Zondag 19/09/2021

Adieu 2020Film

De Morgen selecteert: dit zijn de 20 beste films van 2020

null Beeld DM
Beeld DM

Adieu 2020. De Morgen blikt terug op een apart cultureel jaar vol platen, series, films en andere culturele hoogtepunten. Vandaag: film.

20. Mank

Vijfentwintig jaar nadat hij met de inmiddels klassieke thriller Se7en toonde een van de meeste getalenteerde regisseurs van zijn generatie te zijn, blijft David Fincher topcinema afleveren. Case in point: Mank, een onconventionele biopic over de scenarist van het legendarische Citizen Kane. De magie van cinema én het cynisme van de filmindustrie gaan hand in hand, zo bewijst Fincher in Mank, waarin een aan lager wal geraakte scenarist het beste scenario aller tijden aflevert. Dat Gary Oldman schittert in de titelrol, spreekt vanzelf. (EWC)

Op Netflix.

Gary Oldman in 'Mank'.  Beeld AP
Gary Oldman in 'Mank'.Beeld AP

19. Ma Rainey’s Black Bottom

2020 was het jaar waarin Chadwick Boseman ons verliet, maar niet zonder ons eerst nog de meest intense vertolking van zijn hele carrière te schenken. De Black Panther-acteur acteert de ziel uit zijn gepijnigde lijf in Ma Rainey’s Black Bottom, een energieke verfilming van August Wilsons pakkende toneelstuk over racisme, ambitie en blues. Dat Boseman de rest van de uitmuntende cast – onder wie een imposante Viola Davis – compleet overschaduwt, zegt niets over hen en alles over hem. Afspraak op de Oscars in 2021! (LTR)

Op Netflix.

18. The Invisible Man

De gelijknamige horrorfilm uit 1933 werd legendarisch vanwege de baanbrekende visuele effecten die de hoofdacteur onzichtbaar maakten. Vandaag maakt dat soort trucjes nog maar weinig indruk, en dus zetten de makers van deze remake vooral in op een ijzersterk verhaal. The Invisible Man anno 2020 is een psychologische thriller van de bovenste plank, die je constant doet twijfelen of Elizabeth Moss’ intrigerende personage nu slachtoffer of dader is. Regisseur Leigh Whannell kiest slim voor visueel minimalisme: het is de omineuze leegte van zijn kaders die je met angst vervult. (LTR)

Op Streamz+.

17. Corpus Christi

“Man doet zich drie maanden lang voor als priester in Pools dorpje”: toen scenarist Mateusz Pacewicz negen jaar geleden die krantenkop las, vond hij meteen dat daar een boeiend verhaal in zat. En gelijk had hij. Samen met regisseur Jan Komasa verheft hij de anekdote in Corpus Christi tot een parabel van Bijbelse proporties. Over schuld en vergeving, en de omstandigheden waarin goed dan wel kwaad kunnen floreren. Opletten met de helblauwe ogen van hoofdacteur Bartosz Bielenia: voor u het weet, bent u gehypnotiseerd. (LTR)

Op Sooner, Cinema bij je thuis, ZED vanuit je zetel en Proximus Pickx.

16. La Llorona

Regisseur Jayro Bustamante (Ixcanul) gebruikt de Latijns-Amerikaanse mythe over een mysterieuze vrouw die haar overleden kinderen beweent om de recente geschiedenis van Guatemala vorm te geven: een wrede geschiedenis van dictatuur, corruptie en een gruwelijke genocide van de inheemse Maya-bevolking. De waargebeurde feiten waaruit Bustamante inspiratie haalt komen terecht in een soms sprookjesachtige spookhuisfilm, waarin geschiedenis en mythe heerlijk door elkaar worden verweven. De woorden ‘kostbaar kleinood’ passen deze Guatemalteekse film als gegoten. (EWC)

Op Cinema bij je thuis en Sooner.

