Donderdag 23/05/2019

Column

De grote dichter Kanye West indachtig, deed ik alsof het normaal was dat ik hier rondliep

Daan Heerma van Voss. Beeld Bob Van Mol

Daan Heerma van Voss is een Nederlandse schrijver.

Mijn chicste pak, van donkerblauwe Italiaanse wol, gekregen van een televisieman wiens garderobe uitpuilde na jaren voor de camera, hing op mij te wachten. Mijn duurste schoenen, puntig en van soepel, bruin leer, stonden al klaar. Vandaag ging ik naar het paleis. De koning zou een toespraak geven ter ere van de Erasmus-prijs, die dit jaar werd uitgereikt aan de Amerikaanse socioloog Barbara Ehrenreich. Waarom ik voor deze gelegenheid was uitgenodigd wist ik niet. Maar de enige manier om daar achter te komen, was gehoor geven aan de uitnodiging. Een laatste blik in de spiegel: een tamelijk haveloze baard, die ik morgen pas zou afscheren, dan kwam de werkster, en kon zij die spikkels uit de wasbak vegen. (Dit detail is van belang, ik beloof het.)

Rode lopers, een stoïcijnse paleisgarde, marmeren trappen. In de grote zaal: grijze mannen, pochet in hun borstzak, vrouwen met onderkoelde jurken. Alles wat ze zeiden klonk zacht, samenzweerderig. De grote Amerikaanse dichter Kanye West indachtig,
‘Act like you’ll ever be around mothafuckers like this again’, besloot ik te doen alsof het normaal was dat ik hier rondliep.

Nadat de koning was uit­gesproken, kwam mevrouw Ehrenreich naar het podium. Klein, fragiel, gekromd, zevenenzeventig jaar oud. Ehrenreich is de grondlegger van de zogeheten immersive journalism, onderdompelingsjournalistiek. Ze schreef meerdere boeken over de onderlaag van de Amerikaanse bevolking, en deed dit na maandenlang als vakkenvuller en serveerster te hebben gewerkt. De voornaamste inzichten in haar toespraak:

Je hebt veel geld nodig om arm te zijn. Het maandelijkse minimumloon ligt in Amerika tegenwoordig op 1.200 dollar. Daar moet je hard voor werken; velen hebben meerdere baantjes om rond te komen. (Met als bijkomend nadeel dat ze hun kinderen naar de vierentwintiguurs-kinderopvang moeten brengen.)

Er bestaat niet zoiets als ‘ongeschoold werk’: ook voor de slechtst betaalde baantjes, die feitelijk de hele economie draaiend houden, heb je veel ervaring en kunde nodig.

Een samenvloeisel van punten 1 en 2: armen zijn eigenlijk de filantropen van de samenleving. Tegen een zeer geringe vergoeding geven ze hun vrije tijd op, werken ze keihard in de schaduw, om ons het plekje in de zon te gunnen waarvan we vinden dat we het verdienen.

Hoewel ik niet precies wist wie Ehrenreich met ‘ons’ bedoelde, voelde ik me zeer aangesproken. Ik die inwendig Kanye West citeerde terwijl ik zalmrolletjes van zilveren schotels snaaide, ik die rondliep in andermans dure pakken, ik die mijn baard pas afschoor als ik wist dat de werkster zou komen. Eigenlijk, zo beredeneerde ik, was Ehrenreichs motivatie om haar beste werk te schrijven precies het tegenover­gestelde van de reden waarom ik hier vanavond was: zij schreef om mythes door te prikken, in haar geval de misdadige mythe van de American Dream, en ik was hier om een mythe in stand te houden, namelijk dat het verdiend of misschien zelfs wel vanzelfsprekend was dat ik hier zat, drie meter achter het koninklijk paar. Daarom was ik uitgenodigd: om te beseffen dat ik hier niet hoorde te zijn.

Op dat moment viel mevrouw Ehrenreich van het verhoginkje achter het spreekgestoelte. Ik heb nooit eerder zo’n zucht van schrik gehoord, nooit zo collectief, in stand gehouden door tweehonderd man. Een paar mannetjes schoten naar voren, maar ze had hun hulp niet nodig. Ze kwam op eigen kracht overeind. De koning en de koningin staken hun handen uit om haar weer naar haar stoel te begeleiden.

Op de terugweg naar huis kocht ik al Ehrenreichs boeken. Eenmaal achter mijn bureau wierp ik mijn pak in de hoek van de kamer. Aan de slag. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.