Dinsdag 16/07/2019

Jim Carrey

De grote carrièreswitch van acteur Jim Carrey tot kunstenaar

In de minidocumentaire I Needed Color is acteur Jim Carrey opeens kunstenaar, compleet met onstuitbare inspiratie en gepijnigde frons. Meent hij dit?

Ernstige blik op oneindig: Jim Carrey speelt misschien wel de rol van zijn leven als kunstenaar. Beeld RV

Is dit werkelijk Jim Carrey? De Amerikaanse acteur die zijn elastieken gezicht leende voor rollen in films als Bruce Almighty, The Truman Show, Dumb and Dumber en The Mask? Die het serieuze genre met het lichte kon afwisselen, maar die nu datzelfde hoofd voor een hoofdrol als schilder heeft gebruikt? Of heeft hij werkelijk een carrièreswitch gemaakt die hem van Hollywood rechtstreeks het Museum of Modern Art in moet lanceren?

Sinds enkele weken circuleert op internet een korte 'documentaire' over Carrey in zijn New Yorkse atelier. I Needed Color duurt zeven minuten, is al vijf miljoen keer bekeken en laat een man zien die driftig aan het werk is. Die verf uit potten over uitgerold linnen giet. Die pigmenten weg schraapt. Met de tong uit zijn mond een geschilderd gezicht van oogleden voorziet. En die op gepaste momenten voor zich uit tuurt, fietsend een luchtje schept en zich aan introspectie waagt over het leven en zijn kunstenaarsaspiraties. Om daarna weer met een likje verf de 'elektrische energie' van een Christus-portret te voltooien.

In zijn schilderijen gebruikt Jim Carrey veel kleur. Er is veel interesse voor zijn werk: de minidocu over zijn leven als schilder werd al meer dan vijf miljoen keer bekeken. Beeld RV

Jim Carrey, de kunstenaar. Het is even wennen. Of je zijn kunstenaarschap serieus moet nemen, is moeilijk uit de filmbeelden op te maken. Wel weet Carrey wat hij moet doen om zich als een serieuze kunstenaar te presenteren. Hij draagt de ene keer een zwart T-shirt met het opschrift 'Raw Reality', een andere keer een wit exemplaar met het gezicht van Jim Morrison. Hij krijgt om 5 uur 's morgens de aanvechting een kleipoppetje te kneden.

Is het ironie? Een cliché? Carrey lijkt geobsedeerd. Het filmpje moet duidelijk maken dat we met een natuurtalent te maken hebben. Een kunstenaar die van opwinding niet kan stoppen. Die gedreven wordt door passie, een roeping, emoties. En een gebroken hart, zoals hij tussen de bedrijven opbiecht. "Schilderijen laten je iets over jezelf zien. (...) Ze bevrijden je van het verleden, de spijt, de zorgen."

Jim Carrey, de gekwelde kunstenaar. Hij mag zich dan presenteren als het lijdend voorwerp van een hem overrompelende missie, hij is opmerkelijk goed geïnformeerd over de hoogtepunten uit de moderne kunstgeschiedenis. Zo kliedert en dript hij als Jackson Pollock in zijn beste jaren, schraapt hij met een stuk metaal delen verf weg als Gerhard Richter en droedelt hij als Keith Haring. Alsof hij het handboek van de moderne schilderkunst even grondig bestudeerd heeft als het script voor zijn nieuwste hoofdrol.

Vincent van Gogh

Carrey kent de kunstenaarsklassiekers uit de cinematografie. Kirk Douglas die in Lust for Life als Vincent van Gogh zijn oor afsnijdt, door de gele korenvelden dwaalt en zelfmoord pleegt, en dat alles met een door wanhoop gedreven gezicht. Expressieve mimiek die voor Carrey een fluitje van een cent moet zijn geweest.

Tegelijk refereert I Needed Color aan serieuzere reportages. Zoals de opnames die Hans Namuth in 1950 maakte van Jackson Pollock. De ingrediënten: een intens kijkende Pollock die close-up, door een glasplaat heen, werd vastgelegd terwijl hij zwarte huishoudlakverf van een stok laat druppelen.

De gedreven kunstenaar, moederziel alleen in zijn studio, in gevecht met de materialen en zichzelf: het stramien is een beproefd model voor een geslaagd kunstenaarsportret, met de kracht van een self-fulfilling prophecy. Het beeld kan van elke amateur een gevierd professional maken, mits in het bezit van een groot, zonovergoten, rommelig atelier; een pallet vol peperdure olieverftubes, een setje op volgorde van grootte gelegde marterharen penselen en een gezicht dat zich laat plooien tot melancholisch gepeins. Voorwaarden die voor Carrey, de acteur, geen zichtbare problemen opleverden.

In zijn schilderijen gebruikt Jim Carrey veel kleur. Er is veel interesse voor zijn werk: de minidocu over zijn leven als schilder werd al meer dan vijf miljoen keer bekeken. Beeld RV

Promotiefilm

Zijn optreden maakt van I Needed Color een cliché, een pastiche, misschien zelfs een promofilm. Niet voor de kunstenaar, maar voor de avondvullende speelfilm die binnenkort wereldwijd in de bioscoopzalen draait. Een waarin Carrey, omdat hij zijn liefdesverdriet niet met olieverf krijgt weggeschilderd, in een dronken bui niet zijn oor maar zijn lid afsnijdt. Hij biedt het vervolgens zijn galeriehouder aan, die uit hebzucht het kleinood op sterk water zet en via de achterdeur aan een rijke klant verkoopt. Waarna men Carrey leeggebloed op bed aantreft, maar niemand beseft of het Carrey de schilder of de acteur betreft. Drama verzekerd, haperende carrière gered.

Het is een gedaanteverwisseling waarvoor I Needed Color een eerste opstap zou kunnen zijn: de acteur die zich identificeert met zijn rol en gaandeweg geen onderscheid meer maakt tussen de kunstenaar die hij speelt of werkelijk is. Of die hij denkt te zijn, omdat het hij zelf in de illusie is gaan geloven.

Genoeg acteurs hebben de kunst ontdekt: Val Kilmer, James Franco, Dennis Hopper, Lucy Liu, Johnny Depp, Anthony Hopkins en Sylvester Stallone combineren acteren met beeldende kunst. Waarschijnlijk liggen de twee dicht bij elkaar.

I Needed Color geeft zulke goede scriptaanwijzingen - een gevoelige oogopslag, de lichte hapering in de stem, filosofisch gepeins over een verloren liefde, mijmerend fietsen op een binnenplaats én een likje verf hier en daar - dat zelfs echte kunstenaars er hun voordeel mee kunnen doen. Wie zijn vastgelopen loopbaan vlot wil trekken of een nieuw en groter publiek wil aanboren, gaat te rade bij Carreys acteerprestatie. Jackson Pollock en Karel Appel hadden nog wat van hem kunnen leren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden