Vrijdag 24/01/2020

Spoken Word

De rapsters van Poetic Pilgrimage: feministisch, mondig en moslima's

Beeld Thomas Sweertvaegher

Ze zijn kleurrijk, mondig, moslima’s en ze houden van het podium: de Britse meisjes van Poetic Pilgrimage zijn de sterren van de theatervoorstelling Malcolm X. Met spoken word en hiphop eisen ze, zonder compromissen, hun plek op in deze wereld. Tegen wil en dank zijn ze postergirls voor diversiteit 2.0.

A black female 
who’s tasted the Greatness of God
Is seen as the bottom tip
of an inverted pyramid
One step lower and you cease to exist
But we resist, we resist
You thought you pushed us down
But we planted our seeds in the ground
And flipped it, came back
with Black Girl Magic
Black orchids, black roses,
black tulips, black daisies

Zaterdagavond, op de laatste trein van Brussel naar Antwerpen. Drie jonge mannen achter me praten na over Malcolm X, de nieuwste voorstelling van de KVS die ze net zagen. “Die twee meisjes, met hun spoken word”, zegt er eentje bewonderend. De twee anderen mompelen instemmend. Ze maken indruk, de twee Britse dames, samen Poetic Pilgrimage. Hun looks, hun zelfvertrouwen, de kracht die ze hun woorden geven op het podium.

Muneera Rashida (1980) en Sukina Abdul Noor (1982) zijn kleurrijke feministen, hiphoppers en moslims uit Londen, een combo waarvan ze van pakweg Tremelo wellicht nogal van zouden opkijken. Ze grappen er vaak over: een nieuw publiek heeft drie nummers nodig om zich over de verbazing heen te zetten. Vorig jaar werd over hen een documentaire gedraaid, Hip Hop Hidjabis, en de media weet hen steeds vaker te vinden met vragen over hun geloof, over diversiteit, hun liefde voor het podium en hun geslacht. En vooral: of al die elementen wel te verenigen zijn? “Soms voelt het alsof we een gimmick zijn. Die labels worden op ons geplakt, terwijl we niet zo voor -isten zijn. Maar deze thema’s zijn belangrijk, dus we willen er wel over praten. En onze stemmen, ons perspectief hoor je niet elke dag. Dat is ook het idee van Poetic Pilgrimage.”

Het Britse moslim-hiphop-duo dat spoken word brengt in de theatervoorstelling Malcom X. Beeld Thomas Sweertvaegher

De dames werden geboren en getogen in Bristol, uit Jamaicaanse ouders. Caraïbische families kweken sterke vrouwen, lachen ze. Na een lange spirituele zoektocht bekeerden de meisjes zich in 2005 tot de islam, geïnspireerd door Malcolm X. De een had een mohawk, de ander lange dreadlocks, ze waren populaire meisjes, feestbeesten die vrij snel kozen voor een hoofddoek. Sukina: “Ik zou mijn universiteitsdiploma vieren door champagne te drinken in bed. Uiteindelijk ben ik voorzichtig moskeeën gaan bekijken.” Drie weken later lieten islamitische terroristen zicht ontploffen op de Londense metro.

“Plots werden we vijanden”, vertelt Muneera. “Mensen eisten antwoorden van ons. Op straat werden we uitgescholden voor taliban bitch, ze gooiden eten en sigarettenpeuken naar ons hoofd. Als dan niemand tussenkomt, dan voel je je zo alleen. Elke dag, in de metro, leest iedereen de krant met dezelfde koppen: islamitische taxi-chauffeur weigert blindengeleidehond in auto, of zoiets. En ze kijken naar jou, met je hoofddoek. Er zijn vrouwen die geslagen worden, wiens hoofddoek wordt afgerukt. Ook vandaag nog. Zonder elkaar, onze opvoeding en ons gevoel voor humanisme, zouden we zijn afgegleden naar een donkere plek. Veel mensen zitten daar. Als je denkt dat de maatschappij je uitspuwt en haat, dan laat je die maatschappij los.” Sukina: “Na elke aanslag voel ik paniek, want ik weet dat er komt.”

Tegelijk, en dat is het goede nieuws, voelde de islamitische gemeenschap in Groot-Brittannië aan dat ze naar buiten moesten treden. En de nieuwbakken moslimmeisjes bleken de ideale postergirls voor de liberale strekking van de godsdienst. “Kijk, wij zijn geen achterlijke religie. We hebben twee hiphoppende meisjes. Dat was een rare periode.” Als moslima’s hebben ze het alleszins moeilijker dan als vrouwen met een zwarte huidskleur, sommige vrienden lieten hen ook vallen. “Wat ons overkomt, hebben onze ouders jaren geleden meegemaakt. Fundamenteel is er weinig veranderd.”

Beeld Thomas Sweertvaegher

De hang naar religie en spiritualiteit zat er altijd al in. Subkina's alleenstaande moeder is rastafari, Muneera’s moeder is heel actief in de pinksterbeweging. Zelf waren ze zoekende. Het katholicisme was hen te rigide en bood geen ruimte vroog vragen over gender of kleur. “We waren niet geïnteresseerd in een georganiseerde religie, evenmin verkeerden we in een crisis ofzo. Maar de islam pakte ons meteen in.”

Wat hen zo aantrok? Sukina: “Toen ik las over de vijf pijlers van de islam, leek het alsof ik al een moslim was. Het idee van de bedevaart, aandacht voor goede doelen: daar was ik al mee bezig.” Of nog concreter: “Ik hou ervan om vijf keer per dag te bidden. Zo volg ik de zon, het natuurlijk verloop van de dag. En het zijn momenten waarop ik even uit die dag kan stappen, even kan stilstaan bij hoe de dag verloopt en hoe ik me heb gedragen als mens.” Muneera: “Ik voel me erg verbonden met de wereld en mensen. Ik kan de lucht zien en er dankbaar voor zijn. Sowieso zitten we meer aan de spirituele, mystieke kant van de islam, die draait om verbondenheid, dankbaarheid en ervaringen.”

Het feit dat ze op een podium staan als mondige vrouwen, levert hen soms veel applaus op, maar ook kritiek “Sommigen vinden dat we de religie bevuilen, wat we doen. Het is complex.” Daarin zat ook de grootste vrees van hun ouders: dat ze zich zouden opsluiten omdat ze vrouwen zijn. “Het is toch vooral iets cultureel, niet religieus. Op de universiteit hebben we veel boeken gevonden over de islam, ook van de schrijfster Fatima Mernissi (de vorig jaar overleden Marokkaanse sociologe, LB). Uit de koran wordt selectief geplukt als het over vrouwen gaat. Er zijn meer verhalen over vrouwen die zingen en instrumenten bespelen voor Mohammed, dan mannen.” Het gaat ook om perceptie: “Altijd wordt Saudi-Arabië aangehaald, nooit Syrië waar een zotte traditie van vrouwelijke geleerden bestond.”

Beeld Thomas Sweertvaegher

Maar, zeggen ze: als mensen een meer conservatieve beleving hebben van hun religie, dan respecteren ze dat. Geen handen willen geven, boerkini of bikini, ieder z’n ding. “Conservatief of liberaal, dat zijn weeral woorden waar we niets mee kunnen, dat zijn eurocentrische vakjes”, zegt Sukina. “Ik ken vrouwen die hun gelaat bedekken maar superdynamisch en creatief zijn. Ze hebben ervoor gekozen om hun lichaam zo te uiten. Als Kim Kardashian halfnaakt mag rondlopen, waarom mogen vrouwen zich dan niet bedekken? Ook al is het politieke klimaat daar niet naar? Ik zie het verschil niet tussen een vrouw die zich onder politietoezicht moet ontkleden, en een Iraanse vrouw die zich onder politietoezicht moet bedekken.”

We were taught by our mothers
to walk on water, to swallow tragedy,
sweet, sickly, melancholy,
and in reverse give birth to reservoirs of grandeur,
with streams that lead into seas
then in a process like osmosis our words will be heard,
and our prayers, our prayers
will be taken up on the backs of birds.

Op zaterdag 22 oktober organiseert KVS een extra voorstelling van Malcolm X, om 14 uur. Op 25 november organiseert het theaterhuis een eerste SLOW-sessie met de Brits-Egyptische Sabrina Mahfouz. Het urban word evenement focust op het thema moslimfeminisme. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234