La llorona. Beeld Cineart
La llorona.Beeld Cineart

15. I’m Thinking of Ending Things

De breinbreker van het jaar kwam van Eternal Sunshine of the Spotless Mind-bedenker Charlie Kaufman – wie anders! Een man (Jesse Plemons) en een vrouw (de geweldige Jessie Buckley) rijden door een sneeuwstorm naar het huis van zijn ouders, maar al gauw verschijnen er glitches in the matrix. Is I’m Thinking of Ending Things een studie van een man die al zijn passies, angsten, gebreken en trauma’s projecteert op zijn geliefde? Voor ons wel, maar u ziet er misschien iets helemaal anders in. (LTR)

Op Netflix.

14. Rocks

Ken Loach denkt al enkele jaren luidop na over zijn pensioen, maar met Sarah Gavron is de opvolging verzekerd. Rocks, over een tienermeisje dat plots voor haar broertje moet zorgen wanneer haar alleenstaande moeder verdwijnt, speelt zich af in de afgebladderde woontorens van Oost-Londen. Maar tussen de miserie vindt Gavron ook massa’s vreugde, vriendschap en energie. Haar joker: de niet-professionele, hyperdiverse cast. Het zijn hun spontane vibes die Rocks doen rocken. (LTR)

Op Sooner, Cinema bij je thuis en ZED vanuit je zetel.

13. Ema

Met zijn futuristische soundtrack en zijn duistere sexappeal is deze mysterieuze wraakthriller, over een badass danseres die een mislukte adoptie probeert te verwerken, een heel jaar lang blijven nazinderen in ons hoofd. Regisseur Pablo Larraín (Jackie) drijft zijn eigenzinnige vertelstijl nog verder door, en maakt van Ema meer een bezwerende dansvoorstelling dan een klassieke tragedie. Zoals het wulpse hoofdpersonage iedereen om haar vinger windt, zo verleidt Larraín de kijker met kronkelende lijven en stuiterende reggaeton-beats. (LTR)

Op Sooner, Cinema bij je thuis, Streamz+ en Proximus Pickx.

12. Sound of Metal

Zelden was doofheid zo hoorbaar als in Sound of Metal. Riz Ahmed is in grote doen in dit kleinschalige drama over een drummer die zijn identiteit compleet moet heropbouwen wanneer zijn gehoor het na een zoveelste oorverdovend concert begeeft. Vechten tegen de bierkaai, of je lot aanvaarden? Dat is het centrale vraagstuk in dit audiovisuele huzarenstukje. Als Riz Ahmed en de geluidstechnici achter de film straks een Oscar-nominatie zouden krijgen, mag u meejuichen – maar niet in ons oor! –, want Sound of Metal is een Belgische productie. (LT)

Op Amazon Prime TV.

11. The Farewell

“Gebaseerd op een echte leugen”, met die spitse slagzin alleen al had Lulu Wang onze aandacht, en de film zelf stelde geenszins teleur. The Farewell is een semi-autobiografisch verhaal over een Chinees-Amerikaanse vrouw die terugkeert naar China om afscheid te nemen van haar oma. Die is doodziek, alleen mag ze dat volgens de Chinese familietraditie zelf niet weten. Spanning, droge humor en verstilde ontroering wisselen elkaar af in deze fijnbesnaarde schets van een jonge vrouw die gekneld zit tussen twee culturen. (LTR)

Op Streamz+ en Proximus Pickx.

10. Soul

Vergeet alle makke sequels op Cars, Finding Nemo en Monsters, Inc. Met Soul bewijst Pixar, een kwarteeuw na de filmrevolutie van Toy Story, dat het de concurrentie nog steeds moeiteloos omverblaast als het op originele, verfrissende en ontroerende animatie aan komt.

Soul is géén vervolg op het fantastische Inside Out, maar doet er wel aan denken: we maken kennis met een enthousiaste jazzpianist, die enkele uren voor het optreden van zijn leven een enkeltje richting hiernamaals krijgt en wanhopig op zoek gaat naar een retourticket. Regisseur Pete Docter neemt zijn publiek mee naar wonderlijke werelden, van de bruisende straten van New York tot de abstracte wereld waarin onze ziel voor en na een mensenleven bestaat. Het is een reis die de vorm heeft van het soort emotionele rollercoaster waarop Pixar een patent heeft, en waardoor wij ons maar wat graag laten meevoeren. (EWC)

Op Disney+.

'Soul'. Beeld Humo
'Soul'.Beeld Humo

9. Little Women

Iedere dag kussen wij onze beide pollekes dat Greta Gerwig bestaat. Als actrice maakte ze al indruk in films als Frances Ha, maar als regisseur scheert ze nog hogere toppen. Want iemand die een kostuumdrama zo kan doen bruisen als Little Women, is een uitzonderlijk talent. Het bekende verhaal van de zusjes March, die hun weg zoeken in een door en door seksistische maatschappij, vindt in Gerwigs handen een perfecte balans tussen maatschappijkritiek en emotionele diepgang.

Maar het is ook de buitengewone cast die dit doorleefde familieportret zo fris doet aanvoelen. Little Women is een rijkelijk banket van acteurs, zelden zagen we zoveel talent in één film verzameld: Saoirse Ronan, Emma Watson, Florence Pugh, Laura Dern, Meryl Streep... en alsof dat nog niet genoeg was: Timothee Chalamet! (LTR)

Op Streamz+.

8. Dick Johnson is Dead

Toen we deze eigenzinnige documentaire op Netflix aanklikten, hadden we niet het minste vermoeden van wat er op ons afkwam. Anderhalf uur later zaten we zowat ondersteboven op onze zetel. Dick Johnson is Dead is een hoogst persoonlijke liefdesbrief van een dochter aan haar dementerende vader. Regisseur Kirsten Johnson (Cameraperson) had het even brutale als hilarische idee om haar vader Dick in de herfst van zijn leven alvast voor de camera te ‘vermoorden’. Is het niet door een onzachte aanvaring met een neerstortende airco, dan wel door een pijnlijke hartaanval of een bloederig ongeluk op straat. Door zijn overlijden te regisseren, krijgt Johnson greep op het oncontroleerbare. Ze pakt de aansluipende dood in snelheid. Met een emotionele maar zeer verrassende begrafenisscène als schitterende climax. Zelden lagen lachen en huilen zo dicht bijeen. (LTR)

Op Netflix.

7. Drunk

De openingsfilm van Film Fest Gent bracht ons terug naar lang vervlogen tijden, waarin je met vrienden én onbekenden samen mocht komen om goed in de drank te vliegen en alle remmen los te laten. Toch toont regisseur Thomas Vinterberg (Festen, Jagten) niet alleen het festijn, maar ook de onvermijdelijke kater die erbij hoort. Een groepje leraren aan een middelbare school (met een geweldige Mads Mikkelsen op kop) probeert immers een permanente staat van lichte dronkenschap te bereiken, maar ontdekt gaandeweg ook dat ‘drinken met mate’ en ‘drinken met maten’ niet hetzelfde betekenen.

Niet dat Vinterberg zich bezondigt aan een moraliserende levensles: Drunk is vooral een vitale ode aan het leven, inclusief alle pijnlijke en tragische momenten die daarbij horen. Voor ons is dat reden genoeg om het glas te heffen met Mikkelsen en zijn maats. (EWC)

Opnieuw in de bioscoop in 2021.

Mads Mikkelsen in 'Drunk'.  Beeld RV
Mads Mikkelsen in 'Drunk'.Beeld RV

6. Monos

“Een film van angstaanjagende schoonheid”, zo kopten we boven de recensie van Monos. De Colombiaanse regisseur Alejandro Landes overleefde een helse opnameperiode om deze beklijvende avonturen- slash oorlogsfilm af te leveren.

Centraal staan een handvol rebellerende pubers, die zijn aangesloten bij een niet nader genoemde guerrillagroepering. In de Zuid-Amerikaanse wildernis moeten ze niet enkel een Amerikaanse gijzelaar in leven houden, maar ook zichzelf. Gemakkelijker gezegd dan gedaan, want ze moeten voortdurend balanceren op de dunne koord tussen liefde en vriendschap enerzijds en haat en vernieling anderzijds.

De soundtrack van Mica Levi is al even geweldig als de acteerprestaties van de onervaren hoofdrolspelers en de zinderende regie van Landes. Monos werd al snel vergeleken met Apocalypse Now. En dat is niet meer dan terecht. (EWC)

Op Cinema bij je thuis, Dalton en Sooner.

