdag 06/12/2022

De smaak van de Belgen: Lezers tuk op Dimitri Verhulst

Dimitri Verhulst. Beeld EPA
Dimitri Verhulst.Beeld EPA

Ter gelegenheid van dertig jaar Fnac gaat de cultuurwinkelketen samen met De Morgen op zoek naar de culturele smaak van de Belgen. Op deze site konden de lezers uit dertig boeken, films en cd's hun toppers naar het zenit stemmen. Vandaag: hoe ziet de boekensmaak van de Vlaming eruit? Dimitri Verhulst, Tom Lanoye en David Van Reybrouck gooien de hoogste ogen in de top tien

Dirk Leyman

Dimitri Verhulst blijft een publiekslieveling. Ondanks het gemengde onthaal van zijn recentste roman De laatste liefde van mijn moeder steekt hij met kop en schouders boven zijn pretendenten uit in deze Smaak van de Belgen-poll. Zoveel is zeker: De helaasheid der dingen heeft zich diep in de harten en geesten van de Vlaming genesteld en haalde intussen bijna vijftig herdrukken, mee aangezwengeld door de met prijzen overladen verfilming van Felix van Groeningen. De helaasheid der dingen is de semi-autobiografische kroniek van Verhulsts tumultueuze jeugd, in het imaginaire dorpje Reetveerdegem, nabij Aalst. De jonge Dimitri woont er samen met vader Pierre, zijn grootmoeder en drie werkloze 'nonkels' Potrel, Witten en Zwaren. Zij maken van het wereldkampioenschap zuipen hun ultieme wapenfeit. Verhulst kreeg voor De helaasheid de publieksprijs van de Gouden Uil, naast Humo's Gouden Bladwijzer en De Inktaap 2008. En "een armoedige maar toch liefdevolle dronkenmansjeugd", zo vatte de AKO-jury De helaasheid samen. Zij nomineerde Verhulst maar bekroonde hem uiteindelijk niet. En ze voegde eraan toe: "De roman gaat ook over het falen van vaders en over de kwetsende zelfgenoegzaamheid van degelijke burgers."

Hoge toppen
De tweede plaats in de poll is bestemd voor Tom Lanoye. Niet met de bejubelde moederhommage Sprakeloos maar wel met zijn De monstertrilogie (1997), die Het goddelijke monster, Zwarte tranen en Boze tongen bundelt. Lanoye verhaalt in De monstertrilogie over de wederwaardigheden van een rijke West-Vlaamse familie tapijtenhandelaren, die hun rijk zien teloorgaan door jaloezie, corruptie en seksuele escapades. Tegelijk maakt hij ook een analyse van de Belgische pijnen. Een verfilming en tv-bewerking van De monstertrilogie door Hans Herbots is in de maak.

Dat David Van Reybrouck hoge toppen scheert met Congo wekt amper verwondering. In de ranglijst van Fnac en De Morgen bekleedt hij de derde plaats, nog net op het ereschavot. Zijn met de AKO Literatuurprijs 2010 bekroonde werk beleeft een onwaarschijnlijke zegetocht in de boekhandel, het aantal verkochte exemplaren stoomt inmiddels op naar de 200.000. De Morgen-chef buitenland Koen Vidal ziet de kracht van dit boek in "een gedegen encyclopedische kennis", gekoppeld aan "verhelderende en veelzeggende getuigenissen van tientallen Congolezen". Net daarom is het "in harmonie" met de Congolezen: "Het laat de donkere kanten van Congo niet onaangeroerd. Maar met veel kracht en literaire schoonheid maakt Van Reybrouck ook duidelijk dat uitzonderlijke land evengoed het hart van het licht herbergt."

Vreemde eend
Eerder verrassend is dat Hugo Claus met Het verdriet van België (1983) slechts op de vierde plaats strandt. De kolos van de Vlaamse literatuur kondigde zijn magnum opus ooit aan als "een boek over het leven in Vlaanderen zoals ik dat gekend heb, maar zoals het nu niet meer bestaat". De bildungsroman vindt zijn oorsprong in zijn eigen jeugd en blikt door de ogen van de elfjarige Louis Seynaeve naar het verwarde België tijdens de Tweede Wereldoorlog én de collaboratie. Bij de Franstalige lezers - waar Le Soir mee enquêteerde - staat Hugo Claus' Le chagrin des Belges dan weer op de tweede plek, twee plaatsen hoger dus dan in de Vlaamse ranglijst. Durf dan nog eens zeggen dat de Walen een Vlaamse klassieker niet op prijs stellen.

Dat de Vlaming zijn smaakpapillen ook in boekvorm verwent en koestert, weten we al langer. Maar het is de onverwoestbare klassieker Ons kookboek (van de 'boerinnenbond') die blijft bekoren, vandaar de vijfde plaats, na de literaire kopstukken. Een vreemde eend in deze bijt? Best wel. En op de voet gevolgd door Belgicum van Stephan Vanfleteren, het eerste fotoboek dat in de smaak van De Morgen- en Fnac-bezoeker valt. Vanfleterens hoogstpersoonlijke expeditie naar de ziel van de Belg gaat trouwens vergezeld van teksten van - opnieuw - David Van Reybrouck. Erwin Mortiers Godenslaap, waarin het negentigjarige hoofdpersonage met woordrijke tremolo terugblikt op de Grote Oorlog, blijft met een zevende stek net Stefan Brijs' apocalyptische kloonroman voor op acht. De top tien wordt vervolledigd door de BOZAR-catalogus over Luc Tuymans en Duet met valse noten, het jeugddebuut van Bart Moeyaert.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234