Dinsdag 19/10/2021

Roman

'De nacht is jong': it's only rock 'n roll

null Beeld rv
Beeld rv

Het moet zowat van 'High Fidelity' (1995) van Nick Hornby geleden zijn dat er nog eens een rockroman met enige weerklank verscheen. De Ierse schrijver Joseph O'Connor knoopt aan bij een mooie Angelsaksische traditie.

De rockroman lijkt inderdaad een typisch Angelsaksisch gegeven, met als twee grote uitschieters natuurlijk Roddy Doyles 'The Commitments' en Nick Hornby's 'High Fidelity'. Dat de Ier Joseph O'Connor (°1963) ooit zijn eigen bijdrage zou leveren aan het genre leek in de sterren geschreven te staan. Als broer van Sinéad hoefde hij in theorie zijn oor maar te luisteren te leggen bij zuslief om een rollercoaster van een boek in handen te hebben.

Of hij dat ook gedaan heeft, weten we niet. De man staat erom bekend in het openbaar nooit over zijn familie te praten, maar fans van Sinéad willen we waarschuwen: er komt in de roman geen enkel personage voor dat ook maar iets met haar van doen heeft. Nee, O'Connor heeft voor een heel andere band gekozen, een meer klassieke, met Fran, een Vietnamees adoptiekind dat zich graag aan Bowie spiegelt als leadzanger, de Ierse Robbie op gitaar, celliste en 'Oxfam Fatale' Trez op de bas en haar broer Séan op de drums. Samen vormen ze The Ships in the Night.

O'Connor heeft 'De nacht is jong' de vorm gegeven van een autobiografisch geschrift van Robbie. Die put niet alleen uit zijn eigen dagboeken, maar verwerkt ook interviews met de andere bandleden, waaruit blijkt dat - zoals dat met alle bands gaat - geen twee neuzen dezelfde kant uit keken en ieder zijn eigen interpretatie had van de feiten.

Lijstjes

Robbie begint zijn relaas in de vroege jaren tachtig, in Luton, een artificieel stadje niet ver van Londen. Thatcher is aan de macht, de toekomst lijkt op zijn best grijs en muziek is een manier om te reageren. Dat O'Connor zich terdege bewust is van de sociologische omstandigheden van die tijd mag blijken uit de manier waarop hij de tegenstellingen weet te duiden tussen de achtergrond van de bandleden, met Fran die thuis weggelopen is, de burgerlijke Trez en Séan, en Robbie, die moet opboksen tegen de onophoudelijke kritiek van zijn vader, die een andere toekomst in gedachten had voor zijn zoon.

Zoals de meeste bands doorlopen ook The Ships in the Night het bekende parcours: de trage opgang, het succesalbum, de steeds groter wordende zalen, een wereldtournee en de uiteindelijke split. En dan, vele jaren later, de eenmalige reünie, waaruit blijkt dat zo'n band uiteindelijk iets van een familie heeft en veel meer is dan een stel individuen naast elkaar.

O'Connor weet het allemaal beeldend en tot in de details neer te zetten. Robbie is volgens zijn dochter een echte Ier die je zonder enige moeite onder de tafel kan vertellen; het boek staat dan ook boordevol sappige verhalen. Exemplarisch is bijvoorbeeld het relaas over Robbies eerste geliefde. Hij nam het meisje mee naar een voorstelling van Peter Shaffers Equus, omdat hij wist dat ze van paarden hield en had gehoord dat dat een thema was in het theaterstuk. Alleen bleek het over een labiele jongen te gaan die er zachtjes aan achter komt dat hij een paard wil neuken, wat G. - zoals hij het meisje discreet noemt - zo shockeerde dat er een afscheidsbrief volgde.

Roddy Doyle schreef 'The Commitments' in 1987 en Nick Hornby's 'High Fidelity' verscheen in 1995. O'Connor knipoogt naar beide boeken in zijn roman. Er is de aanstekelijke humor die aan Doyle doet denken, en er zijn de lijstjes waarvan Hornby's boek vol staat. Mooi is bijvoorbeeld de lijst bestaande uit songs die Robbie aan Trez doen denken.

Maar door zo expliciet naar boeken te verwijzen van twee of drie decennia geleden heeft O'Connor zijn roman ook iets gedateerds gegeven. Onwillekeurig hoor je de stem van een gezette burger van in de vijftig die op een vrij gemaakte en afstandelijke manier over de jaren tachtig schrijft.

Joseph O'Connor, De nacht is jong, Ambo Anthos, 372 p., 21,99 euro. Vertaling Niek Miedema en Harm Damsma.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234