Zondag 15/12/2019

Black Panther

De eerste zwarte Hollywood-blockbuster: 'Black Panther' is veel meer dan een superheldenfilm

Beeld rv

Zwarte regisseur, zwarte acteurs, zwarte soundtrack. De nieuwe Marvel-film Black Panther wordt nu een belangrijke mijlpaal in Hollywood genoemd. “We hebben een gevoel van identiteit ontwikkeld voor wie daarvan losgekoppeld is.”

Je zou Black Panther kunnen wegzetten als de 18de aflevering uit het huidige Marvel Cinematic Universe. Een lucratieve franchise, eigendom van The Walt Disney Company, die aan de kassa’s al 13,5 miljard dollar (11 miljard euro) ophaalde.

Maar je kunt de superheldenfilm ook beschouwen als de eerste ‘zwarte’ Hollywood-blockbuster. Met een Afro-Amerikaanse regisseur, een voornamelijk zwarte cast en een soundtrack gecureerd door rapper Kendrick Lamar. En dat maakt het meer dan zomaar een blockbuster.

“Superhelden zijn doorgaans heel blank en stereotiep”, zegt literatuurwetenschapper Maaheen Ahmed (UGent), gespecialiseerd in comics. “Maar recent is er van alles aan het veranderen in die superheldenwereld. Diversiteit was er al op vlak van karakters. Tegenwoordig wordt dat breder getrokken, zijn er meer vrouwelijke personages, of helden met andere huidskleur. Dat is positief, omdat verschillende gemeenschappen zich zo vertegenwoordigd zien. Vooral voor kinderen is het belangrijk om zichzelf te kunnen identificeren met – in dit geval – een zwarte superheld.” Daarom is de culturele invloed van een film als Black Panther nog voor de release zo significant. 

Daad van barmhartigheid

Nu hoeft u Marvel – en dus Disney – niet meteen te verdenken van een daad van barmhartigheid jegens de Afro-Amerikaanse jeugd. Het personage Black Panther werd twee jaar geleden al geïntroduceerd in Captain America: Civil War. Een handige truc om het publiek warm te maken voor een film die alleen rond deze ‘nieuwe’ superheld draait. Dat de zwarte cast een bredere doelgroep kan lokken, is dan een mooie plus.

Toch is het personage niet vanuit die optiek ontstaan. Hij werd al in 1966 geïntroduceerd in de strip
Fantastic Four Vol. 52, als de allereerste Afro-Amerikaanse superheld, ten tijde van de Amerikaanse Civil Rights Movement. Hoewel het allicht nooit als politiek statement is bedoeld, had het die connotatie wel degelijk. Even was er zelfs verwarring met de Black Panther Party, een militante Afro-Amerikaanse politieke organisatie, opgericht in Oakland (Californië) en ontstaan uit Black Power. Dat de eerste Black Panther-film opent met een arme, zwarte jongen in Oakland, kan anno 2018 als een erkenning van die geschiedenis worden gezien. Maar de politieke connotatie deed Marvel de naam destijds wel even veranderen tot het neutralere Black Leopard.

Beeld rv

Het personage Black Panther was geen alter ego, maar de formele titel van T’Challa, de Koning van het fictieve Afrikaanse land Wakanda. Dankzij de aanwezigheid van het metaal vibranium was het de meest hoogtechnologische plek op aarde. Het was een vorm van Afrofuturism: een verhaal dat Afrikaanse mythologieën combineert met sciencefiction. Bedacht door blanken – Stan Lee en Jack Kirby – die de tijdsgeest goed aanvoelden. Op een moment dat ruim 40 procent van de Afro-Amerikanen onder de armoedegrens leefden, schreven zij een hoopvol epos over zwarte grandeur. Toch duurde het 50 jaar eer de held op het witte doek mocht verschijnen.

Dashiki's en boubous

“Je zou kunnen zeggen dat die Afrikaanse natie Wakanda pure fantasie is”, zegt Chadwick Boseman, die T’Challa vertolkt in de film, aan Time. “Maar we kregen de kans om te putten uit échte ideeën, plaatsen en Afrikaanse concepten. Het is een geweldige manier om zo een gevoel van identiteit te ontwikkelen, zeker voor wie daarvan losgekoppeld is.”

Boseman spreekt hier namens die grote groep Afro-Amerikanen, die zich niet gerepresenteerd voelt, maar ook de band met de roots verloren lijkt te hebben. De film speelt daar respectvol op in, met duidelijke invloeden van het zwarte continent. Zo wordt het merendeel van de film gesproken in het Engels met een zwaar Afrikaans accent, gebaseerd op het Zuid-Afrikaanse Xhosa.

Marvel-bezieler Stan Lee en Chadwick Boseman op de première van 'Black Panther' in Los Angeles. Beeld Photo News

Volgens Inge Brinkman, professor Afrikanistiek (UGent), is dat een goede zaak. “Als Afrikaanse talen – of accenten daarvan – in westerse films voorkomen, is dat meestal als een kakofonie in de achtergrond. Als een onverstaanbaar geschreeuw, zelfs primitief tegenover de rest van de film. Een blockbuster waarin dat eens niet het geval is, betekent een stap in de goede richting.”

Maar ook de Afrikaanse patronen en grafiek, onder meer in de kledij uit de film, lijkt voor de cast een teruggevonden identiteit. De dresscode van de wereldpremière in Los Angeles was ‘koninklijk’. Actrice Lupita Nyong'o verscheen met de haren in een strakke punt opgestoken, getooid in een met juwelen beklede paarse jurk. En de mannen Boseman en Coogler droegen dashiki's en boubous in Afrocentrische patronen. Daniel Kaluuya, de Oscar-genomineerde acteur uit Get Out, arriveerde zelfs in kanzu, een tuniek die zijn Oegandese afkomst weerspiegelde. Dat hadden ze op de rode loper van Hollywood Boulevard nooit eerder gezien.

Met Black Panther maakt een grote studio nu eindelijk een film die een antwoord biedt aan #HollywoodSoWhite. En dat die film door de critici dan eens goed wordt onthaald, kan alleen maar helpen. 

Daniel Kaluuya op de première van 'Black Panther' in Los Angeles. Beeld Photo News
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234