Woensdag 20/11/2019

'De Canvasconnectie' leeft: kunst mag toch nog op tv

Een van de centrale figuren in de nieuwe reeks is muzikant-schilder rudy Trouvé. Beeld Canvas

Jonge, onbekende kunstenaars. Hoge productiekosten. Kijkcijfers die de 55.000 nauwelijks overstijgen. Is een programma als 'De Canvasconnectie', vanaf zondag opnieuw zes weken lang op Canvas, nog wel van deze tijd?

De vraag is terecht, zegt eindredacteur Bertrand Lafontaine, maar je kunt ze ook omdraaien. "Cultuur behoort tot de kernopdracht van de openbare omroep. Waarom zou je dan net 'De Canvasconnectie' schrappen?"

Omdat de openbare omroep moet besparen.

Omdat 'De Canvasconnectie' een duur programma is, door de reiskosten en de tijd die de makers zichzelf gunnen; een maand per aflevering.

Omdat het geen kijkcijferkanon is. Gemiddeld trekt een aflevering ongeveer 56.000 kijkers. Omdat het voorbijgaat aan de grote namen en liever focust op minder bekende, vaak jonge kunstenaars, zoals zondag de Amerikaanse muzikant Phil Elverum ( bekend van Mount Eerie).

Lafontaine: "Toegegeven, het is een moeilijke opdracht. Zo zijn we niet gespaard gebleven tijdens de besparingsronde. We hadden eigenlijk een budget voor twaalf afleveringen, maar noodgedwongen hebben we de reeks moeten opsplitsen. We zenden nu zes afleveringen uit en in het najaar nog eens zes. Hopelijk kunnen we vanaf 2016 opnieuw langere reeksen maken, al is dat nog niet zeker. Sowieso is het erg moedig van Canvas dat het in een programma als dit blijft geloven."

Dit najaar verschuift De Canvasconnectie van zondag- naar vrijdagavond. Lafontaine is benieuwd wat dat teweeg zal brengen, want de voorbije jaren trokken de herhalingen op vrijdagavond soms meer kijkers dan de uitzendingen op zondag.

"We zullen nooit 300.000 kijkers halen, want kunst op tv is per definitie niche. Maar in vergelijking met de cultuurprogramma's die de VRT vroeger heeft gemaakt, doen we het goed. We mikken ook bewust op een zo groot mogelijk publiek."

Goede reputatie

Zo is het programma in 2011 ook ontstaan. Het wou onbelichte artiesten op een heldere manier aan een breed publiek voorstellen. Vandaag is 'De Canvasconnectie' al aan zijn 67ste aflevering toe. In vier jaar tijd werd een stevige reputatie bij elkaar gefilmd.

"Terwijl andere media steeds meer aandacht genereren voor telkens dezelfde namen, biedt 'De Canvasconnectie' alternatieven aan, historische duiding en ongekende wegen", schreef essayist en professor moderne Nederlandse letterkunde Geert Buelens vorig jaar in De Standaard. "Er is geen pedante voice-over, geen presentator op zoek naar een 'leuke insteek', geen getelefoneerde grapjes, geen voyeuristische human interest, geen excuses wanneer er een moeilijk woord valt of een obscure artiest wordt genoemd. Het is, kortom, een programma dat de kijker ernstig neemt, kunst als een vanzelfsprekende aanwezigheid in het leven beschouwt en kunstenaars als gewone mensen."

Ook internationaal blijft de lof niet uit. "We merken dat het steeds gemakkelijker gaat om kunstenaars te overtuigen", zegt Lafontaine. "In de internationale kunstwereld hebben we intussen toch al een zekere reputatie opgebouwd. John Stezaker bijvoorbeeld, maker van het vlotst verkopende Britse fotoboek van het moment, vond 'De Canvasconnectie' een van de beste kunstprogramma's van Europa. Hij was zo enthousiast dat hij ervoor wou ijveren dat het programma aan BBC werd verkocht. En toen Angus Andrew van de New Yorkse band Liars het programma aan vrienden toonde, stonden die er echt van versteld dat zoiets nog kon op een nationale televisiezender."

Vertrouwen

'De Canvasconnectie' wordt met een kleine ploeg gemaakt. Eén monteur en één redacteur staan per aflevering in voor vorm en inhoud. De kernredactie is al jaren dezelfde, zegt Lafontaine, wat uitzonderlijk is binnen de VRT. Langer dan vijf weken wachten ze niet op toezegging van de kunstenaar. Nooit tonen ze een aflevering voor ze op antenne gaat. Nooit zijn er klachten geweest. De aanpak is dan ook langzaam en rustig, zoals het hoort. "We vragen vertrouwen", zegt Lafontaine. "En we filmen lang. Minstens een dag, meestal is het langer."

Die traagheid is nodig, bleek al bij de allereerste aflevering met de Amerikaanse fotograaf Saul Leiter, inmiddels overleden.

"We kwamen op een slecht moment", zegt Lafontaine. "Hij had 's nachts naar oude foto's van zijn overleden vrouw zitten kijken en was emotioneel. Tijdens het interview werd hij zelfs kwaad, het ging volledig de verkeerde kant op. Het is ook erg invasief, met een camera en een dikke ringmap van vierhonderd pagina's iemands huis of atelier binnenvallen. We zijn dan maar vertrokken en de volgende dag teruggekeerd. Toen is hij helemaal bijgedraaid. Daar heb ik veel uit geleerd. Je moet voorzichtig zijn, menselijk, maar je mag je ook niet te onderdanig opstellen."

'De Canvasconnectie', vanaf zondag 26/4 zes weken lang op Canvas, telkens om 20.35 uur. Komen aan bod: muzikant Phil Elverum (Mount Eerie); beeldend kunstenaars John Stezaker (3/5) en Alex Perweiler (10/5); illustrator en graficus Joost Swarte (17/5); muzikant, schilder en animatietekenaar Rudy Trouvé (24/5); en het Japanse architectenbureau Bow-Wow (31/5).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234