Maandag 30/03/2020

Boekenrecensie

De man valt door de mand in alternatieve Great American Novel ★★★★☆

Debutante Taffy Brodesser-Akner verlegt grenzen.Beeld belga

De grote Amerikaanse roman kon best wat opfrissing en bijsturing gebruiken, vond Taffy Brodesser-Akner, en dus bedacht ze Toby Fleishman, het archetype van de kleine Amerikaanse man.

Toby Fleishman is een succesvolle New Yorkse ziekenhuisarts van 41, getrouwd met Rachel en vader van twee schatten van kinderen, Solly en Hannah. Maar er wringt iets. Hij wil weg, opnieuw vrij zijn, en dus stuurt hij aan op een echtscheiding. Wanneer we op de eerste pagina’s van Taffy Brodesser-Akners opzienbarende debuutroman Fleishman zit in de problemen Toby leren kennen, zit hij gevangen tussen wanhoop en euforie. Wanhoop omdat Rachel om vier uur ’s nachts de kinderen bij hem afgezet heeft om daarna spoorloos te verdwijnen. En euforie omdat hij, de man die zich altijd heeft geschaamd omwille van zijn schamele lichaamslengte van een meter vijfenzestig, geen blijf weet met de vele seksverzoeken die hij via een hele reeks apps ontvangt.

Kontgleuf

Vrouwen sturen hem foto’s van hun g-string en kontgleuf, van hun onderborst, zijborst en ook wel van hun complete borst. Toby Fleishman vindt zijn nieuwe leven gewoon te gek, al die vrijheid en al dat vrouwelijk vlees, ook al lopen de dates die hij maakt met de fotogenieke dames steevast uit op een potje eenzaam masturberen.

Toby zou zo weggelopen kunnen zijn uit een roman van Philip Roth of Jonathan Franzen, merk je als lezer op, ook al omdat Brodesser-Akner de stijl van de Great American Novel perfect weet te vatten. Ze schrijft lange, meanderende zinnen, met uitstapjes en inkijkjes. Mannelijke zinnen ook, die een mannelijke kijk op de wereld tonen, waarin ‘veroverd’ moet worden en maatschappelijk succes de maat van alle dingen is.

Alleen klopt er iets niet, merk je stilaan. Dit is geen klassieke grote Amerikaanse roman, maar wel een hedendaagse, vrouwelijke en verfrissende kijk erop. Die Amerikaanse man blijkt immers een bruut te zijn. En de Amerikaanse vrouw staat aan de kant waar de klappen vallen. Toby weegt hen af aan de hand van de kwaliteit van hun botoxinspuitingen. Nee, meent hij, dan is een man toch een ander wezen, zoiets als een lever, die over een wonderlijk regeneratievermogen beschikt en een enorme vergevingsgezindheid tentoonspreidt. Je mag je voor je lever een paar keer mispakken. Hij loopt misschien een paar wonden op, maar die genezen, waarna je als mens kunt herbeginnen.

Koper in de ogen

Of is dat enkel voor de man? Want de vrouwenlever is voor de man niet altijd zo leesbaar. Dat blijkt wanneer een bewusteloze patiënte het ziekenhuis wordt binnengebracht. Volgens haar man maakte ze al lang een verwarde indruk. Het ging steeds slechter met haar, de psychiater had haar antidepressiva voorgeschreven en nu leek ze ook nog geelzucht te hebben. Die psychiater had beter moeten weten, toont onderzoek: de vrouw lijdt aan de ziekte van Wilson, waarbij koper zich opstapelt in de hersenen en de lever en die te herkennen is aan de koperkleurige ring rond de irissen van de patiënt. Maar een psychiater kijkt zijn vrouwelijke patiënten natuurlijk niet in de ogen. Hij schrijft hen gewoon antidepressiva voor.

Fleishman zit in de problemen wordt verteld vanuit het standpunt van Libby Epstein, een jeugdvriendin van Toby die in het begin amper aanwezig is, maar steeds meer haar stempel gaat drukken. Net als Brodesser-Akner schrijft ze portretten van succesvolle mannen voor een succesvol blad. Het is via Libby dat we uiteindelijk ook Rachels kijk op haar huwelijk met Toby en haar relatie met haar kinderen te horen krijgen, en die is toch iets anders dan het beeld dat we krijgen uit Toby’s binnensmondse scheldtirade: ‘Dat was het grote verschil tussen hen, Rachel. Hij zag hun kinderen niet als een last, Rachel. Hij zag ze niet als bodemloze vaten van behoefte, Rachel. Hij vond ze leuk, Rachel.’ En dat allemaal omdat Rachel een eigen carrière had uitgebouwd nadat ze haar kinderen gebaard had en haar onderbuik achtergebleven was als een plattegrond van Sarajevo.

Morsdood

Ook al is Jonathan Franzen ongetwijfeld alweer bezig met het schrijven van zijn zoveelste Great American Novel, het genre is in feite al een tijd morsdood. Niemand zit nog te wachten op een nieuwe ode aan de mannelijke veroveringsdrang. In Fleishman zit in de problemen keert Taffy Brodesser-Akner die grote Amerikaanse roman ondersteboven en binnenstebuiten en toont ze ook de ware tragiek erachter, want Toby en zijn seksegenoten zijn geen moedwillige bruten of onderdrukkers. Ze weten gewoon niet beter. Het zijn stumpers.

Taffy Brodesser-Akner, Fleishman zit in de problemen, Prometheus, 400 p., 22,50 euro. Vertaald door René Kurpershoek en Karina van Santen.Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234