Woensdag 19/06/2019

Film

De bijsluiter van ‘Suspiria’: een poging tot opheldering van Luca Guadagnino’s mysterieuze horrorfilm

Mia Goth en Dakota Johnson in Suspiria. Beeld RV

De kans dat Luca Guadagnino’s geflipte remake van horrorklassieker Suspiria u compleet verward achterlaat, is zeer reëel. Wij probeerden bij de regisseur en zijn muze Tilda Swinton – die maar liefst drie rollen speelt – te achterhalen wat het allemaal betekent.

Regisseur Luca Guadagnino is 47, en al meer dan dertig jaar daarvan wil hij een remake van Suspiria draaien. Hij zag de horrorklassieker van Dario Argento uit 1977 – het hoogtepunt van het Italiaanse giallo-genre – voor het eerst als jonge tiener. Best vroeg, gezien het extreem bloedige karakter van deze film over een Amerikaanse studente die een geheime heksencultus ontdekt in een Duitse balletschool. Maar Guadagnino raakte meteen gefascineerd, vertelt hij ons op het Filmfestival van Venetië. “Mijn moeder gaf me onlangs een schriftje dat ze altijd bewaard had. Daarin had ik als tiener affiches getekend voor mijn eigen remake: ‘Luca Guadagnino’s Suspiria.’” (lacht)

Guadagnino’s obsessie voor Argento nam eind jaren 80 zelfs lichtjes verontrustende proporties aan. Toen de regisseur op een dag in een restaurant in Palermo gespot werd, trok Guadagnino er onverwijld naartoe. Gewoon, om zijn held eens in levenden lijve te zien. Terwijl Argento binnen genoot van een romantisch dinertje, stond de jonge Guadagnino hem door het raam aan te staren, “als een echte stalker”.

Lees ook de recensie van ‘Suspiria’: pretentieus, stijlvol en (soms) onvergetelijk

Vandaag mag hij Argento een vriend noemen, en heeft hij eindelijk zijn eigen versie van Suspiria gemaakt. Dik tien jaar geleden al kocht Guadagnino de rechten. “Die zaten bij Dario zelf. Hij had dus de macht om ‘nee’ te zeggen, als hij niet wou dat er een remake kwam. Maar hij besloot om ze toch te verkopen.”

Gruwelijke Duitse geschiedenis

Guadagnino trekt zijn neus niet op voor het woord “remake”, maar beschouwt zijn film wel eerder als een “nichtje” van Argento’s origineel, dan als een hedendaagse kopie. De nieuwe Suspiria deelt (in grote lijnen) zijn vertrekpunt met het origineel, maar van daaraf doet Guadagnino volledig zijn eigen ding. Te beginnen bij de setting: Guadagnino en scenarist David Kajganich verplaatsten de actie naar het verdeelde Berlijn van 1977. Een symbolische keuze, want Guadagnino had niet zomaar een bloedig horrorfestijn voor ogen: hij wilde dat zijn film iets vertelde over de gruwelijke geschiedenis van Duitsland in de 20ste eeuw.

“Dario Argento’s Suspiria kwam uit in 1977”, vertelt Guadagnino. “Met dat jaartal zijn we aan de slag gegaan. Het was namelijk een heel bewogen moment in Duitsland, dat een soort ‘Duitse herfst’ beleefde. Er was een zwaar generatieconflict aan de gang. Aan de ene kant was er de oudere generatie, die niet in staat was om het rouwproces van het nazisme te maken, en de schuld te dragen van wat hun natie in de eerste helft van de eeuw had gedaan. Aan de andere kant waren er hun kinderen, die alle neuroses van die ontkenning begonnen te ervaren, en hun ouders uitdaagden om met die schuld in het reine te komen. Dat veroorzaakte een enorme spanning. De angstige sfeer in de film hebben we dus niet eens zelf moeten uitvinden.”

Neus breken

De heksen die in Argento’s Suspiria centraal stonden, worden in Guadagnino’s film dan ook een soort verzetsstrijders, die tijdens het nazi-regime ondergronds zijn gegaan. Tilda Swinton, die in de film (onder meer) de mysterieuze choreografe Mme Blanc speelt, verwijst naar een quote van Joseph Goebbels, propagandaminister van  de nazi’s. “Hij zei in 1937 dat dans altijd vrolijk moest zijn, mooie vrouwenlichamen moest tonen, en ver weg moest blijven van filosofie. Daartegen reageert Mme Blanc, wanneer ze in de film zegt: ‘Er zijn twee dingen die dans vandaag niet meer mag zijn: mooi en vrolijk. Vandaag moeten we de neus van al wat mooi is breken.’ De danseressen gebruiken hun lichaam als een wapen.

Dakota Johnson. Beeld RV

Guadagnino voegt in zijn film ook een essentieel personage toe: de Joodse psychoanalist Josef Klemperer. Zelf overleefde hij de Holocaust, of zijn vrouw het redde is minder duidelijk. De naam van het personage is een hint, zegt Guadagnino: “Een van de grote inspiraties voor deze film was het boek LTI: de taal van het Derde Rijk, geschreven door de Joodse filoloog Victor Klemperer. Zijn bevindingen hielden we voortdurend in het achterhoofd: hoe taal de dingen langzaamaan doet veranderen.”

De drie gedaantes van Swinton

Aan die Josef Klemperer is iets vreemds. Wanneer je hem voor het eerst in beeld ziet verschijnen, krijg je meteen een raar gevoel. Alsof zijn gezicht een masker is. Dat is het namelijk ook. Op de aftiteling staat dat Klemperer vertolkt wordt door ene Lutz Ebersdorf: een 82-jarige Duitser zonder acteerervaring. Maar na de wereldpremière op het Filmfestival van Venetië ontstond al snel het vermoeden dat het eigenlijk Tilda Swinton zelf was, die onder een dikke laag make-up een bejaarde mannenrol – en zelfs nog een derde personage, Helena Markos – speelde.

Tilda Swinton als Mme Blanc. Beeld RV

Wanneer we haar daags nadien vragen wat we daarachter moeten zoeken, doet ze nog alsof haar neus bloedt: “Hoezo? Lutz Ebersdorf speelt Josef Klemperer. Het was heerlijk om met hem samen te werken. Hij had nog nooit eerder in een film gespeeld, maar dat was net verfrissend. Weet je, mijn favoriete acteerprestatie uit de filmgeschiedenis is de ezel uit Au hasard Balthazar van Robert Bresson. Lutz Ebersdorf is – en ik zeg dit echt als een compliment – ook een beetje een ezel.” Ze sluit net niet met een vette knipoog af.

Enkele weken later gaat Swinton in een interview met The New York Times dan toch overstag: “Lutz Ebersdorf speelt Dr. Klemperer. Maar inderdaad, ik speel Lutz Ebersdorf.” Om – vrij letterlijk – in zijn huid te kruipen, bracht ze op de set elke dag vier uur in de make-upstoel door. En kreeg ze zelfs een valse penis in haar broek gestopt. Dat is dan toch al één ding minder waarover u zich de kop moet breken terwijl u naar Suspiria kijkt.

Suspiria speelt vanaf woensdag 14/11 in de bioscoop. Lees hier de recensie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden