Donderdag 23/01/2020

Reportage SXSW

"De papieren van Coely en SX waren wél in orde"

Beeld YouTube

Twee dagen nadat zowel Coely als SX de toegang tot de VS werden ontzegd om op het internationaal gerenommeerde showcasefestival SXSW te spelen, blijft de verslagenheid groot. Niet in het minst bij de managers van de muzikanten, die wél in Texas zijn geraakt. "Onze acts hebben veel steun gekregen, maar er zijn ook dingen in de Vlaamse pers verschenen die gewoonweg niet kloppen."

"Ik ben blij dat we dit gesprek hebben gehad." Echt blij is Niels Van Malderen nochtans niet. Al een paar dagen niet. Het is de eerste keer dat de manager van het Antwerpse hiphoptalent Coely in de VS vertoeft, en het liefst van al had hij er samen met zijn poulain en haar band gezeten. Het bizarre is dat die band hier ook probleemloos is geraakt. "Behalve Tim De Vogel, haar deejay. Die is met Coely in Kopenhagen achtergebleven, nadat ze te horen had gekregen dat ze niet mee mocht naar de VS."

Ook Filip Korte – de andere, minstens even jonge manager van Coely – is er geraakt, maar ook hij loopt er in Austin weinig happy bij. "In de Belgische pers zien we artikels verschijnen waarin staat dat het onze eigen schuld is dat Coely hier niet is, omdat we zogezegd de verkeerde visa hebben aangevraagd. Maar we hebben allemaal dezelfde procedure doorlopen, en de rest van haar band zit hier dus wél. Ook het visum van Coely was eerst goedgekeurd, tot we in Kopenhagen – de goedkoopste route – op het vliegtuig naar de VS wilden stappen. Daar kreeg ze te horen dat ze niet mee aan boord mocht."

Beeld rv Jesse Willems

Technisch gezien is een ESTA, waarmee de managers en de rest van de band van Coely naar de VS vlogen, geen visum. Juist integendeel. ESTA maakt deel uit van het Visa Waiver Program, dat maakt dat reizigers uit 36 landen gedurende negentig dagen per jaar de VS mogen bezoeken, zonder een visum aan te vragen. België is één van die landen.

In het verleden was dat voor bands voldoende om naar SXSW (spreek uit: South by Southwest) te reizen en daar gratis op te treden. Een showcasefestival dient om je als artiest aan de muziekindustrie te presenteren. Daarvoor vraag je geen geld, dat kóst geld. Veel geld. "De vluchten, onze verblijfplaats, het materiaal, alles samen zitten we aan 11.000 euro", zegt Korte. "En dan moet je weten dat we met z'n allen – zeven man – een huis hebben gehuurd op een halfuur rijden van hier. Iets dichters konden we niet betalen." Wat nog niet in die 11.000 euro zit: de Amerikaanse PR-vrouw, die ervoor gezorgd had dat de immense populaire website HipHopDX vanavond op SXSW naar één van de showcases van Coely zou komen – voor een reportage en een interview. "Ons Belgisch label Universal heeft haar betaald", zegt Van Malderen. "Maar in feite was dat artikel voor Coely onbetaalbaar geweest."

Dromen versus realiteit

Waarom dan geen 3.500 dollar extra betalen voor een werkvisum waarmee bands in de VS mogen optreden? "Als we twee maanden geleden hadden geweten wat er zou gebeuren, dan hadden we dat allicht aangevraagd." Allicht? "Op een bepaald moment botsen dromen met de realiteit. Natúúrlijk willen we met Coely iets doen in de VS, maar hoe duurder zo'n operatie wordt, hoe meer je je de vraag begint te stellen of het dat nu wel waard is. Coely heeft er intussen vierhonderd optredens opzitten: ze is klaar voor een groter avontuur. Maar voor haar debuutalbum hebben we inmiddels een groot label gevonden in Frankrijk, en misschien hadden we dat geld van SXSW dan wel liever daar ingezet, in plaats van een zaadje te planten in de VS."

Maar de enige reden waarom Van Malderen en Korte, die ook het Belgische raptalent DVTCH NORRIS onder hun vleugels hebben, geen werkvisum voor Coely hebben aangevraagd, heeft in werkelijkheid niets met geld te maken. Wel met het feit dat het showcasefestival SXSW zélf naar bands communiceert dat zo'n visum niet nodig is. In de uitnodiging van Coely voor SXSW, dat dit jaar zijn dertigste verjaardag viert, staat letterlijk dat "buitenlandse artiesten, wier ESTA wordt goedgekeurd, toegang tot de VS moeten krijgen, omdat het om een culturele uitwisseling gaat waarvoor ze niet betaald worden". 

Het enige waar ze moeten op letten, is dat ze daarnaast niet ook nog buiten het officiële programma concerteren, want dat zou de Amerikaanse douane kunnen doen vermoeden dat ze in de VS ook nog één of meerdere betaalde gigs spelen. Die regel geldt trouwens zowel tijdens als voor en na het festival. Ook in steden als New York, waar The Sore Losers, een andere Belgische band op SXSW, vorige week nog speelde alvorens naar SXSW af te reizen.

"Ik vermoed dat dat, ironisch genoeg, hun geluk was", zegt SX-manager Hans Ascrawat. "Ze waren al in de VS voor de Amerikaanse douane begin deze week de opdracht kreeg om bands die op SXSW spelen onder een vergrootglas te leggen."

Willekeur

Ascrawat is niet alleen manager van SX en GOOSE, hij staat ook mee aan het roer van LobbyCall, een bedrijf dat internationale tournees organiseert voor onder meer Alt-J, Air en Justice. Net als Van Malderen en Korte heeft hij het de afgelopen dagen danig op de heupen gekregen van Vlaamse ministers en advocaten die beweerden dat SX en Coely een werkvergunning nodig hadden om naar SXSW te reizen.

"We vragen jaarlijks wereldwijd meer dan driehonderd werkvisa aan voor groepen. Ik kén daar iets van, en ik ga ook niet twijfelen om er één aan te vragen, als ik weet dat het nodig is. Dat is onze job, en dat is ook precies waarom SX in de VS één concert zou spelen – op SXSW – niettegenstaande ze vervolgens naar LA zouden doorreizen om promo te doen voor hun nieuwe plaat." Ze hadden daar dus evengoed nog een concert kunnen spelen, "maar dat is, net als een aantal andere concerten op Amerikaanse bodem, gepland voor september, en daarvoor gaan we uiteraard wél een werkvisum aanvragen. We hebben het nu niet gedaan omdat het enerzijds volgens het festival niet nodig was, anderzijds was er eenvoudigweg niet genoeg tijd voor."

SX-duo Benjamin Desmet en Stefanie Callebaut: "We willen echt onze stempel drukken" Beeld Fernand Van Damme

Een werkvisum aanvragen voor de VS duurt volgens Ascrawat ongeveer drie maanden, "en we hebben pas in januari een uitnodiging van SXSW ontvangen", zegt Korte. Anders gezegd: het festival, dat in zijn communicatie weliswaar ook aangeeft dat bands die met een ESTA naar de VS reizen in de praktijk vaak onderworpen zijn aan de willekeur van de Amerikaanse douane, geeft muzikanten weinig keuze: probeer het met een ESTA, of kom niet.

"Maar in het geval van Coely was zelfs een werkvisum vermoedelijk geen optie geweest", zegt Mathias Cobbaut, die samen met Ascrawat LobbyCall runt. "Om een werkvisum aan te vragen, moet je een tourschema in de VS kunnen voorleggen, of je moet een Amerikaanse agent hebben die voor jou wil borg staan. Maar dat is juist één van de redenen waarom bands naar een showcasefestival reizen: om een agent te zoeken. Je kán ook een O-visum aanvragen, voor mensen met uitzonderlijke talenten, maar daarmee mag enkel de muzikant binnen, niet zijn band."

7.000 dollar in het rood

Meer nog: sinds een paar jaar moet er in de VS nog een apart werkvisum worden aangevraagd voor de crew van een band. Voor een geluidstechnicus, bijvoorbeeld. "Dan begin je niet aan een Amerikaanse tournee met 3.500 dollar, maar met 7.000 dollar in het rood", vertelt Cobbaut. "Trouwens, het is niet omdat je dat geld op tafel legt dat jouw aanvraag wordt goedgekeurd. We hebben het al meegemaakt dat een aanvraag is geweigerd, zonder dat daarvoor een reden werd opgegeven, en dan ben je dat geld gewoon kwijt."

