Maandag 21/10/2019

Televisie

"De bankencrisis van 2008 was een echte thriller"

Michaël Van Droogenbroeck Beeld Illias Teirlinck

In De val: tien jaar na de crisis doet VRT-journalist Michaël Van Droogenbroeck het verhaal van de bankencrisis uit de doeken op Canvas. En dat levert verrassend spannende televisie op. Als een soort Rudi Vranckx van de financiële wereld reconstrueert Van Droogenbroeck hoe de crash er tien jaar geleden kon komen, en praat hij met getuigen van toen. 

Een tv-reeks over de financiële crisis van 2008? Is dat geen gortdroge materie? Michaël Van Droogenbroeck lacht. “Wel integendeel. Ik durf zelfs zeggen dat het een échte thriller was, vaak zonder happy end. We hebben geprobeerd om deze reconstructie als dat spannende verhaal te brengen. Het wordt geen reeks voor mensen die elke dag de beurskoersen volgen maar een laagdrempelige terugblik op een periode die iedereen heeft geraakt, ook mensen die niet met aandelen bezig zijn. Want dat hadden wij bij leven nooit meegemaakt: de vrees dat ons spaargeld morgen misschien niet meer beschikbaar is.”

Beeld Illias Teirlinck

Wie niets over beleggen weet, heeft nooit begrepen wat er speelde. Hoe maak je dat verhaal behapbaar?

“Tien jaar geleden was er enkel de waan van de dag. Van begin september tot eind oktober 2008 was er altijd wel ergens een brandje, waar à l'improviste op gereageerd werd. Dat Fortis zou vallen, was uiteraard niet voorzien. Dat er een bank gered moest worden ook niet. Pas door nu terug te blikken, kan je goed zien hoe dat domino-effect werd ingezet. De steentjes vielen een voor een, maar ze vormden wel een geheel. Voor deze reeks gebruiken we niet alleen archiefbeelden om dat te illustreren, maar ben ik ook sleutelfiguren van toen gaan opzoeken. Want de feiten kennen we, maar wat er achter de schermen gebeurde vaak niet. De invalshoek die we toen niet kregen, kunnen we tien jaar later wel belichten.”

In de reeks zegt iemand van Fortis totaal verrast’ geweest te zijn door het liquiditeitsprobleem. Hoe kán dat?

“Ook ik heb regelmatig mijn ogen opgetrokken van die getuigenissen. Maar voor alle duidelijkheid, wie ik niet heb gesproken, is de echte top van Fortis: Maurice Lippens en Jean-Paul Votron. Ik heb met hen samengezeten, maar ze waren absoluut niet bereid hun visie op de feiten te geven. Op zich vind ik dat erg ontluisterend. Al heeft het reële risico op een strafklacht daar allicht ook mee te maken.

“Gelukkig hebben andere bankiers wel gesproken, zoals Karel De Boeck van Fortis, Jos Clijsters van Belfius of André Bergen van KBC. Heren die al bij de bank actief waren en achteraf de puinhoop mochten opruimen. Zij zijn hun verantwoordelijkheid niet uit de weg gegaan. Al vertellen ze vandaag allemaal hetzelfde: niemand had in de gaten dat hun instelling aan het ontsporen was.”

Michaël Van Droogenbroeck praat met onder meer oud-premier Yves Leterme over de redding van Fortis. Beeld VRT

In mei kwam de Nederlandse documentaire De achtste dag in de zalen, over de redding van Fortis.

“Die documentaire concentreert zich op één week, van de redding tot de verkoop van Fortis. Dat is ook een onderdeel van De val, en ik ben gaan praten Leterme, Reynders en de voorzitter van de Nationale Bank. Maar ik ga ik ook langs bij de grootste roepers op de aandeelhoudersvergaderingen, de mensen die met schoenen gooiden. Hun woede van toen is er vandaag nog steeds, het blijft een onverwerkt verleden.

De val begint al in 2001, waar de kiem van de crisis gelegd werd. In de Verenigde Staten werd er toen heel gretig gekocht, en bij ons is men beginnen meedoen. Belgische banken wilden af van hun parochiale imago, wilden meespelen met de groten. In hun drang om groter te worden en meer rendement te halen, zijn die Amerikaanse rommelhypotheken in het vizier gekomen. Als je al die puzzelstukken samenlegt, krijg je de val van het financiële systeem in 2008.”

Je trekt daarvoor met iemand van Deutsche Bank naar Wall Street. Waar ben je nog geweest?

“Griekenland, Ierland en natuurlijk IJsland, een verhaal apart. Dat land ging bankroet door die megalomane banken, bankiers zijn daarvoor in de cel gevlogen. Zelfs de oud-premier is veroordeeld, ook met ben ik hem gaan praten. IJsland heeft die bladzijde omgedraaid, bij ons is men niet eens klaar om vragen te beantwoorden.”

Zou De val niet beter tot zijn recht komen op Eén, voor een breed publiek? Elke Vlaming was er toch min of meer bij betrokken?

“Het zou kunnen, we zwaaien niet met moeilijke grafieken om een CDO uit te leggen. Het is net de ambitie om een brede doelgroep aan te spreken, maar het klopt op Canvas. Qua aanpak is het te vergelijken met Wissel van de macht van Marc Van de Looverbosch. In de combinatie van archiefbeelden en interviews proberen we in het hoofd te kijken van de mensen die toen aan de knoppen zaten.”

Maar je geeft niet – zoals Van de Looverbosch – zelf wat raar duiding vanop de redactie?

(lacht) “Toch wel hoor. Ik deed de interviews, maar vertel in de reeks ook mijn persoonlijke ervaringen en anekdotes. Het voordeel is dat ik voor die feiten een olifantengeheugen heb: ik onthoud de context en neem notities van wat er waar en onder welke omstandigheden gebeurt. En dat verwerk ik in mijn commentaar.” 

Hoe lang ben je hiermee bezig geweest?

“Ik heb dit een jaar mogen combineren met mijn werk op de nieuwsdienst. Rudi Vranckx doet dat ook, hé. Het was hard en intensief – en gelukkig is er geen grote crisis losgebarsten – maar ik wou dit proberen. Het is een heel andere instelling dan een op de dag zelf in elkaar gestoken verslag maken of toelichting geven voor Het journaal. Hier ging ik mee slapen en stond ik mee op. Dat heb ik niet altijd met mijn andere werk. (lacht) Dit jaar presenteer ik een week op de twee De ochtend op Radio 1, dus nu zou het even niet lukken om aan een nieuwe reportagereeks te beginnen. Maar ik heb nog ideeën voor later, die te combineren zijn met mijn werk voor Het journaal. Of De ochtend, wie zal het zeggen? Maar dat dagelijkse nieuws, daar klopt mijn hart.”

Woensdag om 21.15 uur bij Canvas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234