Zondag 19/05/2019

Boekenrecensie

'De Hills': stilistisch sprankelend en bedrieglijk lichtvoetig

Beeld Gamma-Keystone via Getty Images

De Hills, de eerste in het Nederlands vertaalde roman van de Noor Matias Faldbakken (45), smaakt al meteen naar meer.

Na in 2001 gedebuteerd te hebben onder het pseudoniem Abo Rasul, opereert de Noor Matias Faldbakken inmiddels alweer vele jaren onder zijn eigen naam. Getuige De Hills hoeft hij zich zacht uitgedrukt dan ook nergens voor te schamen.

Zich zacht uitdrukken is tevens wat de verteller van De Hills naar eigen zeggen dient te doen in de praktijk van zijn professie. De belangrijkste communicatiemiddelen van een kelner die zijn vak verstaat, immers, dat zal iedereen kunnen beamen, zijn een uitgestreken gezicht en een wat stramme lichaamstaal. Niemand zit er ooit op te wachten dat een disgesprek wordt onderbroken doordat ook de ober zijn mening wil geven. Hij moet zich doofstom houden, op het hooghartige af, niets horen, niets zien en vanzelfsprekend zwijgen.

En dit geldt zeker in een café-restaurant als De Hills, dat 150 jaar oud is en waar in de eerste plaats het - althans schijnbare - stilstaan van de tijd lijkt te worden gevierd, meer bepaald de tijd van toen, toen alles beter was en er nog zoiets bestond als fatsoen en traditie. Of zoals de ik-figuur het aan het begin van de roman stelt: 'Zoals ik hier als kelner sta, strak in het pak, had ik er honderd jaar geleden ook al kunnen staan. Elke dag voeren volwassen mensen extreme handelingen uit, maar ik bezondig me daar niet aan.'

Zo'n groot genoegen scheppen in het op orde hebben van je zaakjes is om moeilijkheden vragen, natuurlijk, en de moeilijkheden dienen zich in het leven van de hoofdfiguur aan in de vorm van een uitermate bevallige gaste, moeilijk te schatten qua leeftijd en daarom door hem in gedachten het 'Vrouwmeisje' genoemd, van wie niet alleen volkomen onduidelijk blijft hoe zij juist in verhouding staat tot een aantal vaste klanten van De Hills, maar die daarenboven de wereld van de kelner-hoofdfiguur dag na dag verder op zijn kop zet door bijvoorbeeld niet een knisperende krant te gaan zitten lezen, zoals het hoort, maar wel onder het genot van een 'vierdubbele espresso' met haar vermaledijde mobiele telefoon in de weer te zijn, onverstoorbaar 'alsof ze tentoongesteld wordt'.

Raadselachtigheden

Wat zij in de zin heeft? Wie zij is en waar zij vandaan komt? De ik-figuur krijgt er zijn vinger niet achter, en wellicht zijn het juist deze raadselachtigheden die ervoor zorgen dat de vertrouwde, vaste grond onder zijn voeten langzaamaan dreigt te verdwijnen en het onder meer gebeuren kan dat zijn gereserveerde zwijgzaamheid plaatsmaakt voor de hopeloos pedante leuterpraat van de niet te beteugelen praatvaar.

'U weet toch dat het woord 'kelner' afstamt van het Duitse kellner dat eigenlijk 'keldermeester' betekent, afgeleid van het Latijnse woord cellarius.' 'Nee, dat is nieuw voor me.' 'Aha.'

Vooral het feit, echter, dat de ik-figuur zelf van lieverlede meer zijn toevlucht tot het internet zoekt en op een bepaald moment zelfs een clipje van Eminem aan het bekijken is, moet als bijzonder onrustwekkend worden gekenschetst, en dat het sowieso van kwaad tot erger met hem gaat, blijkt wel uit de groeiend gewelddadige neigingen die van hem bezit nemen.

Naar het einde van de roman toe lijkt het bij momenten wel de geest van Dostojevski te zijn, kil op het huiveringwekkende af, die door de gedachtegangen in het hoofd van de kelner waaiende is. Of om het te stellen met de bejaarde huispianist van De Hills: 'Wanneer de organisatie van het ego spaak loopt, is de ineenstorting nabij.'

Het Oude Europa

De Hills is een stilistisch sprankelend en daardoor bedrieglijk lichtvoetig lijkend verhaal dat onder meer de vraag oproept of de verteller staat voor het Oude Europa, terwijl het Vrouwmeisje de huidige toekomst symboliseert. Het zou zomaar kunnen, en we hebben hier zonder twijfel te maken met een roman die tot deze interpretatie uitnodigt - maar ondubbelzinnige zekerheid, zoals die honderd jaar geleden nog bestaan kon, wordt de lezer niettegenstaande ook hieromtrent niet gegund.

Wie zijn romans bij voorkeur hapklaar en duidelijk heeft en zich 'de bedoeling' van de schrijver graag op een bordje laat presenteren, zal met dit boek kortom wel op zijn honger blijven zitten. Literaire fijnproevers, echter, wens ik met een lichte buiging en de vlakke hand tegen mijn buik aangedrukt smakelijk lezen toe.

Matias Faldbakken, De Hills, Meulenhoff Boekerij, 330 p., 19,95 euro.

Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.