Als we Cobbaut en Ascrawat domweg vragen wat een Amerikaanse band moet doen om in Europa te toeren, beginnen ze beide hardop te lachen. "Niets! Alleen voor Groot-Brittannië moeten ze wat papieren invullen", zegt Cobbaut, "maar dat is louter een formaliteit. Die aanvragen worden altijd goedgekeurd." Maar dan gaat het al om bands die in Europa geld komen verdienen, "terwijl het op SXSW gaat om buitenlandse bands die geld in de Amerikaanse economie komen stoppen", aldus Ascrawat. "SXSW is een miljoenenbusiness. Dus ja, ik kan mij moeilijk van de indruk ontdoen dat de relatie tussen de nieuwe president en de entertainmentindustrie hier iets mee te maken heeft."

Officieel hebben noch Coely, noch de twee leden van SX op dit moment al te horen gekregen waarom hun ESTA, die eerst was goedgekeurd, vlak voor hun vertrek naar de VS werd ingetrokken. Laat staan dat ze vooraf op de hoogte werden gebracht van die intrekking. "Je krijgt bericht dat de ESTA is goedgekeurd," zegt Ascrawat, "maar niet dat die weer is ingetrokken."

Geen van beide acts is echter van plan om bij de pakken te blijven zitten. "Toen ik vanochtend met Coely zat te facetimen, leek ze er vrede mee te hebben genomen. Maar toen ze op de achtergrond haar bandleden zag lopen, kreeg ze het toch weer flink moeilijk", vertelt Van Malderen. De ironie is nu wel dat Coely mogelijk meer Amerikaanse pers heeft gehaald dan wanneer ze hier alsnog was geraakt. "Daarnet hing Billboard aan de lijn om te vragen wat er is gebeurd," vertelt Korte, "en we hebben intussen ook een interview gedaan met NPR, de Amerikaanse Radio 1. Al die bands die het land niet in mogen, dat verhaal leeft hier echt."

Voor SXSW blijft iedereen welkom, met of zonder werkvisum. Beeld Ben Van Alboom

Maar Van Malderen haast zich om te zeggen dat ze zich hier allesbehalve aan het amuseren zijn. "Dit is allemaal héél bitter. Onze booker had vijf optredens geregeld. Die zijn allemaal geannuleerd. Coely gaat nu morgen (vandaag, red.) in België langs bij Studio Brussel en Qmusic om haar album Different Waters te promoten, en zaterdag doet ze ook twee optredens in de Fnac. Alles om bezig te blijven. Maar ze had hier moeten zijn."

Bij Ascrawat leeft hetzelfde gevoel. "De afgelopen maanden werden de songs van het laatste SX-album hier week na week meer gedraaid op universiteitszenders – te vergelijken met Studio Brussel bij ons. We kwamen hier onze tijd niet verdoen: er is belangstelling. Nu gewoon hopen dat deze affaire de toekomst van SX in de VS niet hypothekeert. Als je één keer de toegang tot de VS bent ontzegd, moet je dat bij elk volgend bezoek aangeven."

Op het einde van het gesprek valt Van Malderen nog iets te binnen. "Vier jaar geleden moest Coely op Rock Werchter spelen, maar ze heeft toen moeten cancelen om gezondheidsredenen. Weet je wie haar heeft vervangen? The Sore Losers! De band die hier vanavond dus wél nog op de showcase van Pukkelpop speelt." Hij lacht. "Het is duidelijk dat we in de toekomst ver uit die buurt van die gasten moeten blijven."

We hadden The Sore Losers gisterenavond op de showcase van Pukkelpop en de Belgische blog Disco Naïeveté overigens nog willen vragen op welke manier zij hier zijn geraakt, maar tegen dat we dit artikel hadden afgewerkt, was hun set al gedaan en waren ze naar één van de andere honderd venues vertrokken. Gelukkig was SXSW-ancien Chokri Mahassine er nog: "Geen énkele band heeft hier een werkvergunning. Het idee alleen al!"

SXSW liet gisteren nog bij monde van immigratieadvocaat Jonathan Ginsburg weten dat het niet akkoord gaat met het optreden van de Amerikaanse douane, waar nog zo'n tien andere bands het slachtoffer van werden. "De wet zegt dat buitenlanders de VS met een ESTA mogen binnenkomen om zaken te doen, zolang ze maar geen diensten verlenen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft entertainmentacts onder die wet altijd toegestaan om naar de VS te reizen voor een showcase, en we willen erop toezien dat dat mogelijk blijft. Intussen hopen we dat er genoeg douaniers zijn die respect en begrip tonen voor het showcaseprincipe."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234