Dinsdag 22/10/2019

Expo Fotografie

De grote expo van Lieve Blanquaert: ‘Fuck, dit is het leven’

Fotografe Lieve Blancquaert op haar tentoonstelling in Gent. Beeld ©Lieve Blancquaert

Fotografe Lieve Blancquaert heeft geprobeerd het leven in beeld te brengen: van geboorte tot dood, en alles daartussen. Aan die queeste komt na tien jaar een einde, in de vorm van een grote tentoonstelling, Circle of Life. ‘Een kind is een reden om te blijven leven.’ 

We zien een huilende Joodse baby met een scheermesje besneden worden, een lijk dat in India verbrand wordt terwijl de koeien er op staan te kijken en een Keniaans ziekenhuis waar pas bevallen vrouwen het bed delen. Een bebloede en stuk geknipte T-shirt op de spoeddienst van het UZ Gent, veel (kind)bruiden met sluiers, een pronkerig doodsbed in Ghana en een Japans koor voor tachtigplussers. 

De veelheid aan beelden die Lieve Blancquaert toont onder de naam Circle of Life ontroert. De fotografe weet waarom: “Ik wil dat de toeschouwer buitenkomt het het idee: fuck, dit is het leven. Op zijn scherpste momenten en op de simpelste, meest dwaze, vrolijkste of pijnlijke momenten.”

Aan dit project heeft de fotografe tien jaar gewerkt. “Het begon met een documentaire die ik maakte voor het het Canvas-programma Vranckx, over kinder- en moedersterfte in Congo. We kwamen een tijdje vast te zitten in een ziekenhuis. Als journalist was ik het zo gewend om van hot naar her te hollen, nu moest ik zeven dagen stilstaan op één plek. Wat een eyeopener: ik besefte dat in dit ziekenhuis de hele wereld samenkwam, op haar scherpst, zonder façade.” 

Het huwelijk van Jelle en Nelleke in Urk. Beeld ©Lieve Blancquaert
Een rituele verbranding in India. De koeien kijken toe. Beeld ©Lieve Blancquaert

Dat was het startschot voor een aantal reeksen waarmee Blancquaert eerder al mee naar buiten kwam: Birth Day, over het unieke en universele van een geboorte en Last Days, over ouder worden en sterven. Tussendoor kwam, ietwat ongepland, Wedding Day. “Ik kwam een Bengaalse man tegen die net vader geworden was van een meisjestweeling. Hij had al twee dochters en ik was onder de indruk van zijn verdriet.” De man treurde omdat zijn dochters na hun huwelijken zouden vertrekken, met aanzienlijke bruidschatten waarvan hij niet wist hoe hij die moest betalen, en er geen schoondochter zou zijn om later voor hem en zijn vrouw te zorgen. Het koppel zou arm en alleen achterblijven. “Toen besefte ik hoe bepalend het huwelijk is.” 

Deze tentoonstelling is het sluitstuk van die zoektocht naar de mens, zijn geboorte en dood, zijn rituelen en gebruiken. Ze bestrijkt zes zalen, er is een film met een soundscape die het leven doorheen de wereld toont, er zijn de foto’s uit de bovengenoemde reeksen en er is aandacht voor vluchtelingen wereldwijd. Want ook die verhalen horen volgens Blancquaert bij het leven: Het lijden, de diaspora, dat zijn verhalen die zich maar blijven herhalen.” 

Een meisje in het vluchtelingenkamp van Duinkerke. Beeld ©Lieve Blancquaert
Een jong koppel op hun huwelijksbed in het Jordaanse vluchtelingenkamp Zaatari. Beeld ©Lieve Blancquaert

Gehuwde kleuters

Wat de foto’s meteen tonen, is hoe comfortabel we het hier hebben. De Nepalese kinderen die na een aardbeving in tentenkampen leven of de koude, metalen operatietafel waarop een Indiase vrouw moet bevallen, maken dat snel duidelijk. “Ik denk niet dat mensen begrijpen hoe het is om zonder gezondheidszorg te leven, of zonder enige opleiding.” 

“Maar na tien jaar overheerst bij mij ook het besef dat we heus niet zo van elkaar verschillen, zelfs al kunnen we elkaar soms niet uitstaan of begrijpen we elkaar niet”, zegt Blancquaert. Kijk maar naar de vele huwelijken die ze vastlegde: waar ook ter wereld, een trouwpartij is een heugelijke gebeurtenis waarvoor mensen zich graag opkleden. 

“In die zin is dit project echt een antropologische studie. Ik wilde niet enkel mooie beelden maken, ik wilde begrijpen waarom mensen hun dochters discrimineren, of waarom ze kinderen uithuwelijken. Als dat lukt, en met begrijpen bedoel ik niet goedkeuren, dan ben je zoveel rijker als mens.” 

Valt er dan zoveel te begrijpen aan kindhuwelijken? “Ik vind dat wel, als je de moeite doet om te luisteren.” Blancquaert vertelt over de Mali-kaste in Nepal, een kleine kaste die helemaal onderaan de maatschappelijke ladder bengelt. In die gemeenschap worden kinderen al op twee-, driejarige leeftijd aan elkaar verbonden. “Daar word je heel kwaad van, als je die verhalen leest.” 

Maar ter plekke trof de fotografe een vader die zich liefdevol over een bende gehuwde kleuters ontfermt. “Die mensen hebben het zo moeilijk om zich staande te houden dat ze via die huwelijken willen garanderen dat hun kinderen van straat geraken. Ik trof geen slechte man, maar een vader die niet weet hoe hij het anders moet redden en gebukt gaat onder een keiharde traditie.” 

De koelruimte bij begrafenisondernemer Pues in Herent. Beeld ©Lieve Blancquaert
Een portret van Ada (78) uit Havana. Beeld ©Lieve Blancquaert
Moeder en kind in Gent. Beeld ©Lieve Blancquaert
Een pasgeboren in Kalaat M’Gouna in Marokko. Beeld ©Lieve Blancquaert

Analfabetisme

Dat is volgens de wereldreizigster veelal de rode draad bij situaties die wij soms moeilijk kunnen begrijpen: analfabetisme, onmacht, rechten die mensen niet kennen of kunnen afdwingen, tradities die zwaar wegen. Een ander treffend voorbeeld dat Blancquaert vastlegde: het jonge koppel Majed en Ryham, dat trouwt in een Jordaans vluchtelingenkamp. Ze kennen elkaar nauwelijks, maar de hoop is dat er uit het huwelijk snel een kind komt. “Je hoort mensen zo al zeggen: waarom zou je in die omstandigheden kinderen maken? Maar voor hen biedt een kind hoop, het is een reden om te blijven leven.” 

Rest de vraag: hoe moet een fotograaf verder na zo’n allesomvattend project? Blancquaert maakt een grapje over het zwarte gat. “Ik begin gewoon aan een volgende reeks, over seksualiteit en gender.”  

Circle of Life, van 20 september tot 12 januari in Sint-Pietersabdij, Gent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234