Donderdag 20/02/2020

Televisie

De 'man in de straat' krijgt steeds vaker het woord op tv, en dat is niet altijd een goede zaak

Beeld UNKNOWN

De nieuwsuitzendingen van VRT en VTM gebruiken steeds meer voxpops, die dan vaak maar één standpunt vertolken. Zowel bij VTM als VRT zeggen dat ze nog maar zelden of nooit gratuite straatinterviews doen. "Maar we brengen wel meer mensen in het nieuws die betrokken zijn."

De eerste sneeuw of de drukte van de solden? Als het zover is, kun je er bijna prat op gaan dat je in de nieuwsuitzendingen de man of vrouw in de straat zal horen vertellen over hoe lastig die sneeuw is om door te rijden of zien tonen wat hij gekocht heeft aan een gunstprijsje. Zulke voxpops komen de laatste jaren steeds vaker voor, blijkt uit het Nieuwsmonitor-onderzoek van het Steunpunt Media. In 2003 bevatte de helft van de VRT-journaals om 19 uur een of meer voxpops, terwijl dat bij VTM 55 procent was. Tien jaar later was dat al gestegen tot respectievelijk 76 en 88 procent.

Opmerkelijk is dat die voxpops lang niet alleen bij de lichtere onderwerpen gebruikt worden. Met een kwart van de straatinterviews was politiek het belangrijkste thema, gevolgd door sociale zaken (14,6 procent) en mobiliteit (13,3 procent). En dat kan best tricky zijn, zeggen de onderzoekers, net omdat die voxpops gebruikt worden om de publieke opinie weer te geven. "Door onschuldig ogende voxpops krijgen de kijkers een beeld van wat de anderen denken, wat dan weer een effect heeft op wat ze zelf denken." En dat is zeker tricky als bijna 80 procent van de items slechts één standpunt verwoordt via de voxpops.

Studentendebat

Opmerkelijke resultaten maar ze missen nuance, daarover zijn ze het bij VTM en VRT helemaal met elkaar eens: de ene voxpop is immers de andere niet. "Gratuite straatinterviews zal je zelden of nooit nog zien bij ons", zegt Björn Soenens, hoofdredacteur van Het Journaal. "Wat we de laatste jaren wel veel meer doen, is mensen in Het Journaal brengen die betrokken zijn bij het nieuws. We zorgen dat er een link is tussen het nieuws en de mensen die aan het woord komen." "Ik ben ook allergisch aan voxpops op de markt, en mijn redactie weet dat", zegt Kris Hoflack, algemeen hoofdredacteur van VTMnieuws. "Ik zal niet zeggen dat het nooit meer gebeurt, maar we doen het zo weinig mogelijk. Wat we wel doen, zijn voxpops die iets aan het verhaal toevoegen."

Hoflack haalt het voorbeeld aan van het recente onderzoek over soa's bij jongeren. "Daar laten we dan enkele jongeren over aan het woord. Dat is relevant en zo voeg je iets toe aan het nieuws." "Wij zullen mensen ook nooit zomaar gaan vragen wat ze bijvoorbeeld van de tax shift vinden", legt Soenens uit. "Maar we zullen wel mensen aan het woord laten die geraakt zijn door de tax shift. Als er nieuws is over bijvoorbeeld een crisis in de bouwsector, zouden we vroeger de confederatie bouw aan het woord gelaten hebben. Nu zoeken we een aannemer of loodgieter die over die crisis kan vertellen. Dat microvoorbeeld kan dan voor het grotere plaatje staan."

Het is een verschuiving die veel media, ook kranten, de laatste jaren gemaakt hebben: weg van het institutionele, dichter bij de mens. Wat de politiek beslist, wordt dan bijvoorbeeld vertaald naar wat dat betekent voor u en ik. Al blijft het de vraag hoe representatief het voorbeeld van die ene aannemer of loodgieter is. Volgens Steunpunt Media is er te weinig variatie in de standpunten die aan bod komen.

Maar dat er bij de meeste voxpops slechts één standpunt aan bod zou komen, kan Soenens moeilijk geloven. "Na de lezing van Bart De Wever aan de Gentse universiteit hebben we ook reacties van studenten gegeven. De ene vond het uitstekend wat De Wever zei, een ander vond het eenzijdig. Geven we dan alle meningen? Nee, maar we zeggen dat ook niet. Alleen kun je zo wel een beetje het klimaat na zo'n lezing weergeven. Ook na een filmpremière kun je peilen naar de reacties. Met gewichtige onderwerpen zullen we dat dan weer niet doen."

Bovendien, merkt Hoflack op, mag je het gewicht van die voxpops ook niet overschatten. "Als er gemiddeld iets meer dan drie per nieuwsuitzending zijn, gaat dat over 45 seconden in een programma van drie kwartier. Ik denk dat de volwassen Vlaming ook wel zijn eigen mening kan vormen op basis van wat hij voor de rest ziet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234