Maandag 24/02/2020

De Japanse grootmeester Isao Takahata over zijn nieuwste filmjuweel

Beeld Hatake Jimusho

Als mede-oprichter van Studio Ghibli, de befaamde Japanse animatiefilmstudio, is grootmeester Isao Takahata altijd een beetje in de schaduw gebleven van die andere Ghibli-veteraan, Hayao Miyazaki. Maar dat heeft hem toch niet belet om met "Kaguyahime no monogatari", oftewel "The Tale of the Princess Kaguya", een juweeltje van verfijning en betovering af te leveren.

In Japan kennen alle kinderen het verhaal van Prinses Kaguya, zelfs nog vóór ze zelf kunnen lezen, beweert scenarist-regisseur Isao Takahata, die in 1935 geboren werd. Om er meteen aan toe te voegen dat het zeker geen sprookje is en dat hij met deze verfilming eerder op een volwassen publiek heeft gemikt. Aan de basis ligt "Taketori Monogatari" (letterlijk: het verhaal van de bamboesnijder), een klassieker uit de Japanse literatuur, die van het einde van de 9de, begin 10de eeuw dateert en als één van de oudste Japanse prozateksten wordt beschouwd.

De vorige lange animatiefilm van Isao Takahata, namelijk "Hôhokekyo tonari no Yamada-kun" ("My Neighbors the Yamadas") dateert reeds uit 1999. Dat is dus al vijftien jaar geleden, maar dat betekent niet dat Takahata ondertussen stil heeft gezeten. Hij werkte aan verschillende projecten, die om allerlei redenen niet gerealiseerd konden worden, maar hij legde zich vooral toe op de studie van de traditionele Japanse schilderkunst, waarover hij trouwens ook enkele boeken publiceerde. Het is duidelijk dat die studie een erg grote invloed heeft gehad op de ongewone tekentechniek die hij nu voor "The Tale of the Princess Kaguya" gebruikt heeft. Het is soms schetsmatige stijl, die toch heel vloeiend blijft. Bijna vibrerend. En waarbij niet alle details worden weergegeven, zodat er meer beroep wordt gedaan op de verbeelding van de kijker.

Realiteitsgevoel
"Het lijkt misschien een simplificatie. Alsof de tekeningen er heel eenvoudig zouden uitzien, maar dat is niet het geval", benadrukt Isao Takahata. "Het is een manier van tekenen die een groot realiteitsgevoel bewaart. De impact van de werkelijkheid blijft aanwezig. Het is eerder een andere manier van kijken."

De eigenlijke productieperiode van "The Tale of the Princess Kaguya" duurde zo'n kleine vier jaar, wat zeker niet ongewoon is voor een animatiefilm. Maar de productiemethode zelf was wél ongewoon.
Isao Takahata: "Bij Studio Ghibli was men in diezelfde periode bezig met "Kaze Tachinu" ("The Wind Rises"), de nieuwe animatiefilm van mijn collega Hayao Miyazaki, die in de zomer van vorig jaar werd uitgebracht. Ik heb dus nieuwe medewerkers en ook een nieuwe studioruimte moeten zoeken voor mijn eigen film, maar dat is een voordeel gebleken, want op die manier kon ik ook meer innovatief te werk gaan. Voor veel medewerkers van Studio Ghibli zou die nieuwe, ongewone tekenstijl een te grote aanpassing gevergd hebben."

Isao Takahata.Beeld Creative commons

Klopt het dat Sutemaru, het jeugdvriendje van Kaguya, geen personage is uit het oorspronkelijke verhaal?
Isao Takahata: "Ja, dat klopt en ik heb nog meer personages toegevoegd, zoals Me No Warawa, het dienstmeisje van Prinses Kaguya in de stad en Lady Sagami, de adellijke vrouw die als haar gouvernante fungeert. De originele roman is eigenlijk heel kort en er waren niet zoveel personages. Er was bij voorbeeld ook geen sprake van de kinderen waarmee Kaguya opgroeit in dat bergdorpje."

Had men in Japan dan geen problemen met uw adaptatie van die klassieke tekst?
Isao Takahata: "Ik heb in ieder geval geen negatieve reacties opgevangen. De kern van het verhaal is sowieso bewaard gebleven. Je moet ook weten dat veel Japanners het verhaal van Prinses Kaguya alleen maar kennen via de vereenvoudigde versies van allerlei stripverhalen. Elke Japanner herinneert zich wel wat de twee belangrijkste ingrediënten van dat eeuwenoude verhaal zijn, namelijk het feit dat Prinses Kaguya als een piepkleine baby geboren wordt in een bamboestok én het feit dat zij op het einde terugkeert naar de maan. Die beide elementen zitten verankerd in het collectieve geheugen. Maar het zijn precies ook die gegevens waarover verder geen uitleg wordt gegeven in het originele verhaal."

"Hoe is Prinses Kaguya in die bamboe terechtgekomen? En waarom keert zij uiteindelijk terug naar de maan? Met deze film heb ik geprobeerd een antwoord te geven op die en andere vragen. Er zijn in het verleden al talrijke pogingen ondernomen om dit verhaal te verfilmen, maar het is uiteindelijk slechts één keer gebeurd, namelijk met "Taketori Monogatari" ("Princess from the Moon"), een speelfilm van Kon Ichikawa uit 1987. Ik denk niet dat het de beste film was die hij ooit gemaakt heeft."

U moet wel een speciale band hebben met dit verhaal, want een halve eeuw geleden hebt u reeds een synopsis geschreven voor een lange animatiefilm.
Isao Takahata: "Dat is niet helemaal correct. Ik werkte indertijd voor het filmbedrijf Toei Doga, waar men inderdaad plannen had om van "Taketori Monogatari" ("Het verhaal van de bamboesnijder") een lange animatiefilm te maken. Aan alle medewerkers werd toen gevraagd om een synopsis te schrijven, wat eigenlijk zeer ongebruikelijk was. Het was een soort wedstrijd. Ik heb toen een proloog geschreven om dat toch wel vreemde verhaal enigszins te duiden, namelijk een gesprek tussen Prinses Kaguya en haar vader, de Maankoning, vóór zij naar de aarde vertrekt. Ik vond dat zelf een interessante oplossing, maar mijn voorstel werd niet weerhouden. De film zelf is er ook nooit gekomen."

"Maar het was zeker niet zo dat ik bijzonder geïnteresseerd was in het verhaal. Net zoals elke Japanner kende ik het uiteraard en naar aanleiding van die wedstrijd heb ik het boek herlezen, maar dat was zeker niet met de bedoeling om het ooit zelf te verfilmen. Maar kijk, het is er uiteindelijk toch van gekomen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234