Zaterdag 27/11/2021

PortretDave Grohl

‘Dave Grohl is de enige rockster die de jeugd vandaag nog heeft’: portret van de Foo Fighters-frontman

Dave Grohl op Pinkpop 2016. Beeld ANP Kippa
Dave Grohl op Pinkpop 2016.Beeld ANP Kippa

Hij mepte zich de muziekgeschiedenis in als drummer van Nirvana en maakte van Foo Fighters de grootste rockband van de 21ste eeuw. Dave Grohl is al jarenlang the nicest guy in rock en blijft op z’n 52ste ontelbare fans plezieren, ook met zijn nieuwste album, Medicine at Midnight.

“We fuckin’ came back!” Als er één persoon is die een vers trauma in de festivalwereld kan helen, is het Dave Grohl wel. Op 18 augustus 2011 zou zijn band Foo Fighters de eerste dag van de 26ste editie van Pukkelpop afsluiten. Grohl en zijn kompanen zaten nog in de tourbus toen in de namiddag de noodlottige storm, die aan vijf mensen het leven kostte, losbrak: de rest van het festival, en dus ook het concert van Foo Fighters, werd geannuleerd.

Foo Fighters sloot de editie van 2012 af en liet Kievit losgaan op hits als ‘The Pretender’, ‘Learn To Fly’ en ‘Everlong’. ‘These Days’ werd opgedragen aan “wie er niet bij kan zijn”. Voor wie, zoals steller dezes, die avond op de wei stond, was Grohl de ceremoniemeester van een collectieve therapie, de verwerking van een trauma dat eerder, toen het hele festivalterrein zich een minuut lang in stilte hulde, nog uiterst voelbaar was. “Ik wil de hele nacht spelen”, zei Grohl vanop het podium, “wat denken jullie daarvan?” Het was het sein dat rockliefhebbers en festivalgangers weer konden genieten na de vreselijke gebeurtenissen van een jaar eerder.

Achtenhalf jaar later ligt de muziekwereld weer in duigen. Maar na een jaar waarin niemand kon genieten van livemuziek, brengt Foo Fighters alsnog zijn tiende album uit. Medicine at Midnight werd een jaar geleden al afgewerkt, maar de release werd uitgesteld omwille van de coronapandemie. Muziekliefhebbers kunnen inmiddels wel een medicijn gebruiken. “Ik denk dat het belangrijk is om op de een of ander manier toch hoop te koesteren”, vertelde Grohl onlangs aan de BBC. “Ik heb mezelf altijd als een hoopvol persoon beschouwd.”

In de eerste hoofdstukken van zijn muzikale carrière heeft Grohl nochtans de nodige tegenslag gekend. Scream, een hardcoreband met Grohl als drummer, hield er in 1990 mee op. Zo begon het korte, tragische verhaal van het op dat moment nog kleine Nirvana. De band rekruteerde Grohl nadat ze hun vorige drummer uit de groep hadden gezet. “David zit sinds een jaar in de band”, vertelde zanger Kurt Cobain op 23 november 1991, de dag dat Nirvana optrad in de Vooruit, aan Studio Brussel. “De band is eindelijk volledig. Alle andere drummers die we hebben gehad… pretty much sucked.”

Frank Vander linden, zanger van De Mens en destijds muziekjournalist voor Humo, was erbij die avond. “Dat concert is me lang bijgebleven, maar vooral omwille van de sfeer die er hing”, vertelt hij vandaag. “Muzikaal gezien was dat optreden niet echt bevredigend. Nevermind was toen net uit, en dat is een heel geproducet album, muzikale briljantie voor een groot publiek. Maar live ging Nirvana daar bewust tegenin: ze speelden een zo ruig mogelijk concert om hun indie-credentials te verdedigen. Maar ambiance was er zeker. Ik denk zelfs dat er een fan is die gewond raakte omdat hij de gitaar van Kurt Cobain tegen zijn tanden kreeg.”

