Zondag 11/04/2021

Achtergrond

De comeback van de Antwerpse postpunkgroep De Kommeniste: een trap onder de slapende kont van de belpop

Ondanks ze in het voorprogramma van Joy Division hebben gespeeld, zat een grote carrière voor De Kommeniste er niet in.  Beeld rv
Ondanks ze in het voorprogramma van Joy Division hebben gespeeld, zat een grote carrière voor De Kommeniste er niet in.Beeld rv

Ooit speelden ze Joy Division van het podium. Een maand later gooiden De Kommeniste hamer en sikkel alweer in de ring. Sinds hun split in 1980 kan de Antwerpse groep zich niettemin beroemen om een cultstatus én een collector’s item. Hun felbegeerde langspeelplaat 1.000 titels is vandaag opnieuw te koop.

Die albumtitel 1.000 titels mocht je indertijd trouwens letterlijk nemen. In 1980 hamsterde de groep uit de punk scène duizend witte platenhoezen, waarin ze met een hamer en een metalen buis eigenhandig gaten klopten. Ieder exemplaar kreeg een aparte en absurde subtitel mee, die met de hand op de hoes werd geschreven. Zo heet één vinyl ‘Een thuisland voor de kreuners’, een ander ‘Beter 5 minuten te laat dan 1 kwartier te vroeg’ of ‘De kleine Eva uit de kromme Bijlstraat’. Volstrekt unieke exemplaren, waardoor het album met de jaren mythische allures kreeg als collector’s item.

“Speel héél luid”, las de gebruiksaanwijzing toen op de vinyl. En ook: “Betaal niet meer dan 225,-” Omgerekend zo’n 5,5 euro. Vandaag gaat die plaat al eens over de virtuele toonbank onder verzamelaars voor bijna 400 euro. Dat dit kleinood vandaag heruitgebracht wordt in eigen beheer, doet vermoeden dat de groep zelf ook een graantje wil meepikken van hun unieke hoofdstuk belpop-geschiedenis. “Daarom deden we het niét”, bezweert Bob Campenaerts. Hij was ooit de drummer van De Kommeniste, en baat vandaag café Mombasa uit in Borgerhout. “De tijd leek ons gewoon nu pas rijp voor een terugblik. De voorbije veertig jaar werd ik nochtans constant aangeklampt door geïnteresseerde kopers, die de plaat van horen zeggen kenden, en een handvol labels dat 1.000 titels wat graag wilde digitaliseren. Ik hield de boot steeds af, omdat Marc (Meulemans; zanger en gitarist die later furore maakte als artdirector, en hoezen maakte voor dEUS en 2manyDJs; gva) in 2007 is overleden en zijn fiat dus niet kon geven. Onze gitarist Mark Meulemans - met een k - was dan weer geëmigreerd naar Turkije. Bovendien leek het me ook te veel werk. Wat dus effectief zo bleek te zijn. (lacht) De klank is helemaal opgepoetst, er zit een cd bij met extra nummers en Marcel Vanthilt, die fan van ons was, zong een demotrack opnieuw in.”

Met het oog op hun veertigste jubileumjaar planden De Kommeniste in 2020 een nieuwe putsch, maar die release werd ironisch genoeg wéér vertraagd door corona. Naast hun debuutalbum vind je nu ook de ep Wonder der Techniek terug, samen met een muzikaal postscriptum als Plant Design en een handvol onuitgegeven opnames op dit - alweer! - unieke tijdsdocument in duizend exemplaren. Pas later zal de muziek haar weg vinden naar streaming.

Een grote carrière zat er destijds niet in voor De Kommeniste. Al kun je je afvragen of ze dat überhaupt ooit zelf hebben gewild. Zo antikapitalistisch als hun groepsnaam klonk, zo anti-establishment was hun houding. De kromme spelling van “communisten” zette op zijn beurt in de verf dat ze zichzelf niet erg serieus namen.

Spanning en onvrede

De Antwerpse groep vervelde op twee jaar tijd van een punktrio tot “avant-garde bigband” zoals ze hun latere incarnatie The Plant noemden. Funky, vernieuwend en energiek klonken ze volgens een bescheiden fanschare die hun concerten zag. De Kommeniste bleven de punk-esprit trouw in hun DIY-aanpak, maar keken altijd verder dan de veiligheidsspeld door de neus. De groep experimenteerde ook met reggae en funk, en gaf zo een welgekomen trap onder de slapende kont van de inlandse muziekscène.

Belpopkenner Jan Delvaux beweerde zelfs dat 1.000 titels “de hoogspanning heeft van de debuten van TC Matic en dEUS”. Knack-journalist Peter Cnop sorteerde 1.000 titels dan weer bij de beste platen van 1980, vlak na twee ontegensprekelijke classics: Remain in Light van Talking Heads en Closer, het grafschrift van Joy Division. Enkele maanden voor frontman Ian Curtis zichzelf het leven zou benemen, speelden De Kommeniste overigens in het voorprogramma van voornoemde postpunk-helden. Achteraf zou half Antwerpen beweren erbij geweest te zijn. Joy Division viel toen trouwens bleekjes uit tegen de innovatieve Vlamingen, naar verluidt. “De Kommeniste slagen waar de meeste Engelse, Franse en New Yorkse artscene-groepen falen”, beweerde Cnop dan ook.

Marc Didden zat evenmin verlegen om ridderslagen: in Humo kregen ze als voorprogramma van The Cars méér aandacht dan de hoofdact, en elders voorspelde hij dat 1979 het jaar van De Kommeniste zou worden. Dat was buiten de waard gerekend. “De spanningen en onvrede binnen de rangen liepen steeds hoger op”, vertelt Campenaerts. “We klonken niet alleen als een dwarse groep, we waren elk ook heel eigenzinnig. Een groep was niet lang houdbaar voor moeilijke mensen als wij.” Wat evenwel ook meespeelde: “In die tijd was het moeilijk om media-aandacht te krijgen. Onze muziek passeerde niet eens op de radio. Op een dag zei bassist Herman Tallein dat het geen zin meer had. En wij hadden er eigenlijk ook geen zin meer in. Dat was dan dat.”

Om het absurde karakter van De Kommeniste nog even te benadrukken: de plaat 1.000 titels maakten ze... na hun roemloze split. “De spanningen waren weg, dus toen lukte het ineens wél om ontspannen samen te spelen”, grinnikt Campenaerts. Tegendraadse tist tot in de kist. Doe er vandaag uw voordeel mee, zolang de voorraad alweer maar strekt.

Je kan 1.000 titels bestellen op vinyl en cd via de website van De Kommeniste. Je betaalt 25 euro, waarvan 5 euro gaat naar live2020.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234