'Monos'. Beeld Orestes Laurent
'Monos'.Beeld Orestes Laurent

5. Never Rarely Sometimes Always

De titel valt misschien moeilijk te onthouden, maar de film vergeten we nooit meer. Regisseur Eliza Hittman (Beach Rats) toont zich de Amerikaanse evenknie van de broers Dardenne met dit gevoelige verhaal over een tienermeisje dat naar de grote stad moet om een ongewenste zwangerschap te beëindigen. Hittman trekt het beladen abortusdebat weg van abstracte cijfers en dogma’s, en laat ons simpelweg 100 minuten meereizen met de 17-jarige Autumn. Haar odyssee richting abortuskliniek belicht subtiel de moed en de veerkracht die het – zeker in Amerika – vergt om een dergelijke keuze te maken. Never Rarely Sometimes Always ging begin dit jaar onder luid applaus in première op de Berlinale, maar haalde bij ons nooit de bioscoop. Gun uzelf een prachtig kerstcadeau, en bekijk deze parel nu thuis. (LTR)

In de iTunes Store en op YouTube Movies.

4. For Sama

De pakkendste documentaire van het jaar kwam rechtstreeks van onder het puin van de Syrische stad Aleppo. In 2011, toen alles er nog netjes overeind stond, begon journaliste Waad al-Kateab te filmen hoe de bevolking in opstand kwam tegen dictator Bashar al-Assad. De totale destructie die zou volgen, had ze nooit kunnen voorzien. Maar haar camera bleef altijd draaien. Ook toen ze verliefd werd, en te midden van het brutale geweld een dochter kreeg, Sama.

For Sama is een hartverscheurende brief aan haar. Een oorlogsdocument dat schippert tussen doodsangst en hoop. De film toont het dagelijkse leven in Syrië van binnenuit, met een intimiteit die zelfs de beste oorlogscorrespondent ter wereld niet zou kunnen benaderen. De impact is enorm: deze documentaire opent je ogen, verandert je blik op vluchtelingen voorgoed. (LTR)

Op Sooner, Cinema bij je thuis, ZED vanuit je zetel en Film Fest Gent Online.

3. The Lighthouse

Sinds 2020 weten we allemaal wat het is om in quarantaine te zitten en het contact met de buitenwereld tot een minimum te beperken - of dat denken we toch. De isolatie van de twee vuurtorenwachters in The Lighthouse is immers van een kaliber dat niemand echt kan vatten, zelfs niet in tijden van corona.

Het duurt niet lang vooraleer de stoppen doorslaan bij de ervaren rot (Willem Dafoe) en zijn jonge kompaan (Robert Pattinson). Elke trede op de trap van de vuurtoren uit de titel is in werkelijkheid een nieuwe stap in een eindeloze afdaling naar krankzinnigheid. Zeemeerminnen, eenogige meeuwen en een boel hersenspinsels spelen belangrijke bijrollen in deze psychologische horrorfilm van de briljante regisseur Robert Eggers (The Witch), maar het zijn Dafoe en Pattinson die het meeste indruk maken en de gekmakende eenzaamheid op een griezelige manier gestalte geven.

In het beklijvende, vierkantige zwart-wit waarmee Eggers zijn horrorverhaal inkleurt, schitteren deze twee klasbakken: het bevreemdende zeemansjargon van Dafoe tekent de bizarre leefwereld van deze twee eenzame zielen, terwijl de vervaarlijk uit zijn ogen starende Robert Pattinson gestalte geeft aan de waanzin die in de vuurtoren huist. Een meesterwerk, op eigen risico te bekijken. (EWC)

In de iTunes Store en op Streamz+.

Willem Dafoe en Robert Pattinson in 'The Lighthouse'. Beeld /
Willem Dafoe en Robert Pattinson in 'The Lighthouse'.Beeld /

2. Uncut Gems

In januari al sloopten de broers Safdie onze zenuwen, en dan moest corona nog beginnen! Uncut Gems is een opgefokte stadsthriller over Howard Ratner, een slecht geklede juwelier – een Joodse neef van Dennis Black Magic? – die in een neerwaartse spiraal van brute pech en blinde overmoed terechtkomt. Regisseurs Josh en Benny Safdie (bekend van het bijna even bloedstollende Good Time) drijven de druk op hun sjoemelende hoofdpersonage op tot ronduit genadeloze hoogtes. Maar ook de kijker komt er niet ongeschonden uit: Uncut Gems voelt als een filmische luchtbel, waaruit alle zuurstof langzaam maar zeker wordt weggezogen. Naar adem happen is vergeefs.

