Donderdag 25/04/2019

Expo

De blijde intrede van Luc Tuymans in Venetië

Luc Tuymans met co-curator Caroline Bourgeois. Beeld RV

Donderdag kregen de kunstwereld en de wereldpers een voorsmaakje van La Pelle, de tentoonstelling van Luc Tuymans (60) die zondag officieel opengaat in het prestigieuze Palazzo Grassi in Venetië. De verwachtingen waren hooggespannen.

Zeker van zijn stuk is hij altijd geweest, maar zo opgewonden als nu hebben we Luc Tuymans zelden gezien. Jackie Wullschlager, de invloedrijke kunstcritica van de Britse zakenkrant Financial Times, vertrouwde hem toe dat ze La Pelle de beste tentoonstelling van een nog levende schilder vindt die ze ooit heeft gezien. Zijn dag kan niet meer stuk. Wat wij ervan vinden, maakt niet meer zoveel uit. 

Het belooft andermaal een triomftocht te worden voor Tuymans in Venetië. Hij stelde er al eens eerder tentoon. In 2001 vertegenwoordigde hij België op de Biënnale van Venetië met zijn Congo-serie Mwana Kitoko. Maar La Pelle is zijn eerste echte solotentoonstelling op Italiaanse bodem. 

In het Palazzo Grassi, het museum voor hedendaagse kunst langs het Canal Grande, hangen meer dan tachtig schilderijen van Tuymans. Samen vormen ze een dwarsdoorsnede van zijn oeuvre, van de jaren tachtig tot nu. Al is de expo allerminst opgezet als een retrospectieve. De klemtoon ligt op recenter werk, en een aantal iconische en uitgesproken politieke werken uit zijn rijke catalogus zijn er niet bij: geen koning Boudewijn, geen Lumumba, geen Condoleezza Rice, weinig nazi-kopstukken. 

Verbijstering

De titel van de tentoonstelling – ‘La Pelle’, de huid – is ontleend aan een boek van de Italiaanse schrijver Curzio Malaparte, maar verwijst volgens Tuymans vooral naar de ‘onderhuidse’ boodschap van de expo, en naar wat hij ermee hoopt te bereiken: dat ze onder de huid van de toeschouwer kruipt. 

Over die boodschap zei hij vorige week in Humo dat ze gaat “over de huidige staat van de wereld” en de “diepe walging” die hij daarbij voelt. Het affichebeeld van La Pelle is een schilderij uit 2017: het aangezicht van een vrouw die verschrikt kijkt, een en al verbijstering. Het heet Twenty Seventeen, omdat het volgens Tuymans ronduit verbijsterend is wat er dat jaar is gebeurd: “Donald Trump aan de macht, de gevolgen van het brexit-referendum die duidelijk werden, de manipulaties van de sociale media die aan het licht kwamen. De wereld die radicaal veranderde, kortom, en niet ten goede.”

Luc Tuymans, ‘Schwarzheide’, 2019, uitgevoerd door Fantini Mosaici: de blikvanger van de expo is geen schilderij, maar een grote mozaïek van bijna tien meter bij tien. Beeld Palazzo Grassi, Photography by Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

De blikvanger van La Pelle is echter geen schilderij, maar een grote mozaïek van bijna tien meter bij tien. Die ligt op de marmeren vloer van de overdekte patio waarlangs het publiek het Palazzo Grassi binnenkomt. Het is een blow-up van Schwarzheide, een relatief oud schilderij van Tuymans uit 1986. 

Schwarzheide is een plek in de Duitse deelstaat Brandenburg waar in de Tweede Wereldoorlog een concentratiekamp gevestigd was. Het schilderij van Tuymans is gebaseerd op een tekening van Alfred Kantor, een Tsjechische overlevende van de Holocaust die na de oorlog een schetsboek met scènes uit het dagelijkse leven in het kamp publiceerde. 

De mozaïek bestaat uit meer dan 200.000 ‘handgesneden’ marmerblokjes en werd uitgevoerd door het gespecialiseerde bedrijf Fantini Mosaici uit Milaan. Het is een typische Tuymans-binnenkomer: het ziet er allemaal mooi en vredig uit, maar het verhaal erachter is grimmig en gewelddadig.

Luc Tuymans, ‘Twenty Seventeen’: reflectie op de verbijsterende gebeurtenissen in het jaar 2017. Beeld Studio Luc Tuymans, Antwerp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.