Zaterdag 14/12/2019

Film

De digitale revolutie in Hollywood is begonnen: computers maken acteurs onsterfelijk

Al Pacino (m.) en Robert De Niro kregen voor een groot deel van ‘The Irishman' een digitale verjongingskuur. Beeld Photo News

De jeugdige gezichten van Robert De Niro in The Irishman en Will Smith in Gemini Man bewijzen het: Hollywood maakt een digitale revolutie mee, die de houdbaarheidsdatum van acteurs aanzienlijk verlengt. Zelfs tot na hun dood. Een duik in het levenselixir van Hollywood.

Het is 2019, en Will Smith is plots weer 23 in Gemini Man, terwijl Robert De Niro oogt als een frisse veertiger in The Irishman. Niet het resultaat van een peperdure behandeling bij een of andere wonderdokter in Hollywood, wel de culminatie van de technologische revolutie die de filmsector de laatste jaren heeft doorgemaakt. Regisseurs Ang Lee en Martin Scorsese kregen allebei een hoop geld toevertrouwd – respectievelijk 138 en 159 miljoen dollar – om in hun nieuwste films de grenzen van de visual effects te verleggen.

In The Irishman blikt huurmoordenaar Frank Sheeran (de 76-jarige Robert De Niro) terug op zijn bloedige ‘carrière’ bij de maffia. De film begint in het rusthuis, waar Sheeran als een rimpelige rozijn in zijn rolstoel zit, maar zapt vervolgens terug naar de jaren 50. Met de jaren worden ook rimpels, kraaienpoten en wallen teruggedraaid. Daarvoor maakten regisseur Martin Scorsese en Industrial Light & Magic (het bedrijf van George Lucas, dat onder meer de effecten van Star Wars verzorgt) gebruik van ‘de-aging’ – een digitale verjongingskuur, zeg maar.

Will Smith als de jonge Junior, op de voorgrond, en Henry Brogan in de film ‘Gemini Man’. Beeld AP

The Fresh Prince of Bel-Air

In Gemini Man speelt Will Smith (51) niet gewoon de hoofdrol, maar de twee hoofdrollen. Aan de ene kant: Henry Brogan, een huurmoordenaar voor de Amerikaanse geheime dienst die zijn geweer aan de wilgen wil hangen. Aan de andere kant: Junior, een 23-jarige kloon van Henry, die achter hem aan wordt gestuurd om hem uit te schakelen. Die laatste is een digitale replica van Smith, die Ang Lee en zijn team verjongden zodat hij er weer even jeugdig zou uitzien als Smith ten tijde van The Fresh Prince of Bel-Air.

Bert Steyaert, VFX-supervisor bij het Antwerpse postproductiebedrijf Flow, legt uit hoe dat soort visuele tovenarij in zijn werk gaat: “Eerst wordt het gezicht van de acteur digitaal gescand: hij gaat zitten in een bol die volledig behangen is met camera’s, zodat elke porie van zijn gezicht vanuit alle mogelijke hoeken en onder verschillende belichtingen kan worden gefotografeerd. Dat levert een gedetailleerd 3D-model op. Vervolgens wordt dat model in de computer verjongd. Dan wordt er onder het 3D-gezicht ook een volledig realistisch digitaal skelet gecreëerd, met botten, spieren en vet. Want elk detail is essentieel in een gezicht.” Daarna volgt het traditionelere werk: de eigenlijke filmopnames, het echte acteerwerk. “Daarbij krijgt de acteur zogenaamde tracker markers (zwarte stipjes, LT) op zijn gezicht aangebracht. Aan de hand daarvan kunnen zijn gelaatsexpressies in de computer overgebracht worden op het 3D-gezicht. En dat vervangt uiteindelijk het echte gezicht van de acteur in de film.”

Griezelvallei

Dit soort technieken wordt in Hollywood al langer toegepast, maar nooit eerder was het eindresultaat zo bevredigend. De voorbije jaren stortten de meeste pogingen om digitale mensen te creëren te pletter in de zogenaamde ‘uncanny valley’ of ‘griezelvallei’. Steyaert: “Je kan de geloofwaardigheid van visuele effecten op een curve zetten. Met de vooruitgang van de technologie gaat die gestaag omhoog, maar op een bepaald moment keldert ze plots helemaal. Dat diepe dal geeft de zone aan waar effecten al heel dicht bij de realiteit komen, maar toch nét niet echt aanvoelen. Daardoor geloven we het plots helemaal niet meer en stoten de effecten ons net af.  Vooral wanneer het over mensengezichten gaat: we zijn het zo gewend daar elke dag naar te kijken, dat het kleinste verschil ons kan doen afknappen.” Meteen de reden waarom we fantasiecreaturen als Gollem in The Lord of the Rings of cartoonachtige figuren als The Incredibles al veel langer accepteren dan zogenaamd realistische 3D-mensen, zoals in de onbedoeld huiveringwekkende kinderfilm The Polar Express (2004), waarin zelfs de kerstman een zombie met dode ogen lijkt.