Adam Sandler trekt eindelijk nog eens zijn grapjurk uit om de rol van zijn leven neer te zetten. In de openingsscène duikt de camera diep in zijn dikke darm – don’t ask –, maar de acteur verdwijnt zelf nog veel dieper in dit onvergetelijke, eindeloos charismatische personage. Hij zet Howard Ratner neer als een worm aan de haak, die zich toch voortdurend weer weet los te spartelen. Hij is een tragische, dwangmatige hustler die onverantwoorde risico’s neemt met zijn geld én zijn geliefden. Het vleesgeworden kapitalisme, het ultieme symptoom van zijn tijd. En toch hou je van hem. (LTR)

Op Netflix.

1. Lovers Rock

Uitgerekend in het jaar waarin dansen verboden was, bracht Steve McQueen (12 Years a Slave) het perfecte feestje naar onze huiskamer. Lovers Rock, de tweede film uit de monumentale Small Axe-anthologie die hij voor de BBC maakte, speelt zich af op een broeierig reggae-huisfeest in het West-Londen van de vroege jaren tachtig. McQueens camera zwerft rond op de dansvloer als een aangeschoten nachtbraker, zich aanschurkend tegen de zwetende lijven.

Is het omdat de film zo perfect dat heerlijke gevoel vat dat we nu al zo lang moeten missen – de haast religieuze ervaring van jezelf te verliezen in de nacht en in de menigte –, dat we gelukzalige tranen huilden wanneer de personages allemaal in koor een liedje begonnen mee te kelen? De kans bestaat.

Maar ook als er dit jaar geen sprake was geweest van social distancing, quarantaine en aerosolen, zou deze film wellicht onze nummer één geweest zijn. Want Lovers Rock is zoveel meer dan good vibes alleen. Onder het feestgedruis valt ook een subtiele, maar indringende baslijn van maatschappijkritiek te horen. McQueen viert de schoonheid van de Caraïbische gemeenschap, maar maakt ook hun frustratie en onderdrukking duidelijk voelbaar. De weinige keren dat er een wit personage in beeld komt, voel je de machtsverhoudingen meteen pijnlijk kantelen. Superieure, sensuele, slimme cinema, zelfs op het kleine scherm. (LTR)

Op BBC First op 29/12, om 23u.

Van bioscoop naar streaming: 2020 was kanteljaar in de filmbusiness

Een tv-film op nummer één, en vijf Netflix-titels in onze top-20? Niet dat we er een statement mee wilden maken, maar het symboliseert wel mooi de toestand van de filmsector aan het eind van coronajaar 2020.

Het virus vrat danig aan de fundamenten van de industrie. Toen cinema’s in grote delen van de wereld de deuren sloten, werden zowat alle blockbusters – James Bond op kop – in allerijl naar het najaar verschoven, en uiteindelijk zelfs naar 2021. Maar hoe langer de crisis aanhield, hoe meer de inkomsten opdroogden, en hoe onhoudbaarder die strategie werd.

Er moesten dus onorthodoxe oplossingen uitgedokterd worden, en snel. Disney maakte weinig vrienden door Mulan en Soul weg te houden uit de bioscopen – die zulke grote titels broodnodig hadden – en exclusief op Disney+ aan te bieden. Maar het was vooral Warner Bros. dat twee weken geleden voor ophef zorgde met de aankondiging dat het in 2021 al zijn nieuwe films (waaronder kleppers als Dune en Matrix 4) tegelijk in de bioscoop én op streamingplatform HBO Max zou uitbrengen – althans in de VS.

Een absolute gamechanger, want in normale tijden boycotten cinemaketens zulke gelijktijdige releases, uit vrees dat hun recettes eronder zouden lijden. Maar nood breekt wet. Deze evolutie was al jaren aan de gang, maar corona heeft ze in een ongeziene stroomversnelling gebracht. 2020 zal de geschiedenis ingaan als een kanteljaar in de filmbusiness. (LTR)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234