Achter de drums zat toen dus Grohl, die wat in de schaduw bleef van Cobain en de boomlange bassist Krist Novoselic. “Grohl was een fantastische drummer”, vertelt Vander linden, “maar dat valt alleen mensen op die met drums bezig zijn.”

Geen rockster

Het verhaal van Nirvana eindigde samen met dat van Kurt Cobain, die ten onder ging aan innerlijke demonen, een heroïneverslaving en de roem. Hij beroofde zichzelf op 5 april 1994 van het leven. “Na Nirvana wilde ik geen muziek meer spelen”, vertelde Grohl aan The Guardian. “En ik wilde fucking zeker niet iemands drummer zijn. Ik wist dat dat me zou herinneren aan Nirvana.”

Grohl nam dan maar zijn eigen muziek op, wat uiteindelijk uitmondde in het titelloze debuutalbum van Foo Fighters – een band die inmiddels ruim een kwarteeuw bestaat en zich zonder veel blozen de grootste rockband van de 21ste eeuw mag noemen. “Hij is de enige rockster die de jeugd vandaag nog heeft”, vindt Triggerfinger-drummer Mario Goossens, al vindt Grohl het zelf “gênant” als hij een rockster wordt genoemd. “Ik hoop dat mensen me als een normaal persoon zien”, vertelde hij in 2002 in Kerrang. “‘Muzikant’ is goed genoeg.”

Veel meer dan dat was Grohl ook niet toen in 1995 de eerste plaat van Foo Fighters uitkwam. “Ik herinner me nog dat in het jeugdhuis van Sint-Niklaas postkaartjes van Foo Fighters lagen”, herinnert StuBru-presentator Stijn Van de Voorde zich, die voor het programma Rock-’n-Roll High School de David Grohl Alley in diens geboorteplaats Warren, Ohio bezocht. “Toen wist zelfs bijna niemand dat dat het nieuwe project van de drummer van Nirvana was. Ik heb Foo Fighters nog zien optreden in de Hallen van Schaarbeek, en dat was toen niet volledig uitverkocht. De eerste vijf, zes jaar was die band nog niet zo huge. Maar op elke plaat stonden wel twee nummers die poppy genoeg waren voor de radio en een hit werden.”

Ook Vander linden was erbij in de Hallen van Schaarbeek. “Ik was aangenaam verrast door de eerste Foo Fighters-plaat, en dat was een heel opwindend concert. Dat gaf het gevoel: er zijn toch zeker 2.000 mensen die hierin geïnteresseerd zijn, terwijl dat muziek was die je eerder in de Vaartkapoen of de Lintfabriek verwachtte. Foo Fighters gebruikt invloeden van Pixies en Hüsker Dü en voegt daar zelf nog iets aan toe. Maar de radicale mentaliteit van bij Nirvana is weg, zonder zichzelf uit te verkopen.”

Terwijl Foo Fighters gaandeweg doorbrak, dankzij het succes van singles als ‘Everlong’ en ‘Best Of You’, bleef Grohl ook zijn hobby als drummer par excellence uitoefenen, als sessiemuzikant bij bands als Tom Petty & The Heartbreakers, Tenacious D en Nine Inch Nails. Of bij Queens of the Stone Age, de band van Josh Homme, “een van mijn beste vrienden”, aldus Grohl. “De songs van Nirvana waren niet gebouwd om op te vallen als drummer”, duidt Goossens. “Dat zijn heel ruige, maar heel goed gearrangeerde popsongs, heel erg to the point. Hij heeft pas later echt zijn drumcapaciteiten getoond, bij Nine Inch Nails en vooral bij Queens of the Stone Age. Ik gaf drumles toen ‘No One Knows’ uitkwam, en iedereen wilde díe drumpartij leren spelen.”

Met Homme vormde Grohl later de supergroep Them Crooked Vultures, waarvoor ook Led Zeppelin-bassist John Paul Jones werd gerekruteerd. Het is een van Grohls vele idolen die hij inmiddels ook vrienden mag noemen – hetzelfde geldt voor Beatles-drummer Ringo Starr, Motörhead-frontman Lemmy Kilmister en Hüsker Dü-zanger Bob Mould. “Hij zegt over twintig mensen dat ze zijn grootste held zijn”, weet Van de Voorde. “Dat kan natuurlijk niet, maar bij hem geloof je het wel. Hij komt altijd heel oprecht over.”

Gesigneerde gitaar

Zijn oprechtheid en zijn enthousiasme hebben Grohl de titel van nicest guy in rock opgeleverd. Niet alleen omdat hij Foo-drummer Taylor Hawkins redde toen die dreigde te bezwijken aan een heroïneverslaving, maar ook omdat hij tegen journalisten, tegen fans en op het podium zijn vriendelijke, enthousiaste zelf blijft, zonder de excessieve kapsones die je met rocksterren associeert. Goossens: “Ik had een tijdlang een lief in Londen, en ik herinner me dat ik in Hyde Park een gezin met kinderen kruiste. Pas 20 meter verder besefte ik dat het Dave Grohl was. Hij ging met zijn kinderen simpelweg aanschuiven in de rij om in een bootje op de vijver te kunnen. Een heel normale gast.”

Van de Voorde heeft hem meerdere malen ontmoet. Voor het Foo-Fighters optreden op Rock Werchter 2017 deed Van de Voorde hem een gitaar cadeau, gesigneerd door talloze fans. “Bij de headliners krijg je vaak geen interview, maar hij heeft toen toch even tijd gemaakt. En hij heeft nadien ook echt op die gitaar gespeeld. Ik had het perfect begrepen als hij dat niet had gedaan, maar hij liet ze direct klaarmaken door zijn gitaartechnieker. Hij is een pleaser. Hij voelt zich ook niet te goed om al zijn hits te spelen. En toen hij een been brak tijdens een show, liet hij zich oplappen en kwam hij een uur later weer het podium op.”

Grohl lijkt beter om te kunnen met het immense, wereldwijde succes van zijn band dan zijn voormalige frontman bij Nirvana. “Ik denk hij van meet af aan geestelijk gezonder was dan Cobain”, duidt Vander linden. “En hij is niet verslaafd aan heroïne.” (Grohls enige verslaving is koffie: in 2009 werd hij kort opgenomen in het ziekenhuis omwille van een overdosis cafeïne.) Van de Voorde: “Ik denk dat het grote verschil erin ligt dat Grohl uit een warmer nest komt. Kurt Cobain had een shitty jeugd, werd verstoten door zijn ouders, en heeft heel veel meegemaakt. De jeugd van Grohl was veel stabieler.” Hij geeft zelfs interviews met zijn moeder. En op Medicine at Midnight zingt zijn oudste dochter Violet mee.

Sorry for getting all emotional, you know… Ik ben een gevoelige jongen”, zei Grohl in 2012 op Pukkelpop, nadat hij herinneringen ophaalde aan zijn eerste festivalconcert ooit, in 1991: toen mocht het onbekende Nirvana op het allerlaatste moment Pukkelpop openen. “Ik zat in een groepje waar niemand iets om gaf, en we speelden om 12 uur ’s middags. Er stonden 200 mensen, en ze waren al fucking dronken. En ik was nog een snotneus.”

21 jaar later stonden er 80.000 mensen en was Grohl de grootste rockster op de planeet: de man die de kater van die vreselijke storm kwam doorspoelen. “We kregen een telefoontje, dat er iets was gebeurd, dus we stopten, en we wachtten, we wilden zeker zijn dat iedereen oké was”, vertelde Grohl over die noodlottige editie van 2011. “Maar niet iedereen was oké. Dus we wachtten, en wachtten. Tot vannacht. Een prachtige nacht, met prachtige mensen, en prachtige muziek.”

Van de Voorde was erbij. “Hij heeft daar één keer iets over gezegd, subtiel genoeg om er geen groot emo-moment van te maken. Het had een zekere waardigheid. Ik heb bijna nooit zo veel volk voor de Main Stage gezien.”

Medicine at Midnight verschijnt op 5 februari.

Wie met vragen zit rond zelfdoding, kan terecht op de Zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234