In The Irishman en Gemini Man staat de technologie nog steeds niet helemaal op punt, maar er zijn momenten genoeg waarop je het verschil tussen echt en digitaal bewerkt niet meer ziet. We zijn volop uit de griezelvallei aan het klauteren. Hoe komt dat? “Voornamelijk door de toegenomen computerkracht”, zegt Steyaert. “De computer moet elk VFX-shot berekenen en dat vraagt tijd. Met de technologie van tien jaar terug zou het jaren duren om de beeldbewerking van films als The Irishman en Gemini Man erdoor te krijgen. Zelfs twee jaar geleden zou het nog moeilijk geweest zijn. Maar nu kunnen computers dat aan, en er moet bovendien steeds minder manueel gedaan worden dankzij artificiële intelligentie. Kijk bijvoorbeeld alleen al naar iets heel eenvoudigs als een Snapchat-filter: die herkent meteen je gezicht en kan bijvoorbeeld een mannelijk gezicht bewerken tot een vrouwelijk en omgekeerd. De kwaliteit is niet te vergelijken met die van een film als The Irishman, maar het werkt verbazend goed.”

Een elftal Koen De Bouws

Zien we dit soort effecten in de toekomst veel vaker? Steyaert twijfelt geen seconde: “Het zal heel gewoon worden. En veel goedkoper.” Ook in onze contreien, zegt Steyaert: “In principe hebben we nu al de knowhow en de toegang tot de technologie. Alleen de reusachtige budgetten ontbreken in België. Maar als de kost gaat dalen, kunnen wij er ook mee aan de slag.” Het is dus maar een kwestie van tijd voordat er een film met twee, drie of een heel elftal Koen De Bouws uitkomt.

Wat zal de verdere inburgering van die nieuwe trukendoos nu precies betekenen voor acteurs? In principe kunnen hun gezichten in de nabije toekomst ongelimiteerd verjongd, verouderd of verbouwd worden. Enerzijds kan het hun werk aanzienlijk vergemakkelijken, vooral wanneer ze rollen spelen waarvoor vroeger kilo’s make-up en speciale prothesen nodig waren. Tijdens de opnames van de biopic Darkest Hour stond hoofdrolspeler Gary Oldman iedere dag in het holst van de nacht op om drieënhalf uur in de maquillagekamer te gaan zitten, waar hij werd omgetoverd tot Winston Churchill. Dat soort verhalen is binnenkort misschien verleden tijd, want als er genoeg beeldmateriaal van een historisch personage beschikbaar is, kan een 3D-model van dat gezicht simpelweg over dat van de acteur geplakt worden. Precies zoals er nu al ‘deepfakes’ gemaakt worden van president Trump en andere bekende figuren – maar dan nog een graadje realistischer.

Onbereikbaar schoonheidsideaal

Technologie kan de houdbaarheidsdatum van een acteur ook aanzienlijk verlengen. Een aantrekkelijke filmster die een dagje ouder wordt, kan nu gewoon digitaal weer wat strakker getrokken worden. Het bewegende equivalent van Photoshop. “Dat gebeurt vandaag al”, zegt Bert Steyaert. “Ik heb het zelf al moeten doen, toen ik aan een film werkte waarin een nogal bekend fotomodel meespeelde. Zij vond dat ze er in beeld te oud uitzag, en moest dus in nabewerking verjongd worden.” Zo’n digitaal levenselixir is voor de acteurs misschien handig – nooit meer verplicht met pensioen! –, maar het lijkt niet bepaald gezond voor het schoonheidsideaal, dat op die manier nog een beetje onbereikbaarder wordt.

Luguber wordt het ook wanneer acteurs uit de dood terugkeren. In de Star Wars-spinoff Rogue One stonden de overleden acteurs Peter Cushing en Carrie Fisher plots weer springlevend en okselfris hun vertrouwde personages Grand Moff Tarkin en Princess Leia te spelen. En nog vreemder: onlangs bleek dat James Dean – overleden in 1955 – er toch in geslaagd was om een nieuwe rol te pakken te krijgen in het nieuwe drama Finding Jack, over de oorlog in Vietnam. Dat hadden zijn nabestaanden in zijn plaats beslist, vast voor een aardige som geld. Dat roept ethische vragen op, maar ook artistieke: wat is een acteerprestatie in deze context nog waard? En mocht het resultaat toch goed uitpakken: kan een dode, digitale acteur een Oscar winnen? Het worden spannende tijden voor de filmwereld.

‘The Irishman’ is vanaf 27/11 te bekijken op Netflix, ‘Gemini Man’ speelt al sinds 9/10 in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234