Woensdag 01/04/2020

Literatuur

Das Magazin Festival komt naar Antwerpen

Beeld © bob van mol

Festival. Op 12 december is De Studio in Antwerpen het epicentrum van het tweede Das Magazin Festival in Vlaanderen, met pittige leesclubs over de hele stad. Je kunt er je favoriete schrijvers als het ware aan-raken en het vuur aan de schenen leggen. Van Arnon Grunberg tot Connie Palmen en van debutanten Frederik Willem Daem tot Niña Weijers.

Wie er in september vorig jaar in Gent bij was, zal het volmondig beamen: het was een opvallend jong en gretig publiek tijdens de eerste Vlaamse editie van het Das Magazin Festival. Bovendien waren ze akelig goed voorbereid. Tot stomme verbazing van Herman Koch.

"Toen ik hem na afloop vroeg hoe het in zijn leesclub was gegaan, vertelde hij vol ongeloof dat iedereen zijn boek tweemaal had gelezen", zegt organisator Daniël van der Meer. "Kom daar maar eens om in Nederland. Daar geeft iedereen meestal toe dat ze het boek niet helemaal uit hebben. Maar dat houdt hen niet tegen om de schrijver met vragen te bestoken. Bij jullie zijn de deelnemers opvallend beter beslagen. Daar staat tegenover dat Vlamingen flink wat timider zijn. Ja ja, het cliché klopt (lacht). Vandaar dat we ijsbrekers moesten inbouwen. Zoals een shotje drank en een voorstellingsronde voor de aanwezigen. En het is altijd weer de kunst te voorkomen dat de grootste mond het laken naar zich toe trekt."

Of had de ingetogen Gentse aard er iets mee te maken dat sommige auteurs weerwerk misten? Nu het Das Magazin Festival voor zijn tweede Vlaamse editie de tenten opslaat in Antwerpen, rekent Van der Meer op grotere verbaliteit. "Antwerpen is de volgende logische stap", zegt hij. "Zeker omdat De Studio als broeinest van cultuur en literatuur een reputatie hoog heeft te houden. Onlangs was ik er bij de presentatie van het debuut van Frederik Willem Daem. Liefst 400 mensen waren er opgedaagd! Toen wist ik zeker dat hier een potentieel voor ons openlag. We hebben ook een samenwerking met het nieuwe kunstenmagazine OOGST opgezet en proberen ons zo in te bedden in de Antwerpse omgeving."

In ieder geval begint Vlaanderen Das Magazin beter te kennen, stelt Van der Meer verheugd vast. "Een kwart van de nieuwe abonnees van ons tijdschrift kwam na het festival uit Vlaanderen."

Beeld Joris Casaer

Vinger aan de pols

Uiteraard staat of valt het Das Magazin Festival met een doordachte line-up. Opmerkelijk is dat de zestien leesclubs overwegend vrouwelijk gekleurd zijn. "Eerder kregen we kritiek dat we te weinig vrouwelijke auteurs selecteerden. Nu zijn er meer vrouwen dan mannen. Dat is puur toevallig zo gegaan, zonder voortrekkerij. Deze selectie weerspiegelt gewoon onze persoonlijke voorkeur."

Gevestigde namen staan er zij aan zij met opkomend talent. Zo zijn er leesclubs rondom de boeken van Connie Palmen (Jij zegt het), Saskia De Coster (Wat alleen wij horen) en Annelies Verbeke (met het voor de ECI genomineerde Dertig dagen), maar ook met Niña Weijers (De consequenties), Maartje Wortel (en haar nieuwe roman Er moet iets gebeuren), Lize Spit (die debuteert bij de Das Magazin-uitgeverij met Het smelt) en Inge Schilperoord (met het eveneens voor de ECI genomineerde Muidhond).

Van der Meer: "We leggen natuurlijk de klemtoon op boeken die het afgelopen jaar zijn verschenen, om zo dicht mogelijk op de huid van de actualiteit te zitten. De romans moeten zich ook perfect lenen voor debat in een leesclub. Ik denk bijvoorbeeld aan Muidhond van Inge Schilperoord. Met zijn gevoelige pedofiliethema wekt dat uiteraard volop discussie los. Het moet in een leesclub over meer gaan dan enkel stijl. Het is altijd fijn als een roman de zaken op scherp stelt."

Van mannelijke zijde zijn Arnon Grunberg (Het bestand), Yves Petry (Liefde bij wijze van spreken), Jamal Ouariachi (Een honger) en debutant Frederik Willem Daem (zijn verhalenbundel Zelfs de vogels vallen) op het appel. "Ik vind het altijd heel spannend te ontdekken welke leesclubs snel vol lopen of niet", mijmert Van der Meer. "Vorig jaar kostte het ons in Gent enige moeite om de leesclub met Herman Brusselmans te laten vollopen. Terwijl hij in Amsterdam razend populair was."

Er is ook gesleuteld aan het concept, kwestie van de tijdgeest bij de lurven te blijven pakken. Twee leesclubs spelen bijvoorbeeld in op de toenemende aandacht voor klassiekers. "Dat is ons bij een experiment in Nederland goed bevallen. Nochtans is het een risico, want de auteur zelf kan natuurlijk niet meediscussiëren", lacht Van der Meer. Zo begeleidt Maud Vanhauwaert het debat over haar lijfboek, het experimentele The Waves van Virginia Woolf, en vuurt muzikant en fulltime dandy Bent Van Looy het gesprek aan over Franny en Zooey, de twee novellen van J.D. Salinger over de slimme en excentrieke familie Glass.

