Zaterdag 19/06/2021

RecensieDe Oost

‘De Oost’: executies van achter een klaptafeltje

'De Oost' illustreert een van de donkerste bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis. Beeld TMDB
'De Oost' illustreert een van de donkerste bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis.Beeld TMDB

Met De Oost gooit regisseur Jim Taihuttu de knuppel in het hoenderhok. Zijn indrukwekkende oorlogsfilm focust op de wandaden van het Nederlandse leger in Nederlands-Indië.

Zoals België zijn duistere verleden in Congo heeft, zo worstelen onze Noorderburen met hun koloniale geschiedenis in Nederlands-Indië, het huidige Indonesië. Het debat daarover is de laatste jaren eindelijk voorzichtig geopend, maar nu gooit Jim Taihuttu (Wolf) de knuppel in het hoenderhok met De Oost: een grootschalige oorlogsfilm over een van de donkerste bladzijden uit de Nederlandse historie.

Hoe gevoelig het allemaal nog ligt, bleek meteen toen vorig najaar de trailer van De Oost werd gelanceerd. Criticasters protesteerden dat de zwarte uniformen van de Nederlandse soldaten op SS-plunjes leken en dat regisseur Jim Taihuttu hitlersnorren zag waar ze niet hoorden. Zij eisten een disclaimer die het fictieve karakter van de film zou benadrukken, maar kregen ongelijk in de rechtbank.

De film berust dan ook op stevige historische fundamenten. Het opvallendste personage in de film, de operaminnende kapitein Raymond Westerling (vertolkt door Marwan Kenzari, met hitlersnor dus), leidde in 1946 echt een speciale legereenheid die van de Nederlandse overheid carte blanche kreeg om de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd met geweld de kop in te drukken. En ja, hij voerde echt executies uit van achter een klaptafeltje.

Erfzonde wegwassen

Wel fictief is hoofdpersonage Johan (Martijn Lakemeier), een jonge soldaat met onschuldige ogen. Hij arriveert in de Oost met de oprechte overtuiging dat hij er goed kan doen, en zich daarmee schoon kan wassen van de erfzonde van zijn vader, die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de foute kant stond. Maar onder het onmenselijke bevel van Westerling zakt Johan steeds dieper weg in moreel drijfzand, zijn pa achterna – de naziverwijzingen in de film zijn dus niet gratuit, maar illustreren het traject van de protagonist.

De Oost is een geduldig opgebouwde, indrukwekkend gefotografeerde oorlogsfilm die desalniettemin wat persoonlijkheid mist. De sfeerschepping en filmtaal zijn overduidelijk schatplichtig aan Vietnamklassiekers als Apocalypse Now en Platoon – er zijn slechtere referenties, maar verrassend zijn ze niet. Ook de plot en dialogen vervallen iets te vaak in clichés. Of het moet zijn dat kapitein Westerling zich echt bediende van filmplatitudes als “Er zijn maar twee soorten mensen: jagers en prooien”.

‘De Oost’ is vanaf 14/05 te bekijken op Amazon Prime Video.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234