Maandag 03/08/2020

Column

De Noordzee (en Tien Om Te Zien) zien en sterven

Willy Sommers en Anne De Baetzelier in 'Tien Om Te Zien'.Beeld vtm

Ann De Craemer is dit jaar de gastcolumniste van het literaire luik van Theater aan Zee, het tiendaagse theaterfestival in Oostende. Ze vertelt hier elke dag haar verhaal.

Soms - of laten we zeggen héél soms - zie je op de treurbuis iets wat je zo ontroert dat het in de kelder van je geheugen bewaard blijft. De madeleine van Proust die gisterenavond een van mijn televisieherinneringen naar boven deed klimmen, was de aanblik van de zee, die op haar mooist is wanneer de dagelijkse storm van toeristen is voorbijgeraasd. Ik keek naar de oneindige einder en dacht aan een uitzending van Napels Zien uit het gezegende jaar 2000, waarin de 89-jarige Jean Schoefs uit Riemst voor het eerst de zee zag. Jean was nooit ergens geweest. Vakantie had hij nooit gehad, want daar dachten werkmensen niet aan. Toen hij na een leven van bijna negentig jaar uiteindelijk op de dijk van De Haan stond, zei Jean dit: 'De zee, dat kun je niet geloven. Jong, zóveel water, zó groot. Tedju, dat was schoon. De natuur, die goei lucht, dat stond mij daar geweldig aan.'

Zijn woorden hadden ook die van mijn grootmoeder kunnen zijn, aan wie ik ooit vroeg wat ze voelde toen ze op haar veertigste voor de eerste keer de zee zag. Ook zij was een werkmens voor wie uitstapjes een zeldzame frivoliteit waren, en bovendien had ze negen kinderen op te voeden. 'Awel, ja', zei ze kort en krachtig, 'de zee is machtig schoon, hé, wat kun je daar anders over zeggen.' Maar, voegde ze eraan toe, geworteld in haar eigen grond als ze was: 'Al zou ik wel rap een boom hier en daar missen, want groen vind ik toch schoner dan grijs.'

Toen op haar tachtigste haar huis op het platteland werd onteigend om plaats te ruimen voor de Vlaamse epidemie der kmo-zones, belandde grootmoeder in een serviceflat in het centrum van mijn stad. Ze vergroeide er meteen tot een Siamese tweeling met haar naaste buurvrouw Madeleine, die ook zelden haar vertrouwde omgeving had verlaten, maar op haar oude dag toch af en toe nog een stapje buiten de deur wilde zetten.

Vanaf de zomer van 1990 werd een van Madeleines geliefde uitstapjes een bezoek aan King Beach in Blankenberge, waar toen elke zomervakantie Tien om te zien neerstreek. King Beach sprak Madeleine steevast uit als Kinzj Bee-aag, en vooral presentator en zanger Willy Sommers deed haar hart sneller slaan. Een paar keer poogde ze grootmoeder te overtuigen om mee te gaan, maar daar wilde die niets van weten. Ze was bang om duizelig te worden te midden van zo'n mensenmassa, en het tegenargument van Madeleine dat ze in een rolstoel kon zitten, mocht niet baten. 'Een rolstoel is voor oude mensen', klonk het laconieke antwoord. Bij haar thuiskomst echter vertelde Madeleine zo sappig over de wondere wereld van Kinzj Bee-aag dat elke toehoorder het gevoel had dat hij het daverende applaus en de ruisende golven op de achtergrond zélf had gehoord.

Toen ik grootmoeder vroeg of ze dat niet erg vond, dat ze al zo lang niet meer aan zee was geweest, antwoordde ze met ontwapenende nuchterheid dat er ergere dingen zijn in het leven, maar dat ze zich de kleur en geur van de zee nog kon herinneren alsof het gisteren was. Mijn grootmoeder heeft nooit andere zinnen neergeschreven dan die op haar boodschappenlijstjes, maar omdat ze teruggreep naar haar herinneringen en verbeelding om het verleden tot leven te wekken en opnieuw de Noordzee te proeven, was ze eigenlijk een schrijver zonder dat ze dat ooit heeft geweten.

Beeld Eric de Mildt
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234