Nog een buitenbeentje is regisseur Adil El Arbi, die een leesclub begeleidt over het door hem verfilmde boek Black van Dirk Bracke. Een andere noviteit is een 'kinderleesclub' met Peter Verhelst en kersvers Prijs van de Vlaamse Letteren-winnaar Carll Cneut over hun op til zijnde samenwerking De jongen, de neushoornvogel, de olifant, de tijger en het meisje.

Drukke agenda

Opnieuw waaiert Das Magazin over de hele stad uit, met leesclubs in onder meer het Elzenveld, boekhandel 't Stad Leest, het Maagdenhuis en Tutti Fratelli. Er komt ook redactionele aandacht in De Morgen. "In de boekenbijlage wordt het festival in de aanloop geflankeerd door zes dubbelinterviews. Vriendschap en vijandschap in de literatuur is de rode draad van de gesprekken. En daarvoor zetten we bijvoorbeeld Yves Petry en Arnon Grunberg samen, net als Connie Palmen en Gustaaf Peek. En ook Jamal Ouariachi en Inge Schilperoord, omdat hun laatste boeken thematische verwantschappen vertonen."

Met de intrede van het festival in Antwerpen valt Das Magazin pardoes in een al druk bezette literaire kalender. En belandt het misschien ook op het terrein van andere, gesettelde organisatoren zoals Behoud de Begeerte of het jongere Vonk & Zonen. Is er uitgekeken naar een samenwerking? "Nee", zegt Van der Meer. "Als je als relatief nieuwe speler iets organiseert, moet je je eerst zelf bewijzen en niet meteen bestaande partijen erbij betrekken. Volgens mij is ons leesclubconcept zodanig afgebakend dat we niemand voor de voeten lopen. En wees gerust, we gaan geen tweede Eilandfestival organiseren. Dat zit conceptueel nogal ver van elkaar."

Intussen zie je wel dat leesclubs ook op andere festivals her en der te lande in de programmatie opduiken. "Het is zeker niet zo dat we het alleenrecht claimen", benadrukt Van der Meer. "Iets wat geslaagd is, wordt gekopieerd, dat spreekt voor zich."

Is Das Magazin niet bevreesd dat de 'leesclubhype' plots zal overwaaien? "Dat is natuurlijk een angstbeeld (lacht). Maar dan verzinnen we wel weer wat anders. We zijn nu al alert door het concept te verbreden: leesclubs over korte verhalen bijvoorbeeld. En binnenkort gaan we zeker ook met non-fictie aan de slag. Er zit nog rek op."

Waarin schuilt volgens hem vooral de magie van de leesclub? "Je kunt met een wisselende samenstelling in een bijna-toevallig gezelschap je leeservaringen delen. We gaan in tegen het lezen als solitaire ervaring. Mensen die er in hun eentje naartoe komen, kunnen toch heel makkelijk contact leggen."

Dat het liedje nog lang niet is uitgezongen, bewijzen ook twee internationale zijsprongen van Das Magazin. "Vanuit de Nederlandse ambassade in Londen kregen we de vraag of we ook daar het concept niet konden uitwerken. Ook zij waren onder de indruk van het jonge en diverse publiek in Amsterdam. Sneller dan verwacht zetten we op 22 november ook in de Britse hoofdstad tien leesclubs op verschillende plekken op poten. Er komen zowel in het Engels vertaalde Nederlandse boeken aan bod als Engelse romans."

Volgend jaar in juni, in de aanloop naar de Frankfurter Buchmesse, trekken twaalf schrijvers (met onder meer Yves Petry, Dimitri Verhulst, Arjen Lubach, Saskia De Coster en Niña Weijers) naar Berlijn voor een festival. "Het bijzondere is dat we telkens een Engelstalige en Duitstalige editie maken van ons tijdschrift Das Magazin. Een uitgelezen kans om de hedendaagse Nederlandse en Vlaamse literatuur te promoten. Wist je dat Das Magazin met zijn 4.500 abonnees de oplage van de belangrijkste Duitse literaire tijdschriften evenaart?"

Beeld Franky Verdickt

Steile ambitie

Aan steile ambitie ontbreekt het Van der Meer niet. Zoals bekend start Das Magazin medio oktober ook met een uitgeverij, waarvan de fondslijst nog even op de knip wordt gehouden. Wordt het Das Magazin Festival vanaf dan vooral een uithangbord voor de uitgeverij, om auteurs uit het eigen fonds te promoten? "Dat willen we strikt gescheiden houden", haast Van der Meer zich te zeggen. "Te grote verwevenheid zou het failliet van het festival betekenen, daar zijn we ons zeer bewust van. Ik geef toe dat het een uitdaging is om er financieel en bestuurlijk gescheiden organisaties op na te houden."

Zie op dasmag.be voor alle leesclubs en locaties. De kaartverkoop start vandaag. Elke deelnemer krijgt het boek uit zijn gekozen leesclub vooraf toegestuurd. Na de leesclubs is er een grote afterparty in De Studio, Mechelseplein, Antwerpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234