Zondag 16/06/2019

Fotografie

De ‘perfecte momenten’ van Magnum-fotografe Martine Franck

Een 12-jarige leerling-monnik en zijn leermeester. En een vogel. Nepal, 1996. Beeld © FRANCK MARTINE / MAGNUM PHOTO

De in België geboren Magnum-fotografe Martine Franck was een van de boeiendste fotografen van de afgelopen eeuw, zo illustreert een nieuw boek over haar. 

Ze zit wat ongemakkelijk op een stoel, alsof ze er niet van houdt om gefotografeerd te worden. De camera ligt op haar schoot, klaar om de zoveelste zwart-witfoto te maken. Het is een wat bevreemdend portret van de vrouw die er prat op gaat vooral spontane beelden te willen schieten. Alsof ze subtiel duidelijk wil maken dat haar ware plaats niet voor, maar áchter de camera is.

Ze is geboren in Antwerpen, daarom wordt Martine Franck (1938-2012, Parijs) gemakkelijkheidshalve een Belgische fotografe genoemd. Maar veel heeft ze van haar geboorteland niet gezien. Als dochter van een Belgische bankier groeit ze op in Londen en in de VS. Later gaat ze kunstgeschiedenis studeren in Madrid en Parijs, de stad waar ze haar verdere leven zal blijven wonen.

Portret van Martine Franck door haar echtgenoot Henri Cartier-Bresson, Venetië, 1972. Beeld © FRANCK MARTINE / MAGNUM PHOTO

Dat ze fotografe wordt, heeft ze aan een neef te danken. Wanneer ze op haar 25ste op reis gaat naar het Verre Oosten, leent hij haar zijn Leica en moedigt zijn nichtje aan met mooie foto’s terug te komen. Het resultaat is zo verbluffend dat ze besluit van fotografie haar beroep te maken. Omdat ze voelt dat ze met de camera dingen kan vertellen die ze anders niet gezegd krijgt. “Ik was een verlegen ­jonge vrouw en besefte al snel dat fotografie de perfecte manier was om mezelf uit te drukken en mensen te vertellen wat er aan de hand was”, ­vertelt Franck daarover.

En dan gaat het snel. Ze begint haar carrière bij Time-Life Magazine, waar ze assistente wordt van twee ­gerenommeerde fotografen. In 1966 ontmoet ze Henri Cartier-Bresson. De overlevering wil dat de dertig jaar oudere fotograaf en mede-oprichter van Magnum geïntrigeerd is door het jonge talent. Op zoek naar een goeie pick-upline vraagt hij om haar contactbladen te mogen zien. De truc werkt, want vier jaar later zal ze met hem trouwen.

Maar Franck is vastbesloten om haar man niet als opstapje naar een nog grotere ­carrière te gebruiken. Zo annuleert ze in 1970 haar eerste solotentoonstelling omdat de uitnodiging vermeldt dat haar echtgenoot aanwezig zal zijn op de vernissage.

Een bezoekster aan de tentoonstelling ‘Peintres de l’imaginaire, symbolistes et surréalistes Belges’, Parijs, 1972. Beeld © FRANCK MARTINE / MAGNUM PHOTO

Twee jaar later is ze een van de oprichters van fotoagentschap Viva en gaat ze aan de slag bij Vogue, waarvoor ze vrouwen in publieke functies fotografeert. Het zal uiteindelijk tot 1980 duren voor ze wordt toegelaten bij het mannenbastion dat Magnum op dat moment nog is.

Francks werk is opmerkelijk eclectisch. Ze shoot theatervoorstellingen (al in de sixties was ze de officiële ­fotografe voor het Parijse Théâtre du Soleil) en portretteert beroemde ­kunstenaars, onder wie Marc Chagall en Diego Giacometti.

Een jongetje op het strand van het Indiase Puri, 1980. Beeld © FRANCK MARTINE / MAGNUM PHOTO

Maar haar grootste kracht ligt toch in haar human-interestreeksen. In die verbluffende zwart-witreportages slaagt ze erin het moment vast te leggen waarop alles verteld wordt: “Wat ik het mooist vind aan fotografie, is het ogenblik waarop je niet kan anticiperen. Je moet er voortdurend naar uitkijken, klaar zijn om het onverwachte te ­verwelkomen.”

En dat merk je. Ze capteert de ­kinderlijke blijdschap van een leerling-monnik en zijn leermeester, net op het moment dat een vogel op diens hoofd gaat zitten. Ze legt de uitzinnige vreugde vast van een jongetje op het strand. Ze maakt een semi-ironisch portret van een museumbezoekster bij een schilderij van Delvaux. Haar foto’s bevriezen gebeurtenissen die een seconde later alweer voorbij zijn.

In 2005 krijgt ze de Légion d’Honneur, de hoogste culturele onderscheiding in Frankrijk. Het is de artistieke apotheose van een carrière die vijf decennia omspande en amper dieptepunten kende. Faut le faire.

Martine Franck, ­uitgeverij Hannibal304 p., 59 euro.

Turnoefeningen bij het zwembad, Le Brusc, Frankrijk, 1976. Beeld © FRANCK MARTINE / MAGNUM PHOTO
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden